I SA/Ke 106/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi D. Ś. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych uchyla zaskarżoną decyzję. 1. Decyzja organu i przedstawiony przez organ tok postępowania. Decyzją z [..] r. nr [....]Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego ("KRUS organ") utrzymał w mocy decyzję z [...] r. nr [...]o odmowie D.Ś. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników w łącznej kwocie 6 685,14 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt I Sa/Ke 549/16 uchylono decyzję KRUS z dnia [...] r. znak: [...] Organ podniósł, że analizując ponownie sprawę wziął pod uwagę postanowienia wynikające z art. 41a ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( Dz.U.2016.277) dalej u.u.s.r. W kontekście tego przepisu KRUS zważył, że ważny interes w umorzeniu należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, ze względu na trudną sytuację materialną istnieje wtedy, gdy wykonanie obowiązku zapłaty należności Kasy mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nadto organ zaznaczył, że przy rozpatrywaniu wniosków o umorzenie zadłużenia należy mieć na względzie także interes społeczny, którego zabezpieczeniem jest utrzymanie stanu finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego na poziomie gwarantującym wypłatę wszystkim uprawnionym ubezpieczonym świadczeń. Ponadto należy wsiąść pod uwagę przepisy prawa wspólnotowego oraz zgromadzoną dokumentację w sprawie. KRUS ustalił, że D.Ś. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3,08 ha fizycznych, tj. 1,6175 ha przeliczeniowych. W ocenie organu przedstawiona dokumentacja lekarska niewątpliwie może świadczyć o problemach zdrowotnych, niemniej nie wynika z niej wprost, aby stan zdrowia strony uniemożliwiał podjęcie pracy zarobkowej (brak orzeczenia o niepełnosprawności i samodzielnej egzystencji). Organ wskazał, że skarżący tytułu choroby korzysta z zasiłku chorobowego, który jest potrącany na poczet zaległości. Pomimo powoływania się na okoliczność wypadku przy cięciu drzew skarżący oświadczył, że nie zgłasza go jako wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym. Z ustaleń KRUS wynika, że D.Ś. zamieszkuje w domu murowanym, krytym blachodachówką składającym się z 3 pokoi, kuchni, łazienki, korytarza, ganku. Na terenie posesji znajduje się budynek gospodarczy (obora murowana+ stodoła murowano-drewniana). Gospodarstwo położone jest w znacznej odległości od wsi blisko lasu. Stałych źródeł dochodu strona nie posiada. Jedyną pomocą jest pomoc Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G., w formie świadczeń pieniężnych. W miesiącu grudniu 2016 r. skarżący otrzymał zasiłki celowe i okresowy w łącznej kwocie 549,08 zł. W gospodarstwie rolnym w dniu 7 sierpnia 2013 r. miał miejsce pożar stodoły, w wyniku którego spaleniu uległ dach budynku oraz maszyny rolnicze traktor i kombajn. Z uwagi na brak ubezpieczenia strona nie otrzymała odszkodowania za wyjątkiem pomoc uzyskanej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w kwocie 500,00 zł. Na skutek miejscowych podtopień uległa zniszczeniu chlewnia, co spowodowało, że strona musiała sprzedać stada dorastających świń po niższej cenie. Niski dochód z gospodarstwa zgodnie z obwieszczeniem Prezesa GUS z dnia 23 września 2016r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2015 r. wyniósł 266,21 zł. Strona ponosi następujące stałe wydatki: za energię 60 zł, woda 30,00 zł płatne co 6 miesięcy, butla gazu 48,00 zł, leki 100,00 zł, żywność około 60,00 zł. W kontekście powyższych ustaleń KRUS stwierdził, że niskie dochody uniemożliwiają modernizację i rozwój gospodarstwa rolnego, co nie daje pozytywnej prognozy co do poprawy sytuacji ekonomicznej gospodarstwa warunkującej umorzenie zaległości w ramach pomocy de minimis w rolnictwie. Tym samym nie zachodzą przesłanki do udzielenia pomocy na podstawie rozporządzenia Komisji (UE) Nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art.107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. Końcowo organ wyjaśnił kwestie dotyczące przedawnienia zaległości oraz pouczył stronę o możliwości udzielenia ulgi w formie ratalnej spłaty należności. 2. Skarga do Sądu. 2.1. Na powyższą decyzję, D.Ś. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem KRUS, że zdolny jest do podjęcia zatrudnienia. Podniósł okoliczności związane ze złym stanem swojego zdrowia takimi jak problemy z kręgosłupem oraz zanik nerwu wzrokowego. Wskazał, że w wyniku podtopień chlewni pozbawiony został dochodu i nie miał z czego zapłacić ubezpieczenia. Końcowo strona wymieniła zniszczenia domu powstałe w wyniku pożaru, nie zgadzając się w tym zakresie z ustaleniami organu. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. 2.3. W piśmie procesowym z 23 marca 2017 r. D.Ś. podniósł, że dysponuje już orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, na dowód czego przedstawił jego kserokopię oraz podniósł okoliczności związane z brakiem dojazdu do swojej posesji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje. 3.1. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej "ustawa p.p.s.a"., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli w tak zakreślonych ramach, Sąd stwierdził, że przy rozpatrzeniu sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących zaistnieniem przesłanki określonej art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., a tym samym zaszła konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. 3.2. Stosownie do przepisu art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno – rentowego i składkowego może umorzyć należności Kasy z tytułu składek w całości lub w części. Zgodnie zaś z art. 2 ust.2 u.u.s.r Prezes Kasy jest centralnym organem administracji rządowej. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy Kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach co wynika z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 267 ze zm.- dalej "k.p.a"). Na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z rozstrzygnięcia może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji, o czym stanowi art. 127 § 3 k.p.a. Równocześnie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zasada ta ma również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. stanowi bowiem zwykły środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem dewolutywności. Jego istotą i celem jest zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, przy zapewnieniu obiektywizmu i bezstronności przy jej rozpatrzeniu. Wskazana reguła określona w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie w każdym przypadku, gdy funkcje organu wykonuje upoważniony pracownik, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. 3.3. Z akt sprawy wynika, że decyzję organu pierwszej instancji z dnia 2 września 2015 r. z upoważnienia Prezesa Kasy Ubezpieczenia Społecznego podpisał Zastępca Dyrektora – I. P.. Znajdujący się w aktach egzemplarz decyzji opatrzony został także podpisem Kierownika Placówki Terenowej KRUS S. A.. Zaskarżona decyzja z dnia 5 stycznia 2017 r., także została opatrzona podpisem Kierownika Placówki Terenowej S. A. oraz podpisana z upoważnienia Prezesa KRUS przez Zastępcę Dyrektora – J. N.. Z powyższego jednoznacznie wynika, że w wydaniu zaskarżonej decyzji uczestniczyła ta sama osoba, która brała udział w załatwieniu sprawy zakończonej wydaniem decyzji, co do której strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Innymi słowy ta sama osoba uczestniczyła w rozpatrzeniu wniosku o umorzenie należności, jak i też brała udział w postępowaniu w przedmiocie ponownego rozpatrzeniu wniosku w którego rozpoznaniu uczestniczyła. Tym samym postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy dotknięte jest kwalifikowaną wadą formalną. Zgodnie bowiem z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. wydanie decyzji przez pracownika organu, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a. jest podstawą wznowienia postępowania administracyjnego i skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. 3.4. Powyższe okoliczności przemawiające za koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji skutkują brakiem możliwości odniesienia się przez Sąd do zarzutów zawartych w skardze. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku organ podejmie rozstrzygnięcie nie dopuszczając się uchybień opisanych w pkt.3.3. uzasadnienia. 3.5. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.