I SA/Ke 100/26
WyrokWSA w Kielcach2026-05-07
Skład orzekający: Magdalena Chraniuk-Stępniak, Artur Adamiec, Magdalena Stępniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie uprawnień diagnosty samochodowego na podstawie prawomocnego wyroku skazującego za poświadczenie nieprawdy w dowodzie rejestracyjnym jest dopuszczalne, nawet jeśli ustalenia te nie pochodzą z kontroli przeprowadzonej przez organ administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że cofnięcie uprawnień diagnosty na podstawie prawomocnego wyroku skazującego za poświadczenie nieprawdy jest dopuszczalne, nawet jeśli ustalenia te nie pochodzą z kontroli przeprowadzonej przez organ administracji. Sposób ujawnienia naruszenia nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania sankcji, a prawomocny wyrok karny stanowi wystarczającą podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła cofnięcia J. R. uprawnień diagnosty samochodowego na podstawie prawomocnego wyroku skazującego za poświadczenie nieprawdy w dowodach rejestracyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Starosty o cofnięciu uprawnień, wskazując na wyrok karny stwierdzający popełnienie przestępstwa. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i proceduralnego, w tym brak przeprowadzenia własnego postępowania dowodowego przez organ oraz naruszenie zasady proporcjonalności i zakazu podwójnego karania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2026 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnosty oddala skargę.
Decyzją z 22 stycznia 2026 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania J. R. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z 19 września 2025 r. cofającą uprawnienia diagnosty nr [...] do wykonywania badań technicznych pojazdów wydane J. R..
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji na mocy wyroku Sądu Rejonowego w J. sygn. akt. II K [...] z dnia 25 maja 2016 r., który stał się prawomocny z dniem 1 października 2024 r. orzeknięto wobec J. R. zakaz wykonywania funkcji i diagnosty samochodowego na okres 3 (trzech) lat. W ocenie Starosty pozyskanie przez organ administracji informacji o wyroku skazującym za poświadczenie przez diagnostę nieprawdy w dowodzie rejestracyjnym pojazdu nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wszczęcie postępowania o cofnięcie uprawnienia diagnosty. Organ nie znalazł też podstaw do zawieszenia toczącego się postępowania w związku ze złożoną do TK skargą na niekonstytucyjność art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.
Rozpatrując wniesione odwołanie Kolegium wskazało na art. 84 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251 ze zm.), zwanej dalej p.r.d. oraz § 2 ust. 1 pkt 1, § 2 ust. 3 i § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz. U. z 2015r., poz. 776 ze zmian.), zwanego dalej rozporządzeniem i podniosło, że p.r.d. nie uzależnia cofnięcia uprawnień od stwierdzenia przestępstwa poświadczenia nieprawdy w zaświadczeniu lub dowodzie rejestracyjnym, a wymaga jedynie ustalenia, że diagnosta wydał zaświadczenie albo dokonał wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, dlatego też w wypadku wszczęcia postępowania karnego starosta nie musi oczekiwać na wydanie prawomocnego wyroku w tej sprawie, a wystarczające jest, że w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, ustali ten fakt, a niekoniecznie - jak przyjmuje się w piśmiennictwie - w toku kontroli, wykonywanej z racji nadzoru nad stacjami kontroli pojazdów.
Prawomocny wyrok karny stwierdzający popełnienie przez diagnostę przestępstwa poświadczenia nieprawdy poprzez potwierdzenie przeprowadzenia badania technicznego pojazdu, pomimo że badania takie nie zostały w rzeczywistości przeprowadzone, jest kwalifikowanym dowodem na okoliczności wskazane w hipotezie przepisów art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., co stanowi obligatoryjną podstawę cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych.
