I SA/Ke 106/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 marca 2010r. sprawy ze skargi Spółki A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów 1. uchyla zaskarżone postanowienia oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej, 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Celnej kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem ) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania. ISA/Ke 106/10 Uzasadnienie Postanowieniem [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy postanowienie tego organu wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym przez Spółkę A. (obecna nazwa wynikająca z odpisu KRS na dzień 6 stycznia 2010r.: Spółka A. w likwidacji w K). W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego wydał w dniu [...] decyzję nr [...] określając kwotę wynikającą z długu celnego będącą podstawą do dochodzenia zobowiązania. Decyzja ta została zarejestrowana w dniu 20 listopada 2007r., a następnie doręczona, co jest równoznaczne z powiadomieniem o kwocie zarejestrowanych należności. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w części dotyczącej określenia kwoty odsetek wyrównawczych i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja została doręczona stronie, która nie złożyła skargi do sądu. Tym samym decyzja ta stała się ostateczna, prawomocna i wymagalna. W ocenie wierzyciela, zarówno organ pierwszej instancji, tj. Naczelnik Urzędu Celnego jak i organ odwoławczy badał z urzędu zgodność z prawem wydawanych przez siebie orzeczeń pod kątem art. 226 i art. 230 Kodeksu celnego. Stwierdził, że zobowiązany został prawidłowo powiadomiony o kwocie długu celnego. Odnosząc się do zarzutu mającego unormowanie w art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, że może on opierać się wyłącznie na okolicznościach, które zaszły po wydaniu tytułu wykonawczego. Wynika to wprost z treści art. 29 § 1 w/w ustawy, który zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wobec tego zarzuty naruszenia art. 226 §4 oraz art. 230 § 1 i § 4 Kodeksu celnego, dotyczące kwestii już rozstrzygniętych i ostatecznych Dyrektor Izby Celnej, jako wierzyciel, uznał za bezzasadne. Organ wskazując na treść art. 242 § 4 i § 5 Kodeksu celnego, wyjaśnił, że termin przedawnienia dochodzenia należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20 listopada 2007r. rozpoczął się w dniu zarejestrowania kwoty długu celnego tj. 20 listopada 2007r. W wyniku braku zapłaty, wierzyciel może dochodzić swoich praw na drodze egzekucji administracyjnej do dnia 20 listopada 2012r. W związku z tym, w ocenie organu bezzasadny pozostaje również zarzut naruszenia art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożyła Spółka A. w likwidacji w K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia pierwszej instancji Spółka zarzuciła mu naruszenie: - art. 226 § 4 oraz 230 § 1 i 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, poprzez nieuwzględnienie w treści rozstrzygnięcia wynikających z nich norm, - art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zastosowanie go w sprawie stanowiska wierzyciela, czego przepis ten tego nie przewiduje, - art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez przyjęcie niedopuszczalności zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu, w zakresie, w którym przepis ten tego nie przewiduje, - art. 77 § 1 i art. 124 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia będącego w dyspozycji wierzyciela materiału dowodowego, w postaci dokumentów z akt sprawy, w wyniku której wydano decyzję, w oparciu o którą wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, a z których wynikają okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego w zakresie rozstrzygnięcia, co do zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu przedawnienia i kwestii zastosowania w stanie faktycznym sprawy przepisów art. 226 § 4 oraz 230 § 1 i 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny. W uzasadnieniu skargi Spółka, powołując się na treść art. 230 § 4 Kodeksu celnego podniosła, że doręczenie decyzji po upływie terminu w przepisie tym określonego nie skutkuje jej nieważnością, ale bezskutecznością jej doręczenia. Wynika to z faktu, że na organie celnym z mocy prawa ciąży obowiązek określony w art. 226 § 4 Kodeksu celnego, to jest obowiązek anulowania zarejestrowanej kwoty należności, o której dłużnik nie został powiadomiony w terminie. Z tego powodu, w wyniku upływu terminu przedawnienia, dłużnik nie ponosi odpowiedzialności za dług celny. Tym samym decyzja choć ważna, obarczona jest wadą niewykonalności. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu, że nie wskazano w nim podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz nie odniesiono się do zgłoszonego przez Spółkę zarzutu przedawnienia. W jej ocenie, wierzyciel zaniechał przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także nie wskazał dnia powstania długu celnego, zgodnie z art. 209 § 2 Kodeksu celnego. Zdaniem Spółki, powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia twierdzenia dotyczące możliwości oparcia zarzutu wyłącznie na okolicznościach, które zaszły po wydaniu tytułu wykonawczego, a oparte na brzmieniu art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie mają zastosowania ani do tego postanowienia ani też do poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 19 października 2009r. Postanowienia te dotyczą bowiem stanowiska wierzyciela wyrażanego w trybie art. 34 § 1 tej ustawy, a nie stanowiska organu egzekucyjnego, do którego to adresowana jest norma wynikająca z art. 29 § 1 ustawy. Spółka zaznaczyła także, że termin przedawnienia, o którym mowa w art. 230 § 4 Kodeksu celnego nie został w sprawie zawieszony poprzez wniesienie odwołań czy zawieszenie postępowania na 2 lata. Ponadto w jej ocenie, doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego w sprawie pełnomocnika nie może być uznane za skuteczne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł ponadto, że przepis art. 226 § 4 i art. 230 § 1 i 4 ustawy Kodeks celny odnosi się do spraw jeszcze nie rozstrzygniętych ostatecznymi orzeczeniami. Natomiast Dyrektor Izby Celnej, jako wierzyciel, w tym stanie prawnym związany jest przepisami zawartymi w art. 242 Kodeksu celnego i tylko w tym aspekcie może odpowiadać na zarzuty dotyczące przedawnienia dochodzenia obowiązku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25.VII.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U.Nr. 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Istotnym jest, że rozstrzygając w granicach danej sprawy w oparciu o przedstawione akta Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a). Przeprowadzona w powyższych granicach kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wymienionych. Istotą sporu w sprawie było ustalenie czy Dyrektor Izby Celnej prawidłowo odmówił uwzględniania zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17.VI.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr. 229, poz. 1954 ze zm. dalej zwana u.p.e.a.) zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że należności wynikających z ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego nr. [...] z dnia[...] ., której doręczenie było jednoznaczne z zarejestrowaniem wymienionych w niej należności można dochodzić w myśl art. 242 § 4 ustawy z dnia 9.I.1997r. Kodeks celny (Dz.U. z 2001r. Nr. 75, poz. 802 ze zm. dalej kc) w ciągu 5 lat tj. w niniejszej sprawie do 20. XI.2012r. Mimo, iż skarga nie zwalczała powyższego poglądu dokonana z urzędu w tym zakresie kontrola wykazała niepoprawność stanowiska organu. Zgodzić się należy z wierzycielem, kiedy podnosi , że zgodnie z dyspozycją art. 242 § 4 kc należności celnych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, co zresztą wprost wynika z cytowanego przepisu prawa. Niepoprawnie natomiast wierzyciel wskazał datę zarejestrowania należności, w konsekwencji czego błędnie przyjął, że należności można dochodzić do 2012r. Zgodnie z art. 226 § 1 kc każda kwota należności wynikających z długu celnego, zwana dalej "kwotą należności", jest obliczana przez organ celny z chwilą uzyskania niezbędnych danych i zostaje zarejestrowana. Po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika (art. 230 § 1 kc). Wskazać