I SA/Ke 100/18

Dnia 23 kwietnia 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi V. Sp. z o.o. spółka komandytowa w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W dniu 10 kwietnia 2018 r. skarżąca V, Sp. z o.o. spółka komandytowa w K. (dalej Spółka) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w osobie P. Z.. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie może pokryć kosztów sądowych, a przyczyną tego są zabezpieczenia i egzekucje urzędów skarbowych w wyniku czego Spółka ma zajęte rachunki bankowe i wszelkie płynne aktywa, tak że nie mogła tworzyć rezerw na koszty sądowe. Spółka jest poważnie zadłużona również w firmie doradczej, z której usług korzystała na wcześniejszym etapie postępowania. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 2.485.690,72 zł, wartość środków trwałych w wysokości 231.499,11 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 811.749 zł. Spółka nie wskazała rachunków bankowych. Spółka przedłożyła kserokopie wielu dokumentów m.in. bilans z uwzględnieniem bufora rok 2018 na koniec lutego 2018 r., z którego wynika stan aktywów trwałych 1.513.946,24 zł, aktywa obrotowe 22.722.597,03, kapitał (fundusz własny 2.134.004,96 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 22.102.538,31 zł. Ponadto wybiórczo raporty kasowe z roku 2017, 2016, 2015, rozrachunki na dzień 28 lutego 2018 r., zapisy na koncie od 1 stycznia 2018 r. do 28 lutego 2018 r, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty dotyczące egzekucji. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) dalej: ustawa p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika w sprawie, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, że nie zamierza kontynuować swojej działalności. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W ocenie Sądu skoro Spółka jest obecna w obrocie prawnym, to znaczy, że gotowa jest ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). O braku możliwości poniesienia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika nie przesądza fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała za rok 2017 stratę w kwocie 811.749,83 zł. Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponadto aktywa trwałe Spółki stanowią 1.513.946,24 zł, aktywa obrotowe 22.722.597,03, kapitał (fundusz własny) 2.134.004,96 zł, a zobowiązania i rezerwy na zobowiązania 22.102.538,31 zł. Zdaniem orzekającego, kwoty, te nie pozwalają dać wiary, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych oraz ewentualne poniesienie kosztów pełnomocnika w sprawie wpłynie na jej kondycję finansową. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty stanowią wpis od skargi, który wynosi 3.063 zł W ocenie orzekającego jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącą Spółkę. Wymaga również podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze globalną sytuację majątkową Spółki tj. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartość środków trwałych stwierdzić należy, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych i ewentualnie kosztów ustanowienia pełnomocnika. W tym kontekście powoływane przez Spółkę okoliczności związane z brakiem środków na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów swojego udziału w sprawie, w ocenie orzekającego nie są zasadne. Przedstawione okoliczności uzasadniają twierdzenie, że skarżąca Spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. W tym stanie rzeczy uznano, że Spółka nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego, w związku z czym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.