W rozpatrywanej sprawie, mimo, iż Starosta [...] sam nie zgromadził w drodze postępowania administracyjnego dowodów przemawiających za zastosowaniem wobec skarżącego sankcji z art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d., to za cofnięciem stronie uprawnień przemawia prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w J. II Wydział Kamy z dnia 25 maja 2016r. sygn. akt II K [...] oraz prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. IX Wydział Kamy-Odwoławczy z 4 października 2024 r., sygn. akt IX Ka [...]. W powyższych wyrokach J. R. został m.in. uznany winnym tego, że w czasie od 8 września 2007r. do 28 września 2007r. we W., działając wspólnie i w porozumieniu z inną ustaloną osobą, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru przeprowadzenia badań technicznych pojazdów, pomimo nieobecności w Podstawowej Stacji Kontroli Pojazdów własnej firmy "[...]" J. R. we W. diagnosty uprawnionego do przeprowadzenia takich badań oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, będąc uprawnionym jako diagnosta do wykonywania i dokumentowania takich badań przeprowadzonych osobiście w ramach działalności powyższej stacji diagnostycznej, poświadczał w dowodach rejestracyjnych pojazdów oraz w zaświadczeniach o przeprowadzeniu badan technicznych nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. co do faktu wykonania przez siebie tych badań, podczas gdy w rzeczywistości przeprowadzał je ustalony diagnosta niezatrudniony w tej stacji i nie posiadający w związku z tym uprawnień do ich wykonania albo nieustaleni pracownicy firmy [...] we W., nie dysponujący uprawnieniami diagnosty, którym polecał wykonanie tych czynów, wykorzystując ich uzależnienie od siebie jako od pracodawcy, doprowadzając w ten sposób właścicieli lub użytkowników pojazdów do niekorzystnego rozporządzania ich mieniem w postaci opłaty za badania techniczne w łącznej kwocie 5716,00 zł, wykorzystując ich błędne przeświadczenie o zgodności przeprowadzenia i udokumentowania tych badań z obowiązującymi przepisami prawa, czym wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art.271 § 3 kk w zw z art. 271 § 1 kk i art.286 § 1 kk w zw z art. 11 § 2 kk oraz art.271 § 3 kk w zw z art. 271 § 1 kk i art. 18 § 1 kk w zw z art. 286 § 1 kk w zw z art. 11 § 2 kk w zw z art. 12 kk. Wobec J. R. w związku z powyższym został orzeczony m.in. środek karny w postaci zakazu wykonywania funkcji diagnosty na okres 3 lat (pkt V wyroku), a datą początkową, od której należy liczyć okres wykonania tego środka jest 4 października 2024 r. Okoliczności istotne dla odpowiedzialności strony na podstawie art. 84 ust. 3 p.r.d. zostały ujęte w sentencji wyroku karnego skazującego, w opisie czynu przypisanego skarżącemu.
Powyższa okoliczność stanowi, zdaniem SKO, obligatoryjną podstawę cofnięcia J. R. uprawnienia do wykonywania badań technicznych pojazdów.
Informacja o powyższym skazującym diagnostę wyroku karnym wraz z prawomocnym wyrokiem, pozwalały na wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów, mimo że ustaleń co do popełnienia ww. deliktu administracyjnego przez skarżącego nie dokonano w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 p.r.d. i do której odwołuje się art. 84 ust.3 p.r.d. W ocenie Kolegium, brak jest podstaw do uznania twierdzeń pełnomocnika odwołującego, że zastosowanie przewidzianej przez art. 84 ust. 3 p.r.d. sankcji administracyjnej cofnięcia uprawnień diagnoście może nastąpić wyłącznie, gdy uchybienia, o których mowa w tym przepisie, zostały stwierdzone w wyniku kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 p.r.d. Organ wskazał tu na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 12 marca 2012 r. sygn. akt II GSP 2/11.
