I SA/Ke 103/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. spraw ze skargi K. R. w C. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Kielcach z dnia 12 lutego 2025 r. nr 9013-0000000599/25 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa K. (dyrektor, ARiMR) decyzją z 12 lutego 2025 r., nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. (kierownik) z 24 grudnia 2024 r., nr [...] odmawiającą K. C. (kółko) przyznania pomocy finansowej z budżetu państwa dla Kół Gospodyń Wiejskich. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że kółko złożyło wniosek o przyznanie pomocy finansowej z budżetu państwa dla kół gospodyń wiejskich przewidzianą w § 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 sierpnia 2021 r. w sprawie pomocy finansowej z budżetu państwa dla Kół Gospodyń Wiejskich (Dz. U. z 2021 r., poz. 1438 ze zm.) dalej "rozporządzenie". Organ wskazał na przepisy ustawy z 9 listopada 2018 r. o Kołach Gospodyń Wiejskich (Dz. U. z 2023 r., poz. 1179 ze zm.) dalej "ustawa o KGW", w tym art. 2 ust. 1 i ust. 2 definiujące organizację koło gospodyń wiejskich (KGW) oraz przepisy określające sposób i warunki powstania KGW. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o KGW, koło gospodyń wiejskich podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, zwanego dalej "rejestrem", prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Z kolei zgodnie z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o KGW, koło gospodyń wiejskich może otrzymać z budżetu państwa pomoc finansową przeznaczoną na realizację zadań, o których mowa w art. 2 ust. 3. Pomoc ta jest przyznawana KGW jeden raz w danym roku. Pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana na wniosek KGW, w drodze decyzji, przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na siedzibę tego koła. Organ ustalił, że w sprawie o przyznanie pomocy finansowej z budżetu państwa dla kół gospodyń wiejskich wystąpiło K. C. i jego forma prawna została potwierdzona w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Do wniosku został dołączony statut ww. Kółka Rolniczego, którego § 14 stanowi, że w ramach kółka działa m.in. Koło Gospodyń Wiejskich nie wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez ARiMR na podstawie ustawy o KGW. § 15 ust. 1 statutu stanowi, że Koło Gospodyń Wiejskich jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego i działa na postawie statutu Kółka Rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Spór w sprawie koncentruje się wokół odmowy przyznania pomocy finansowej, bowiem w ocenie organu I instancji, zgodnie z § 2 rozporządzenia MRiRW pomoc jest przyznawana Kołu Gospodyń Wiejskich, które zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich (KRKGW) i które zobowiązało się m.in. do wykorzystania pomocy na realizację zadań, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o KGW do dnia 31 grudnia roku, w którym pomoc została przyznana i rozliczenia pomocy przez przedłożenie sprawozdania z wydatkowania pomocy w terminie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, w którym pomoc została przyznana. Organ zaakcentował, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, we wniosku o przyznanie pomocy należy podać numer wpisu Koła do KRKGW (w sekcji II DANE IDENTYFIKACYJNE we wniosku), czego w niniejszej sprawie nie spełniono. Organ podkreślił, że pomoc została skierowana do Kół Gospodyń Wiejskich, które zostały wpisane do KRKGW. K. C. nie jest Kołem Gospodyń Wiejskich wpisanym do KRKGW, stąd nie jest możliwym udzielenie mu przedmiotowej pomocy. Odmawiając przedmiotowej pomocy organ wskazał, że nie istnieje tożsamość między K. C., a działającym w jego strukturach Kołem Gospodyń Wiejskich. W tym miejscu wskazać należy, że sporna pomoc finansowa została skierowana do ściśle określonej grupy, w tym przypadku do Kół Gospodyń Wiejskich spełniających kryteria dostępu, nie zaś do wszystkich podmiotów. O pomoc mogło wystąpić wyłącznie Koło Gospodyń Wiejskich, które zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Organ odwoławczy podkreśla, iż regulacją prawną działalności kółek rolniczych, w tym K. C. jest ustawa z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 263 t.j.), a nie ustawa o KGW, w oparciu o którą rozpatrywane były wnioski o przyznanie pomocy finansowanej z budżetu państwa dla Kół Gospodyń Wiejskich. Na powyższą decyzję K. C. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego: 1. §13 zzr ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu i nieprzyznanie kołu gospodyń wiejskich funkcjonującemu jako kółko rolnicze pomocy finansowej, mimo wskazania przez ustawodawcę, że pomoc przysługuje kołu gospodyń wiejskich m.in. "jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 263)", czym wprost rażąco naruszono przepis prawa materialnego; 2. nieprawidłową interpretację § 13 zzr ust. 1 rozporządzenia, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej subsumpcji i wydanie niewłaściwego rozstrzygnięcia, po przez nieprawidłowe przyjęcie, że ustawodawca określając podmiot w aktach normatywnych jako "koło gospodyń wiejskich" utożsamia je wyłącznie z organizacjami działającymi na podstawie ustawy z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, w sytuacji gdy ustawodawca enumeratywnie wylicza różne możliwe formy prawne działania kół gospodyń wiejskich, a przy tym nie uchwalił słowniczka pojęć rozróżniającego poszczególne organizacje, które identyfikowane są jako koła gospodyń wiejskich, przy czym wprost wskazuje, że pojęcie "koło gospodyń wiejskich" może być stosowane do organizacji, która identyfikuje się jako koło gospodyń wiejskich i działa jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 263), co stanowi jeszcze inną formę działania niż np. w sytuacji, gdy wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego dokona wpisu w rejestrze prowadzonym przez ARiMR; tu należy również przytoczyć, że ustawodawca traktuje jako "koła gospodyń wiejskich" również organizacje będące stowarzyszeniami, przy czym w ogóle ich nie warunkuje - brak jest kryteriów służących uznaniu danego stowarzyszenia za koło gospodyń wiejskich - co dowodzi szerokiemu uznawaniu przez ustawodawcę form prawnych organizacji za koła gospodyń wiejskich; 3. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrażającego zasadę praworządności oraz legalizmu działania organów władzy publicznej i organów administracji publicznej poprzez błędną wykładnię przepisów ; 4. art. 2 Konstytucji RP - naruszenie sprawiedliwości społecznej; 5. dyrektywy Unii Europejskiej dotyczącej zasady konkurencyjności poprzez finansowanie wybranej grupy organizacji (wyłącznie wpisanych do rządowego rejestru), mimo że ustawodawca wskazał szerszy katalog podmiotów uprawnionych, w tym kółka rolnicze identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich, na marginesie zasada konkurencyjności i tak jest naruszana w stosunku do innych podmiotów prawnych działających w oparciu o ustawy, w tym ustawę "o stowarzyszeniach", jako organizacje pozarządowe, które nie są identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła m.in., że koło gospodyń wiejskich jako struktura organizacyjna kółka rolniczego nie podlega wpisowi w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich i nie może otrzymać osobowości prawnej z mocy innej ustawy. Takie rozwiązanie prawne jest niezgodne z ustawą "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników", gdyż skarżące kółko straciłoby w ten sposób reprezentatywność i z tego powodu musiało by być wykreślone z KRS. Skarżący wyraził pogląd, że aby koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe mogły otrzymywać wsparcie i pomoc finansową z budżetu państwa powinna nastąpić zmiana treści ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" oraz w ustawie "o stowarzyszeniach" i podobnie jak w "ustawie "o kołach gospodyń wiejskich" dokonany powinien być wpis podobny z treścią art. 23 i 23a ustawy "o kołach gospody wiejskich". Zdaniem strony skarżącej § 13zzr ust. 1 pkt 2 ustawy o "arimr" odnosi się wyłącznie do kół gospodyń wiejskich działających na mocy ustawy "o kołach gospodyń wiejskich". Dlatego kółka rolnicze i koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe rolników na mocy ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" nie podlegają wpisom do KRS, gdyż nie stanowi tak ustawa "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podniósł, że oczekuje stwierdzenia