II SO/Go 7/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. w sprawie z wniosku A.P. w przedmiocie nakazania Dyrektorowi Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] przekazania dokumentacji medycznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2013 roku A.P. zwróciła się do Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] o udostępnienie wyników sekcji zwłok zmarłego jej męża J.. który zmarł w dniu [...] stycznia 2013 roku, a którą przeprowadzono w dniu [...] stycznia 2013 roku. W odpowiedzi na w/w wniosek pismem z dnia [...] lutego 2013 roku Dyrektor Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] odmówił wydania A.P. dokumentacji medycznej, w tym wyników sekcji zwłok jej męża powołując się na art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z tym przepisem po śmierci pacjenta, prawo wglądu w dokumentację medyczną ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia. A.P. nie została upoważniona przez swojego męża za jego życia do wglądu w dokumentację medyczną. Jednocześnie w piśmie tym zaznaczono, że skarżąca może złożyć wniosek do sądu, aby to sąd zwrócił się do szpitala o przekazanie dokumentacji medycznej. Wówczas zgodnie z art. 26 ust. 3 pkt 3 cytowanej ustawy, na żądanie sądu szpital udostępni przedmiotową dokumentację. Pismem z dnia [...] lutego 2013 roku A.P. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na powyższą czynność administracyjną w przedmiocie odmowy przekazania dokumentacji medycznej przez Samodzielny Publiczny Szpital [...]. W skardze skarżąca przedstawiła pokrótce przebieg choroby męża i proces jego leczenia. Stwierdziła, że wyraziła zgodę na przeprowadzenie sekcji zwłok zmarłego chcąc poznać rzeczywiste przyczyny jego zgonu. Odmowa udostępnienia dokumentacji medycznej zawierającej wyniki sekcji zwłok jej to uniemożliwia. W związku z powyższym wnosi o nakazanie Dyrektorowi Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] wydania jej dokumentacji medycznej związanej z pobytem jej męża w tym szpitalu oraz wyników przeprowadzonej sekcji zwłok. W złożonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] wnosił w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi podnosząc, że wniosek A.P. z dnia [...] lutego 2013 roku w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej zmarłego męża nie należy do kategorii spraw, w których orzekają sądy administracyjne ( art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Nadto podniesiono, że zgodnie z treścią art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta po śmierci pacjenta prawo do wglądu w dokumentację medyczną ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 roku w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania ( Dz. U nr 252, poz. 1697) dokumentację medyczną dzieli się na indywidualną i zbiorową. Dokumentacją indywidualną zaś na wewnętrzną i zewnętrzną. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 3 cytowanego rozporządzenia dokumentacją indywidualną wewnętrzną są w szczególności; historia zdrowia i choroby oraz historia choroby. Protokół badania sekcyjnego sporządzany przez lekarza wykonującego sekcję zwłok zawierający rozpoznanie anatomopatologiczne jest przechowywany przez podmiot wykonujący sekcję oraz dołączany do historii choroby. Skoro A.P. nie została upoważniona za życia zmarłego pacjenta J.P. do wglądu w jego dokumentację medyczną, brak jest podstaw do wydania jej tej dokumentacji po śmierci pacjenta. Tym samym w przypadku nie uwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi zdaniem organu skarga ta winna być oddalona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( D. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2002r., nr 153 poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej p.p.s.a.. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis art. 58 p.p.s.a. określa przesłanki odrzucenia skargi przez sąd. Odrzucenie skargi jest następstwem jej niedopuszczalności, a więc sytuacji, w której sąd administracyjny nie może przyjąć skargi do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W przypadku wniesienia skargi w pierwszej kolejności należy rozważyć, czy skarga spełnia ustawowo określone wymagania, w szczególności czy została wniesiona w ustawowym terminie, przez uprawnioną osobę i czy została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia, a w przypadku gdy ustawa nie przewiduje środka zaskarżenia po uprzednim wezwaniu na piśmie do usunięcia naruszenia prawa. Należy więc ustalić czy zostały spełnione przed wniesieniem skargi przesłanki jej dopuszczalności określone w art. 52 p.p.s.a. Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 - 8 tej ustawy wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg, które mogą dotyczyć aktu administracyjnego, wydanego w postępowaniu administracyjnym (decyzje administracyjne -pkt 1, postanowienia, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie - pkt 2) oraz w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym (postanowienia, na które służy zażalenie - pkt 3). Ponadto zaskarżalne są inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - pkt 4, akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej - pkt 5, inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej - pkt 6, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego - pkt 7, bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 wskazanego przepisu - pkt 8. Katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność, rozszerzają też przepisy ustaw szczególnych, które przewidują sądową kontrolę. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, jak wynika z jej treści, jest odmowa wydania skarżącej przez Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala [...] dokumentacji medycznej jej zmarłego męża. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia oraz udzielonych mu świadczeń zdrowotnych. W celu realizacji tego uprawnienia pacjenta, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych obowiązany jest prowadzić, przechowywać i udostępniać dokumentację medyczną w sposób określony w rozdziale 7 wyżej wymienionej ustawie tj. w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W myśl art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. Nr 52 poz. 417 z późn. zm.), podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych udostępnia dokumentację medyczną pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu, bądź osobie upoważnionej przez pacjenta. Po śmierci pacjenta, prawo wglądu w dokumentację medyczna ma osoba upoważniona przez pacjenta za życia. Natomiast w art. 26 ust. 3 tejże ustawy określono szczególne sytuacje, w których określonym podmiotom przyznaje się prawo dostępu do dokumentacji medycznej. Odnośnie spadkobiercy zmarłego pacjenta jest to dopuszczalne tylko w przypadku prowadzenia postępowania przez wojewódzką komisję do sprawa o zdarzeniach medycznych, o których mowa w art. 67e ust. 1. Z powyższego unormowania wynika, że w przypadku gdy skarżąca jest spadkobiercą zmarłego winna w pierwszej kolejności złożyć wniosek do komisji wojewódzkiej o ustalenie zdarzenia medycznego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został pogląd, że zarówno udostępnienie dokumentacji medycznej przez podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych ( dawniej zakład opieki zdrowotnej ), jak i odmowa udostępnienia tej dokumentacji jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por wyrok składu 7 Sędziów z dnia 19 maja 2003 r. OSA 1/03 opubl. ONSA 2003/4/114). Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, a w szczególności jak w niniejszej sprawie szpital jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w określonym zakresie wykonuje funkcję z zakresu administracji publicznej. Udziela świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym oraz innym osobom uprawnionym do tych świadczeń. Z przepisów wyżej wymienionej ustawy oraz ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej, a także ze statusu szpitala wynikają określone relacje pomiędzy podmiotem udzielającym świadczeń zdrowotnych, a osobą korzystającą ze świadczeń tego podmiotu o cechach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Szpital jako podmiot świadczący usługi lecznicze jest zakładem administracyjnym. Z przepisów wyżej wskazanych tj. art. 23 i następne zawartych w ustawie z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta wynika, że spoczywa na nim obowiązek nie tylko prowadzenia dokumentacji medycznej, ale także obowiązek udostępniania tej dokumentacji określonym podmiotom w określonych sytuacjach. Z przepisów tych można wyprowadzić wniosek, że co do zasady prowadzenie dokumentacji medycznej oraz udostępnianie jej pacjentowi lub innym podmiotom wskazanym w przepisach, odbywa się w ramach stosunku administracyjnoprawnego, który powstaje z mocy prawa na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Sprawy związane z udostępnianiem dokumentacji medycznej nie są załatwiane w drodze decyzji administracyjnej, gdyż takiej prawnej formy załatwienia sprawy ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie przewiduje. Jest to sprawa, do załatwienia której nie mają zastosowania przepisy k.p.a. bowiem w ustawie tej brak jest stosownego odesłania ( ustawa ta odsyła do k.p.a. jedynie w zakresie postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta ). Udostępniane dokumentacji medycznej pacjentowi oraz osobom wskazanym w art. 26 i następne ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta następuje w drodze działania podmiotu zobowiązanego do jej prowadzenia. Jest to czynność w sprawie uznania uprawnienia pacjenta lub innego podmiotu do dostępu do dokumentacji medycznej wynikającego mocy prawa lub upoważnienia udzielonego przez pacjenta. Chodzi tutaj o czynność z zakresu administracji publicznej. Przechodząc do skargi wniesionej przez A.P. należy ją zakwalifikować jako skargę na czynność szpitala odmawiającą uznania uprawnienia skarżącej do udostępnienia dokumentacji publicznej jej zmarłego męża czyli czynność o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W przypadku skargi na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział szczególny tryb postępowania, którego wyczerpanie decyduje o dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Tryb ten uregulowany został w art. 52 § 3 i art. 53 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa-w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Z powyższego unormowania jednoznacznie wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu jest uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa spowodowanego zaskarżoną czynnością. Brak podjęcia takiego działania przez skarżącego, czyni wniesienie skargi do sądu administracyjnego niedopuszczalnym. W niniejszej sprawie brak jest dowodów pozwalających przyjąć, że skarżąca przed wniesieniem skargi złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a zatem przyjąć należało, że nie wyczerpała środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Odpowiadając na wezwanie Sądu o nadesłanie oryginałów lub potwierdzonych za zgodność z oryginałem odpisów całości korespondencji prowadzonej z A.P. w sprawie udostępnienia dokumentacji medycznej zmarłego J.P., a także ewentualnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa o ile wezwanie takie zostało skierowane przez skarżącą pod adresem Dyrektora Samodzielnego Publicznego Szpitala [...], organ przesłał tylko pismo skarżącej noszące datę [...] lutego 2013 roku zawierające wniosek o udostępnienie dokumentacji medycznej zmarłego męża oraz odpowiedź na to pismo skierowaną przez organ do skarżącej. Jednocześnie organ oświadczył, że skarżąca nie kierowała pod jego adresem wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Skarżąca powyższy fakt potwierdziła na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 roku. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżąca nie spełniła jednego z niezbędnych warunków do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, gdyż nie wyczerpał toku postępowania przed skierowaniem sprawy na drogę sądową. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd skargę odrzucił, jako niedopuszczalną.