SKO zauważyło też, że art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Literalnie odczytując powołany przepis, należy przyjąć, że stwierdzenie wskazanego w nim naruszenia prawa skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze J. R. zaskarżył w całości decyzję z 22 stycznia 2026 r. i wniósł o uchylenie jej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucając naruszenie:
1. Prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. poprzez nieprawidłowe uznanie, że diagnosta swoim postępowaniem wypełnił znamiona przeprowadzenia badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania jak również wydania zaświadczenia albo dokonania wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami oraz naruszył szereg przepisów rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 czerwca 2012 r. w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach
2. Procedury administracyjnej tj. art. 6, 7, 7a, 8, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające i niepełne rozważenie materiału dowodowego, nie przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez stronę, niedokładne wyjaśnienie i określenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, brak pełnego i wyczerpującego przeprowadzenia postępowania dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień diagnosty oraz błędne i niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji, oraz poprzez wydanie decyzji przy rażącym naruszaniu zasady pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej tj. w szczególności bez rozważenia i uwzględnienia okoliczności podmiotowych i przedmiotowych sprawy korzystnych dla diagnosty oraz wobec braku dokonania ustaleń co do stopnia proporcjonalności odpowiedzialności diagnosty w kontekście charakteru i skutków ewentualnie naruszenia przez niego przepisów procedury badania, co w konsekwencji doprowadziło do wadliwego wydania decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień diagnosty oraz błędne i niepełne uzasadnienie prawne i faktyczne decyzji.
3. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 w zw. z ust. 4 p.r.d. w przypadku niezgodności tego uregulowania z wyrażoną w art. 2 i 31 ust. 3 Konstytucji R.P. (zasadą proporcjonalności, albowiem przepis ten jako unormowanie o charakterze sankcyjnym, nie określa gradacji kar ze względu na stopień winy co prowadzi do karania diagnosty cofnięciem uprawnień, w każdym przypadku naruszenia przez niego procedury badania albo wydania zaświadczenia z niego, bez względu na charakter, stopień zawinienia i skutki jego czynu co w konsekwencji prowadzi do powstania sytuacji uniemożliwiającej ubieganie się o ponowne uprawnienia diagnosty wcześniej niż po upływie pięciu lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu uprawnienia stała się ostateczna (art. 84 ust.4 ustawy), także w sytuacji, gdy w postępowaniu karnym uznano, ze względu na okoliczności sprawy. że należy stosować tylko roczny zakazu wykonywania zawodu.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że sam fakt skazania go prawomocnym wyrkiem w postępowaniu karnym oraz fakt wydania przez NSA uchwały wskazującej, że ustalenia poczynione w innym postępowaniu (w tym karnym) mogą być podstawą do wszczęcia postepowania w sprawie cofnięcia uprawnień zawodowych diagnosty, nie zwolnił organu administracji od prowadzenia własnego postępowania oraz obowiązku pełnego zebrania i oceny materiału dowodowego sprawy, w tym wiarygodności zeznań strony i ewentualnych świadków oraz pełnej oceny zgromadzonego materiału, który to powinien zostać następnie opisany w uzasadnieniu zapadłej decyzji.
W ocenie skarżącego organ nawet nie podjął próby analizy treści orzeczenia sądu zapadłego w postępowaniu karnym. Samodzielnie nie analizował treści akt tej sprawy oraz przeprowadzonych w niej dowodów. Trudno zatem przyjąć, że podjęto nawet próbę wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia sprawy.
Skarżący zarzucił, że istnieją wątpliwości co do stosowania przepisów p.r.d. opisane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W przedmiotowej sprawie zaniechano prowadzenia sprawy w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, w wymaganym przez orzecznictwo standardzie tj. w sposób pełny i skrupulatny oraz nie dokonano istotnych rozważań, czy czyn diagnosty zasługuje na pozbawienie uprawnień na lat 5.
Zdaniem skarżącego jeśli doszło faktycznie do błędu diagnosty to ewentualnie powstała nieprawidłowość została wywołana niezamierzonym i nieumyślnym błędem, a jego działanie nie było nacechowane celowym i umyślnym zamiarem zafałszowania wyniku badania technicznego. Należało tę okoliczność poddać ocenie i zbadać cały kontekst przekroczenia przez diagnostę przepisów prawa. Natomiast postępowanie prowadzone w przedmiotowej sprawie nie odpowiada na podstawowe pytania dotyczące motywacji diagnosty i nie wyjaśnia z jakiego powodu doszło do ewentualnego naruszenia przez niego przepisów prawa. Działanie diagnosty nie polegało na intencjonalnym zafałszowaniu wyniku badania technicznego a sam diagnosta działał w wyniku błędu. Samo błędne wypisanie dokumentu z badania technicznego pojazdu nie miało żadnego wpływu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Skarżący podniósł, że w postępowaniu karnym oprócz kary pozbawienia wolności w zawieszeniu i grzywny Sąd wymierzył diagnoście środek karny w postaci zakaz wykonywania zawodu na okres roku. Strona pomimo odbycia kary w postępowaniu karnym nadal nie będzie mogła wykonywać zawodu i de facto została ukarana za ten sam czyn na łącznie ponad 5 lat.
