I SA/Ke 111/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska Sędzia WSA Ewa Rojek Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Protokolant ref. staż. Krzysztof Armański po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2005 r. skargi A. S.A. w S.-K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego skargę oddala. Sędziowie Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. działając na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 29 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwrócił tytuł wykonawczy nr [...] z [...], wystawiony przez ZEORK S.A. Skarżysko Kamienna Rejonowy Zakład Energetyczny w K. na Pana J. B. W uzasadnieniu organ wskazał, że ZEORK S.A. Skarżysko Kamienna Rejonowy Zakład Energetyczny w K. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w stosunku do Pana J. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dn. [...], obejmującego należność z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w kwocie [...]zł (słownie: [...]). Wierzyciel wskazał art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 ze zm.) oraz rachunek nr [...] z [...], jako prawne podstawy dochodzenia należności. Zwrot tytułu wierzycielowi organ egzekucyjny uzasadnił tym , że obowiązek wniesienia należności za nielegalny pobór energii powinien wynikać z orzeczenia sądu. Roszczenia z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny, gdyż dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy. W związku z tym wierzyciel, chcąc na mocy przepisu art. 57 przywołanej wyżej ustawy Prawo energetyczne dochodzić należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, winien uzyskać orzeczenie sądu. W innej sytuacji tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i podlega zwrotowi do wierzyciela. Postanowieniem z dnia [...] działając na podstawie art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst: Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w postanowieniu z dn. [...] znak: [...], poprzez prawidłowe określenie nazwiska zobowiązanego - J. B. Postanowienie o zwrocie tytułu wykonawczego zaskarżyły Zakłady Energetyczne Okręgu [...] S.A. w S. K.. W uzasadnieniu zażalenia podały, że w dniu 20 sierpnia 2003r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w sprawie sygn. akt III S.A. 517/03 ze skargi tut. Zakładów, w którym jednoznacznie stwierdzono, że dostateczną podstawą wystawienia i skierowania do egzekucji administracyjnej tytułów wykonawczych obejmujących należności za nielegalny pobór energii elektrycznej jest art. 57 ust. 2 prawa energetycznego w związku z art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z dnia [...] znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14.06.1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póź. zm.) i art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z póź. zm.), po rozpatrzeniu zażalenia Zakładów Energetycznych Okręgu [...] S.A. w S. - K. z dnia 29.01.2004r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak: [...] w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] dotyczącego Pana J. B. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że jak wynika z nadesłanych akt przedmiotowej sprawy w dniu 9.01.2004r. ZEORK S.A. w S. - K. - Rejonowy Zakład Energetyczny w K. przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. tytuł wykonawczy nr [...] wystawiony na Pana J. B., dot. nielegalnego poboru energii elektrycznej na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1997r. Prawo Energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 z póź. zm.). Przedmiotowy tytuł wykonawczy, postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] znak:[...], został zwrócony do wierzyciela. Powodem zwrotu tytułu wykonawczego był brak podstawy prawnej należności. Zdaniem organu egzekucyjnego jako podstawę prawną dochodzenia należności winno być wskazane orzeczenie sądu. Po rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że zgodnie z art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Opłata za nielegalny pobór energii zalicza się do kategorii należności pieniężnych określonych w art. 2 § 1 pkt 5 w/w ustawy tj. przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje podstaw, aby przedmiotowe należności, z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, można było dochodzić jedynie na podstawie rachunku. Potwierdza to również przywołany w zażaleniu wierzyciela przepis art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, który stanowi, iż do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone wart. 3 i art. 3a, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Rachunek za nielegalny pobór energii nie jest w swej istocie decyzją, postanowieniem lub orzeczeniem, by stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Odnosząc się do powołanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.08.2003r. sygn. akt III S.A. 517/03 stwierdził , iż dotyczył on innej sytuacji gdyż w tamtej sprawie organ egzekucyjny żądał od wierzyciela nadania tytułowi wykonawczemu sądowej klauzuli wykonalności. W konkluzji orzeczenia organ stwierdził, że tytuł wykonawczy Zakładu Energetycznego winien być wystawiony na podstawie orzeczenia, z którego wynikałby egzekwowany obowiązek. Skargę na powyższe postanowienie złożyły Zakłady Energetyczne Okręgu [...] S.A. w S. - K. reprezentowane przez pełnomocnika radcę prawnego M. B. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. -Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z późniejszymi zmianami) oraz art. 3, 4, 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późniejszymi zmianami). Zdaniem strony skarżącej wydane postanowienie jest całkowicie błędne, zarówno, co do uwzględnienia zarzutu braku podstawy prawnej wystawionego tytułu wykonawczego jak również, co do cytowanej treści powołanego wyroku NSA sygn. akt III SA 517/03. Zdaniem skarżącego ani art. 3 ani art. 4 ustawy o Postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozwalały na nałożenie na skarżącego opisanego w zaskarżonym postanowieniu obowiązku. Organy I i II instancji bezzasadnie zdaniem skarżącego przyjęły, że dokumenty wystawione przez skarżącego, czyli rachunki określające taryfową wysokość opłat za nielegalnie pobraną energię nie były orzeczeniami innymi niż określone wart. 3 i 3 a w rozumieniu art. 4 omawianej ustawy jako, że odrębna ustawa wprost przekazała je do egzekucji administracyjnej. Ponadto Skarżący zarzuca organowi egzekucyjnemu, oraz odwoławczemu bezzasadne - jego zdaniem - polemizowanie z wyrokiem NSA z dnia 20.08.2003r. sygn. akt: III S.A 517/ 03 - bez znajomości jego treści . W odpowiedzi na zarzuty zawarte w skardze Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Jednocześnie podkreślił, że wskazana przez wierzyciela podstawa prawna przedmiotowego obowiązku, tj. art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 153 poz. 1504, z póź. zm.) nie jest wystarczająca do wystawienia tytułu egzekucyjnego. Niezbędny jest bowiem do tego wyrok sądu przysądzający Zakładowi odszkodowanie. Dodał, że odbiorca energii musi mieć możliwość sądowego sporu z jej dostawcą i dopiero uznanie roszczeń przez Sąd umożliwia zakładowi wystąpienie na drogę egzekucyjną. Dostawa energii odbywa się bowiem na podstawie umowy, a wynikające z niej roszczenia powinny być potwierdzone wyrokiem sądu powszechnego i to z niego, a nie z przepisu art. 57 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne, ani z decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zatwierdzającej wydaną na podstawie tego przepisu taryfę opłat, musi wynikać tytuł wykonawczy. Również samo zatwierdzenie jako takie nie spełnia warunków przewidzianych dla decyzji administracyjnej, która mogłaby być podstawą egzekucji należności pieniężnych. Odnosząc się do powołanego zarówno w zażaleniu z dnia 29.01.2004r., jak i w skardze z dnia 30.03.2004r. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.08.2003r. sygn. akt: III S.A. 517/03 - Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż wyrok ten dotyczył innego stanu prawnego. W przytoczonym wyroku Sąd bowiem uchylił zaskarżone postanowienie, ponieważ organ drugiej instancji bezprawnie (w ocenie Sądu) zażądał od wierzyciela nadania tytułowi \wykonawczemu sądowej klauzuli wykonalności. W konsekwencji organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Stosownie do § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazane zostały sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z uwagi na powyższą regulację prawną, właściwym do rozpoznania skargi Zakładów Energetycznych Okręgu [...] S.A. w S. - K. jest WSA w Kielcach. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm) - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i tylko naruszenie prawa które ma lub może mieć wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz. U. z 2003r. Nr 153 poz. 1504, z póź. zm ) opłaty za nie legalnie pobieraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, przepis ten określa jedynie organy właściwe do prowadzenia egzekucji określonych w nim należności. Przepis ten nie może jednak być uznany za prawną podstawę egzekwowanego obowiązku, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należności, których dotyczy przedmiotowa sprawa, należy zaliczyć do należności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. należności przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Samo wymienienie tych należności w art. 2 w / w ustawy nie przesądza jednak o tym, że należności mogą być egzekwowane w każdym przypadku, gdy wierzyciel uzna to za konieczne. Przepis art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla możności prowadzenia egzekucji obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy wprowadza dodatkowy warunek dopuszczalności egzekucji stanowiąc, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie egzekwowane należności nie wynikały z decyzji lub postanowień właściwego organu, jak również nie można było uznać, że wchodziły w zakres administracji rządowej lub samorządowej. Nie można również uznać tych należności za wynikające wprost z przepisu prawa. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym tę sprawę, odbiorca energii musi mieć możliwość sądowego sporu z jej dostawcą i dopiero uznanie roszczeń przez Sąd umożliwia zakładowi wystąpienie na drogę egzekucyjną. Dostawa energii odbywa się, bowiem na podstawie umowy, a wynikające z niej roszczenia powinny być potwierdzone wyrokiem sądu powszechnego i to z niego, a nie z przepisu art. 57 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne musi wynikać tytuł wykonawczy. Należy podkreślić, że wystawienie rachunku dotyczącego tego rodzaju należności nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, a wysokość należności nie wynika wprost z ustawy. Pomiędzy dostawcą paliw lub energii nie następuje stosunek administracyjno- prawny, lecz cywilnoprawny. Należy zatem uznać, że organy w rozpoznawanej sprawie prawidłowo wskazały, że egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu orzeczenia z którego wynikałby egzekwowany obowiązek poniesienia tych opłat. Przepis art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązuje organ egzekucyjny do badania urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności art. 29 § 2 stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje de egzekucji zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. W niniejszej sprawie wystawiony przez skarżącego tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego wart. 27 § 1 pkt 3, gdyż nie zawiera podstawy prawnej obowiązku dokonania opłat z tytułu nielegalnego poboru energii. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego poboru energii mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.