w tym miejscu należy, że celem instytucji powiadamiania w rozumieniu tego przepisu nie jest powiadamianie strony o istnieniu abstrakcyjnego obowiązku celnego , ale o konkretnych – obliczanych przez organ celny kwotach należności wynikających z długu celnego. Nie budzi wątpliwości , że tak rejestracja jak i powiadomienie o jej dokonaniu to czynności materialno-techniczne nie wymagające podejmowania oddzielnych decyzji. Jak jednak potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych ( patrz np. wyrok NSA z dnia 2.III.2005r. sygn. GSK 8/05, dostępny w bazie internetowej NSA) czynności te mogą być wykonane poprzez wydanie i doręczenie decyzji określającej należności celne. Oznacza to, że termin przedawnienia dochodzenia należności o jakim mowa w art. 242 § 4 kc rozpoczyna bieg z chwilą zarejestrowaniu długu celnego tj. jak w sprawie niniejszej z chwilą wydania decyzji wymiarowej. Wierzyciel w zaskarżonych postanowieniach nieprawidłowo uznał, że decyzją rejestrującą przedmiotowe należności jest ostatnia decyzja wydana w sprawie tj. decyzja z dnia 20.XI.2007r. Z treści tejże decyzji wynika, że przedmiotowe zgłoszenie celne z dnia 9 maja 2002r. uznane zostało za nieprawidłowe pierwotną decyzja z dnia 9.VIII.2002r. o nr.[...] . Tą już decyzją organ zawiadomił stronę skarżącą ( z chwilą uzyskania niezbędnych danych ) o konkretnych, zarejestrowanych kwotach należności wynikających z długu celnego( art.226 § 1 w zw. z art. 230 § 1 kc). Ta właśnie decyzja w ujęciu materialnym rozstrzygnęła tą konkretna sprawę , gdyż w tym ujęciu decyzją jest zawsze decyzja organu I instancji. Decyzja bowiem w znaczeniu materialnym jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale III AZP 1/88(OSPiKA 1989r. nr. 3 poz.59) to kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administracyjnych organów państwa, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego o charakterze władczym i zewnętrznym, rozstrzygający konkretna sprawę, konkretnie określonej osoby fizycznej lub prawnej w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne. Wydawanie kolejnych decyzji w sprawie jest konsekwencją stosowania właśnie przepisów procesowych z związku z czym wywołuje jedynie skutki prawne procesowe. Jak wskazano wyżej materialno - prawny skutek w postaci zarejestrowania należności nastąpił w dniu wydania pierwszej decyzji w sprawie. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym już orzeczeniu GSK 8/05. Mając na uwadze powyższe, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ jako moment zarejestrowania należności przyjmie pierwszą wydaną w sprawie decyzje. Z przedłożonych akt nie wynika, aby termin dochodzenia należności przerwany został jedną z czynności o jakich mowa w art. 242 § 5 pkt 1 i 2 kc. Konsekwencją powyższego jest to, że przedmiotowych należności można było skutecznie dochodzić jedynie do 9.VIII.2007r. Skoro zatem postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało w 2009r. to oznacz to, że zasadny był zarzut dłużnika oparty na art. 33 pkt 1 u.p.e.a. W tym miejscu przypomnieć można, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia zabezpieczający interesy obu stron ( wierzyciela poprzez obligatoryjność jego wypowiedzi). Zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. zarzuty można składać także, gdy egzekucja ( jak w tym przypadku) jest niedopuszczalna ze względów merytorycznych bo obowiązek lub nie istniał wskutek przedawniania lub jak w sprawie niniejszej z uwagi na upływ czasu nie można go dochodzić( patrz komentarz Postępowanie egzekucyjne w administracji Warszawa 2008 ,Wydawnictwo C.H.BECK). Zarzuty opierające się na założeniu, że rejestracja należności nastąpiła dnia 20.XI.2007r. są wobec podniesionych wyżej argumentów bezprzedmiotowe. W konsekwencji ustosunkowywanie się do dalszych zarzutów skargi było niecelowe. Błędne ustalenia faktyczne poczynione przez organy polegające na ustaleniu błędnej daty zarejestrowania przedmiotowych należności spowodowały niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego, konsekwencją czego było uznanie zarzutów za niezasadne. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a.