Zdaniem skarżącego mechanizm prawny przewidujący skazanie diagnosty i nałożenie na niego środka karnego w postaci zakazu wykonywania zawodu, a następnie wymierzenie mu kary administracyjnej za te sam czyn, wywołuje skutek w postaci podwójnego ukarania, który należy uznać za niekonstytucyjny. Zastosowanie obok art. 217 kodeksu karnego, art. 84 ust.3 p.r.d. jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą nie stosowania dwukrotnego środka represyjnego, wobec tego samego podmiotu za ten sam czyn zabroniony. Tak ja wskazano już w wyżej podniesionym orzecznictwie narusza to zasadę ne bis in idem wyinterpretowaną z art. 2 Konstytucji RP. Warto powtórzyć, że zasada ta winna być także stosowana do sankcji o charakterze karno-administracyjnym i skonfrontowana dodatkowo z prezentowaną linią orzecznictwa sądów administracyjnych w zakresie równoważności decyzji o cofnięciu uprawnień diagnosty z orzeczeniem przez sąd powszechny środka karnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Podstawą materialnoprawną zapadłych w sprawie rozstrzygnięć jest art. 84 ust 3 p.r.d. Zgodnie z jego treścią starosta cofa diagnoście uprawnienie do wykonywania badań technicznych, jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust 2 pkt 1 stwierdzono: 1) przeprowadzenie przez diagnostę badania technicznego niezgodnie z określonym zakresem i sposobem wykonania; 2) wydanie przez diagnostę zaświadczenia albo dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami. W przypadku cofnięcia diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych, ponowne uprawnienie nie może być wydane wcześniej niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się ostateczna (art. 84 ust. 4 ustawy).
Tytułem wstępu godzi się jednak zauważyć, że ustawa prawo o ruchu drogowym przywiązuje duże znaczenie do statusu diagnosty, gdyż od jego kwalifikacji i rzetelności w dużej mierze zależy stan techniczny pojazdów znajdujących się w ruchu. Jest on wyłącznie upoważniony do wykonywania badań technicznych pojazdów ( art. 84 ust. 1 p.r.d.). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z treści art. 84 p.r.d. wynika jednoznacznie, iż ustawodawca przywiązuje duże znaczenie do kwalifikacji i profesjonalizmu diagnosty uznając, iż w dużej mierze to od jego umiejętności i rzetelności zależy stan techniczny pojazdów znajdujących się w ruchu drogowym, a tym samym również i istotny aspekt bezpieczeństwa ruchu drogowego odnoszony do stanu technicznego dopuszczonych do ruchu i uczestniczących w nim pojazdów. Dlatego też diagności są podmiotami wyłącznie upoważnionymi do wykonywania badań technicznych pojazdów z czym wiąże się wynikający z przepisów p.r.d. wymóg posiadania wykształcenia technicznego i praktyki oraz odbycia szkolenia zakończonego egzaminem z wynikiem pozytywnym (por. wyrok NSA z 16.03.2018 r., II GSK 1664/16, LEX nr 2460760).