przez sąd, że nie było podstaw prawnych do wydania decyzji względem kółka rolniczego oraz że wydana decyzja narusza przepis art. 23a ustawy o KGW, gdzie jedynie jest definicja przyznawanej pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Spór w sprawie dotyczył zgodności z prawem odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej z budżetu państwa. Organ odmówił przyznania pomocy finansowej wnioskodawcy - stronie skarżącej, ponieważ nie spełnia kryterium podmiotowego określonego w § 2 rozporządzenia. Strona skarżąca twierdzi natomiast, że spełnia warunki uzyskania pomocy finansowej, gdyż koło gospodyń wiejskich działające w ramach kółka rolniczego na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno - zawodowych organizacjach rolników (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 263; ze zm.) nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia. Zgodnie z § 2 rozporządzenia pomoc jest przyznawana Kołu Gospodyń Wiejskich, które zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, zwanego dalej "kołem", jeżeli Koło zobowiąże się do: 1. wykorzystania pomocy na realizację zadań, o których mowa w art. 2 ust. 3 ustawy o KGW, do dnia 31 grudnia roku, w którym pomoc została przyznana; 2. rozliczenia pomocy przez przedłożenie sprawozdania z wydatkowania pomocy w terminie do dnia 31 stycznia roku następującego po roku, w którym pomoc została przyznana; 3. zwrotu pomocy - w przypadku jej niewykorzystania, wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem, pobrania nienależnie lub w nadmiernej wysokości, niewykorzystania pomocy w terminie, o którym mowa w pkt 1, lub niewykonania zobowiązania, o którym mowa w pkt 2; 4. przechowywania dokumentów księgowych i innych dokumentów, potwierdzających prawidłowe wydatkowanie pomocy w terminie do końca roku kalendarzowego następującego po roku, w którym Koło Gospodyń Wiejskich rozliczyło pomoc za dany rok, a w przypadkach wymagających wyjaśnienia - także ich udostępniania na żądanie kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją", właściwego ze względu na siedzibę Koła. Z kolei zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wniosek o przyznanie pomocy, poza elementami podania określonymi w Kpa, zawiera: numer, pod którym Koło zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 23 a ust. 9 ustawy o KGW. Stosownie do powołanej regulacji Minister właściwy do spraw rozwoju wsi określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz rozliczania pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, a także jej wysokość, mając na uwadze zapewnienie wsparcia dla rozwoju społeczno-gospodarczego, w tym rozwoju przedsiębiorczości na terenach wiejskich, oraz zapewnienie przejrzystości i prawidłowości wydatkowania przyznanej pomocy finansowej, o której mowa w ust. 1, a także efektywnej realizacji zadań, o których mowa w art. 2 ust. 3. Koło gospodyń wiejskich może otrzymać z budżetu państwa pomoc finansową przeznaczoną na realizację zadań, o których mowa w art. 2 ust. 3. Pomoc ta jest przyznawana kołu gospodyń wiejskich jeden raz w danym roku (art. 23a ust. 1 tej ustawy). Pomoc finansowa, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana na wniosek koła gospodyń wiejskich, w drodze decyzji, przez kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwego ze względu na siedzibę tego koła (art. 23a ust. 2). Z kolei stosownie do art. 2 ust. 3 ustawy o KGW: Koło gospodyń wiejskich w szczególności: 1) prowadzi działalność społeczno-wychowawczą i oświatowo-kulturalną w środowiskach wiejskich; 2) prowadzi działalność na rzecz wszechstronnego rozwoju obszarów wiejskich; 3) wspiera rozwój przedsiębiorczości kobiet; 4) inicjuje i prowadzi działania na rzecz poprawy warunków życia i pracy kobiet na wsi; 5) upowszechnia i rozwija formy współdziałania, gospodarowania i racjonalne metody prowadzenia gospodarstw domowych; 6) reprezentuje interesy środowiska kobiet wiejskich wobec organów administracji publicznej; 7) rozwija kulturę ludową, w tym w szczególności kulturę lokalną i regionalną. Rozporządzenie dotyczy zatem KGW, o których mowa w ustawie o KGW. W świetle przepisów tej ustawy koło gospodyń wiejskich jest dobrowolną, niezależną od administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego, samorządną społeczną organizacją mieszkańców wsi, wspierającą rozwój przedsiębiorczości na wsi i aktywnie działającą na rzecz środowisk wiejskich (art. 2 ust. 1). Koło gospodyń wiejskich podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, zwanego dalej "rejestrem", prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Koło gospodyń wiejskich nabywa osobowość prawną z chwilą dokonania wpisu do rejestru. Przepisu ust. 2 nie stosuje się do koła gospodyń wiejskich, które już posiada osobowość prawną (art. 6 ust. 1, 2, 3). Pomoc finansowa określona w rozporządzeniu została zatem skierowana do ściśle określonych podmiotów. Wśród tych podmiotów nie znajduje się kółko rolnicze, nawet jeżeli w ramach działa koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego, niewpisana do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Podmiotami, do których skierowano pomoc są natomiast koła gospodyń wiejskich wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Wymaga podkreślenia, że koło gospodyń wiejskich powstałe i działające na podstawie wyżej powołanych przepisów nie jest podmiotem tożsamym z kołem gospodyń wiejskich, działającym w ramach kółka rolniczego. To ostatnie koło nie stanowi bowiem samodzielnego podmiotu i stanowi jednostkę organizacyjną kółka rolniczego, o której mowa art. 16 ust. 2 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Stosownie do powołanej regulacji w strukturze organizacyjnej kółka statut może przewidywać powoływanie sekcji, kół bądź zespołów specjalistycznych, odpowiadających zainteresowaniom członków (producentów określonych upraw, hodowców i innych), oraz zespołów młodych rolników i innych. Rację należy przyznać stronie skarżącej, że koło gospodyń wiejskich, które stanowi jednostkę organizacyjną kółka rolniczego nie może zostać wpisane do żadnego rejestru. Dotyczy to jednak kół, które nadal chcą funkcjonować jako takie jednostki (sekcje). Jednocześnie jednak koła gospodyń wiejskich, które działały jako jednostki organizacyjne kółek rolniczych, mogły zostać wpisane do rejestru. Stawały się wtedy samodzielnymi podmiotami, poza strukturami kółka rolniczego i okoliczność ta, w tej sytuacji wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie miała wpływu na istnienie i formę prawną kółka rolniczego w ramach którego działały. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek o pomoc finansowa określoną w § 2 rozporządzenia złożyło K. C.. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu tego kółka (§ 14 pkt 1 i § 15 pkt 1) wynika, że w jego ramach działa Koło Gospodyń Wiejskich, które nie zostało wpisane do krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2018 r. oraz że Koło Gospodyń Wiejskich jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego i działa na podstawie statutu Kółka Rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Wnioskodawca – kółko rolnicze, działające na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 263 t.j.), a nie ustawy o KGW nie spełnia zatem, jak prawidłowo stwierdził organ, przesłanki podmiotowej uzyskania wnioskowanej pomocy. Zdaniem sądu wpływu na treść rozstrzygnięcia nie miały zatem zarzuty skargi. Decyzje organów nie naruszają ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego, w tym art. 2 i 7 Konstytucji RP. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej wykładni przepisów. W kontekście zarzutów skargi ponadto należy podkreślić, że zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.) oznacza obowiązek działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Celem tej zasady jest więc przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie, organ zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dokonał weryfikacji skarżącego jako podmiotu wnioskującego o dofinansowanie, między innymi w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w § 2 rozporządzenia i prawidłowo odmówił przyznania dofinansowania z budżetu państwa. Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie mają również zarzuty dotyczące naruszenia § 13zzr ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.). Rozporządzenie to nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.