Na gruncie art. 84 ust. 3 p.r.d. w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że odpowiedzialność diagnosty za stwierdzone naruszenia ma charakter zobiektywizowany, co oznacza, że poniesienie przez niego odpowiedzialności oparte jest wyłącznie na przypisaniu sprawcy naruszenia przepisów prawa administracyjnego. Natomiast strona podmiotowa czynu, czyli stopień zawinienia sprawcy czy jego motywacje, pozostają bez znaczenia, gdyż przy określeniu konsekwencji tego naruszenia - żaden przepis p.r.d. nie uwzględnia okoliczności leżących po stronie sprawcy naruszenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II GSK 305/19, powołane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe wynika z okoliczności, iż przeprowadzenie przez diagnostę czynności związanych z badaniem pojazdu niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami, jak i przeprowadzenie wadliwego badania może mieć bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego, a przez to godzić w życie i zdrowie ludzkie. Waga obowiązków i odpowiedzialność spoczywająca na diagnoście pozostaje zatem w proporcjonalnym związku z sankcją za ich uchybienie (por. wyrok NSA z 11 maja 2022 r., sygn. akt II GSK 91/19). Innymi słowy, celem art. 84 ust. 3 p.r.d. jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów dokonujących wpisów do dowodów rejestracyjnych lub wystawiających zaświadczenia skutkujące dopuszczeniem do ruchu pojazdów niesprawnych bądź w istocie niesprawdzonych pod względem technicznym, co naraża na niebezpieczeństwo uszkodzenia ciała lub utraty życia osoby korzystające ze zgłoszonych do badań pojazdów jak i innych użytkowników drogi, a także powoduje ryzyko szkody w mieniu (por. wyrok NSA z 8 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 1287/18).
Odnosząc powyższe do stanu faktycznego niniejszej sprawy należy stwierdzić, że bezsporną pomiędzy stronami okolicznością jest wydanie wyroków Sądu Rejonowego w J. W. II Karnego z 25 maja 2016 r. sygn. akt II K [...], którym uznano oskarżonego J. R. za winnego tego, że w czasie od 8 września 2007 r. do 28 września 2007 r., będąc uprawnionym jako diagnosta, poświadczał w dowodach rejestracyjnych pojazdów oraz w zaświadczeniach o przeprowadzeniu ich badań technicznych nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, tj. co do faktu wykonania przez siebie tych badań, podczas gdy w rzeczywistości przeprowadzał je niezatrudniony w stacji diagnosta i nie posiadający w związku z tym uprawnień do ich wykonania albo nieustaleni pracownicy nie dysponujący uprawnieniami diagnosty, którym polecał wykonanie tych czynów, wykorzystując ich uzależnienie od siebie jako od pracodawcy, doprowadzając w ten sposób właścicieli lub użytkowników pojazdów do niekorzystnego rozporządzania ich mieniem w postaci opłaty za badania techniczne w łącznej kwocie 5716,00 zł, wykorzystując ich błędne przeświadczenie o zgodności przeprowadzenia i udokumentowania tych badań z obowiązującymi przepisami prawa, czym wyczerpał ustawowe znamiona przestępstwa z art.271 § 3 kk w zw z art. 271 § 1 kk i art.286 § 1 kk w zw z art. 11 § 2 kk oraz art.271 § 3 kk w zw z art. 271 § 1 kk i art. 18 § 1 kk w zw z art.286 § 1 kk w zw z art. 11 § 2 kk w zw z art. 12 kk. W pkt V wyroku orzeczono wobec skarżącego zakaz wykonywania funkcji diagnosty na okres 3 lat oraz zakaz prowadzenia stacji kontroli pojazdów przez okres jednego roku. Następnie wyrokiem Sądu Okręgowego w K. IX Wydziału Karno-Odwoławczego z 4 października 2024 r. sygn. IX Ka [...] zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylono wobec oskarżonego J. R. zawarte w pkt V orzeczenie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia stacji kontroli pojazdów przez okres jednego roku, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Wobec powyższego prawomocnego sądowego stwierdzenia, że skarżący jako diagnosta dopuścił się licznych wskazanych w wyrokach czynów organy orzekające uznały, że zastosowanie znajduje przepis art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d.
Zasadniczy spór pomiędzy skarżącym, a organami obu instancji, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wobec okoliczności, że ustaleń co do popełnienia ww. deliktu administracyjnego przez skarżącego nie dokonano w wyniku przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 83b ust. 2 pkt 1 p.r.d., dopuszczalne było zastosowanie art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 p.r.d. i wymierzenie skarżącemu sankcji administracyjnej w postacie cofnięcia mu jako diagnoście uprawnień do wykonywania badań technicznych pojazdów.
Sąd odnośnie przedstawionego zagadnienia podziela w pełni stanowisko Kolegium jednocześnie nie podzielając stanowiska skarżącego, że wobec tego, że przez organ nie została przeprowadzona kontrola zatrudniającej diagnostę stacji kontroli pojazdów, która wykazała nieprawidłowości, o których mowa w art. 84 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy, przepis ten nie może mieć zastosowania.
Stwierdzić należy, iż wykładnia art. 84 ust. 3 p.r.d. wprawdzie wywoływała niegdyś pewne wątpliwości w orzecznictwie sądów administracyjnych, to zostały one ostatecznie rozwiane mocą uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 marca 2012 r. sygn. akt II GPS 2/11. W uchwale tej NSA, wyjaśniając zagadnienie prawne: "Czy niezbędnym warunkiem wydania przez starostę na podstawie art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) decyzji o cofnięciu uprawnienia diagnoście do wykonywania badań technicznych jest stwierdzenie uchybień, o których mowa w punkcie 1 lub 2 powołanego przepisu, wyłącznie w wyniku przeprowadzenia czynności kontrolnych przewidzianych w art. 83b ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 83c wskazanej ustawy, czy też sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę określonego naruszenia nie ma podstawowego znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w art. 84 ust. 3 p.r.d.?" wyjaśnił, że sposób ujawnienia dopuszczenia się przez diagnostę naruszenia określonego w art. 84 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym nie ma znaczenia dla oceny możliwości zastosowania sankcji przewidzianej w tym przepisie. Starosta może cofnąć diagnoście uprawnienia do wykonywania badań technicznych nie tylko wtedy, gdy ten dopuści się naruszeń w toku kontroli, ale również, gdy w innej sytuacji wyjdzie na jaw jego nierzetelność.
Skład orzekający w niniejszym składzie z powołaną uchwałą i zawartymi w jej uzasadnieniu wywodami nie tylko się zgadza, ale i jest nią na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. związany (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r. sygn. akt II GSK 1518/14 lub wyrok NSA z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GSK 2721/17, publ. j.w.). Przyjęcie poglądu przeciwnego spowodowałoby, iż art. 84 ust. 3 pkt 1 lub 2 p.r.d. nie mógłby spełniać swojej funkcji. Nie może budzić wątpliwości, że celem tego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale dodał, że zakładając racjonalność ustawodawcy brak jest argumentów dla wykazania, że tylko w sytuacji, gdy postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień diagnoście z powodów określonych w art. 84 ust. 3 pkt 2 p.r.d. zostało wszczęte w wyniku przeprowadzonej kontroli, wobec diagnosty można zastosować sankcje administracyjnoprawne i karnoprawne, natomiast nieujawnienie fałszu intelektualnego "w wyniku kontroli" znosi sankcję administracyjną. "Wynik kontroli", o którym mowa w tym przepisie, nie stanowi bowiem przesłanki zastosowania sankcji, lecz określa źródło informacji uzasadniające wszczęcie z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia diagnoście uprawnień (por. np. wyrok NSA z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5577/16, publ. j.w.).
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że uprawnione było oparcie ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie odnośnie stwierdzonych nieprawidłowości skarżącego jako diagnosty o treść wskazanych wyżej wyroków.
Jednocześnie należy wskazać, że w przypadku wydania wyroku karnego skazującego organy administracji nie mają swobody w zakresie ustalenia okoliczności objętych takim wyrokiem. Podstawą ograniczenia organu w prowadzeniu postępowania dowodowego jest art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Jak jednolicie podnosi się w orzecznictwie NSA, pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" w rozumieniu art. 11 p.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, w tym miejsca i czasu jego popełnienia (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 3317/19, publ. j.w.), a ustaleniami prawomocnego wyroku sądu karnego co do popełnienia przestępstwa związany jest nie tylko sąd administracyjny, gdyż adresatami tej reguły są również pośrednio organy administracji publicznej, które w sprawie będącej przedmiotem kontroli ze strony sądu administracyjnego czyniły ustalenia faktyczne (por. wyroki NSA: z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt I GSK 2384/18; z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I GSK 1394/20, publ.: j.w.).
Nieuzasadniona jest także argumentacja skargi, dotycząca sprzeczności przepisu art. 84 ust. 3 p.r.d. z Konstytucją RP, jako naruszająca zasadę proporcjonalności i zasadę demokratycznego państwa prawa.
Również i ta problematyka ta była przedmiotem wielokrotnych wypowiedzi orzecznictwa sądowego i stanowisko sądów w tym zakresie jest utrwalone. Sądy uznają, że przepis art. 84 ust.3 p.r.d. nie narusza ani zasady proporcjonalności ani zasady państwa prawnego. W orzeczeniach podnosi się, że przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że stwierdzenie uchybienia polegającego na wydaniu przez diagnostę zaświadczenia lub dokonanie wpisu do dowodu rejestracyjnego niezgodnie ze stanem faktycznym lub przepisami skutkuje zastosowaniem przewidzianej w nim sankcji. Odpowiedzialność administracyjna w postaci cofnięcia jest niezależna od ewentualnej odpowiedzialności prawnokarnej. Celem powołanego przepisu jest odsunięcie od czynności diagnostycznych nierzetelnych diagnostów, którzy swoim postępowaniem zagrażają bezpieczeństwu w ruchu drogowym. Nie sposób w takiej sytuacji uznać, że przepis art. 84 ust. 3 p.r.d. pozostaje w sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP. Nie można również uznać nieproporcjonalności skutków przewidzianych w art. 84 ust. 3 p.r.d., bowiem ustawodawca ustalając wymieniony skutek stwierdzenia deliktu diagnosty wyraził pogląd o doniosłości kontroli technicznej dla bezpieczeństwa drogowego.
Nawet w przypadku odpowiedzialności karnoprawnej diagnosta ponosi odpowiedzialność administracyjną w postaci cofnięcia uprawnień, gdyż są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności, stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 2 marca 2012 r., sygn.. II GPS 2/11; wyroki NSA: z 28 sierpnia 2014 r., sygn. II GSK 928/13; z 24 stycznia 2013 r., sygn. II GSK 2040/11; z 14 listopada 2012 r., sygn. II GSK 928/11; z 17 grudnia 2013 r., sygn. II GSK 1460/12; z 12 sierpnia 2015 r., sygn. II GSK 1571/14). Skazanie diagnosty przez sąd prawomocnym wyrokiem nie stoi więc na przeszkodzie wszczęciu, czy kontynuowaniu postępowania administracyjnego, którego wynik skutkuje inną aniżeli karną odpowiedzialnością, odbywa się bowiem na odmiennej, niezależnej płaszczyźnie. Ich podmiotowe i przedmiotowe podobieństwo nie oznacza bowiem tożsamości (por. wyrok NSA z 26 maja 2015 r., sygn. akt II GSK 1213/14).
Rozwiązanie ustawowe chroni dobro społeczne rozumiane jako bezpieczeństwo i eliminacja zagrożeń. W żadnej mierze nie można uznać, że dobro jednostki, w tym przypadku diagnosty, który dopuszcza do ruchu pojazd, który może nie spełniać norm, należy ocenić wyżej, niż dobro wszystkich uczestników ruchu. Pogląd taki wyraził NSA w wyrokach z 25 maja 2015 r., sygn. II GSK 1213/14; z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. II GSK 1231/14; z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. II GSK 928/13; z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. II GSK 1460/12; z dnia 16 marca 2018 r., sygn. II GSK 1664/16; z dnia 11 kwietnia 2018 r., sygn. II GSK 1830/16 i z dnia 25 października 2018r. sygn. akt II GSK 1056/18.
Przedstawione wyżej rozważania czynią bezzasadnym zarzut naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. tj. art. 6, 7, 7a, 8, 77, 80 i 107 § 3. Organ zasadnie utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, czemu dał wyraz w przekonującym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Reasumując, w kontrolowanej sprawie sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na jej wynik. Z tych względów, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło