I SA/Ke 113/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Jarmasz (spr.), Asesor WSA Jacek Kuza, Protokolant Sekretarz sądowy Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lipca 2006r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku akcyzowym I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 236,32 zł (dwieście trzydzieści sześć złotych trzydzieści dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 16 sierpnia 2005r. A. P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego z pismem, co prawda zatytułowanym odwołanie, ale jak wyjaśnił organ, zawierającym wniosek o umorzenie zaległości podatkowej w podatku akcyzowym w kwocie [...]zł oraz odsetek od tej zaległości . A. P. wniosek uzasadnił tym, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. W chwili składana wniosku jest zatrudniony na pół etatu, żona przebywa na urlopie macierzyńskim. Rodzina składa się z trzech osób, w tym małe dziecko. Załączył zaświadczenie o wysokości zarobków własnych – [...]zł brutto miesięcznie oraz zaświadczenie o zasiłku rodzinnym pobieranym przez żonę – [...]zł. Wnoszący podał także że jest zadłużony, gdyż otrzymywane środki nie wystarczają na utrzymanie Rodziny, opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę itp. Decyzją z dnia [...] numer [...] Naczelnik Urzędu Celnego odmówił umorzenia zaległości w podatku akcyzowym wynikającym z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z [...] z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oraz sprzedaży przed pierwszą rejestracją na terenie kraju wyrobu akcyzowego niezharmonizowanegp w postaci samochodu osobowego [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia, przedstawiając materiał zebrany w trakcie postępowania, stwierdzono, iż umorzenie na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 8 z 2005r., poz. 60 ze zm.) może nastąpić tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Ulga w postaci umorzenia zaległości może być przyznana jedynie w sytuacjach wyjątkowych. W złożonym wniosku, zdaniem organu, podatnik nie przedstawił żadnych nadzwyczajnych niezależnych od niego okoliczności powodujących zaistnienie trudności finansowych, a aby wyjechać do Niemiec w celu zakupu pojazdu dysponował on środkami finansowymi, pomimo trudnej sytuacji finansowej. Ponadto stwierdzono, że podatnik dokonując sprzedaży samochodu przed pierwszą rejestracją miał świadomość, że dokonuje czynności skutkującej powstaniem zobowiązania w tym podatku z uwagi na miejsce nabycia pojazdu. Wobec tego, w stanie faktycznym i prawnym sprawy, nie znaleziono podstaw uzasadniających umorzenie tej zaległości. Od decyzji tej A. P. wniósł odwołanie. Powtórzył za wnioskiem wszystkie okoliczności o stanie rodzinnym i majątkowym, a ponadto podał, że zaistniała nowa okoliczność, gdyż od dnia 15 grudnia 2005r. został bez pracy. Tak więc obecnie dochód Rodziny wynosi [...]zł. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania Dyrektor Izby Celnej decyzją z [...] numer [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg postępowania przed organem I instancji oraz zgromadzony materiał dowodowy. Dalej przywołano art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa, stwierdzono, że umorzenie stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań, powtórzono za organem I instancji rozważania na temat zasad stosowania instytucji umorzenia mającej charakter wyjątkowy, jako że zasadą jest płacenie podatków. W obszernym wywodzie omówiono przepisy z zakresu powstania zobowiązania w podatku akcyzowym. Powtórzono także, że podatnik miał świadomość opodatkowania sprzedaży, a także i to, że we wniosku nie wskazał żadnych nadzwyczajnych przypadków losowych z powodu których nie jest w stanie uregulować należności. W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że gdy trudności nie są wynikiem niezależnych od podatnika trudności, to nie ma podstaw do zastosowania instytucji umorzenia, że trudności podatnika trwają już dłuższy czas, a więc nie stanowią nowej okoliczności powstałej z przyczyn od niego niezależnych, a subiektywnego przekonania strony o potrzebie umorzenia nie można utożsamiać z ważnym interesem podatnika. Podkreślono, że skoro umorzenie jest instytucją wyjątkową, to i wypadki gospodarcze lub społeczne muszą posiadać tę samą cechę. Za umorzeniem będą więc przemawiać te wypadki, które są niezależne od sposobu postępowania podatnika bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie może mieć wpływu. Nie można bowiem z instytucji umorzenia zaległości podatkowej czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od zapłaty podatku. I na tę decyzję została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając decyzji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego tj. art. 191 i art. 67 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz przez błędne uznanie, że w sytuacji skarżącego brak jest przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej. Skarżący przedstawił i opisał ponownie swoją sytuację życiową podkreślając, że wbrew twierdzeniom organu, jego sytuacja materialna i rodzinna jest zależna od czynników całkowicie od niego niezależnych. Są to czynniki, które powodują, że kilkadziesiąt procent społeczeństwa to osoby bezrobotne. Zauważono, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ nie odniósł się do faktu bezrobotności skarżącego Zarzucono również naruszenie postanowień traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską tj. art. 23 TWE ust. 1 i 2, art. 25 i art. 90 przez ich niezastosowanie i nieznanie, że pobieranie akcyzy od nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego i od sprzedaży tego samochodu przed pierwszą rejestracją jest dyskryminacją towarów pochodzących z innych krajów Wspólnoty. Uznano, że kwestia zasadności pobierania podatku akcyzowego jest dodatkowym argumentem przemawiającym za zasadnością umorzenia. Wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania. W udzielonej odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr.153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Tak więc wyeliminować z obrotu prawnego można decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego /art.145 § 1 pkt 1) ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. W niniejszej sprawie skarga na uwzględnienie zasługuje. Decyzja o umorzeniu lub odmowie umorzenia zaległości podatkowej w trybie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa rzeczywiście podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że od oceny organu zależy, czy w konkretnej sprawie uzna on całkowite lub częściowe umorzenie zaległości za uzasadnione w myśl tego przepisu. Organ podatkowy może, lecz nie musi uwzględnić wniosku o umorzenie zaległości podatkowej. Jednakże decyzja organu musi być podjęta po przeprowadzeniu stosownego postępowania, prowadzącego do ustalenia okoliczności faktycznych tej konkretnej sprawy oraz ich analizy w celu stwierdzenia, czy zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, dający podstawę do umorzenia zaległości podatkowej. Ten proces winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydawanych orzeczeń. Sądowa kontrola takich decyzji ogranicza się więc głównie do badania, czy w sprawie nie nastąpiło naruszenie przepisów proceduralnych, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę, jest obowiązany wydać swoje rozstrzygnięcie uwzględniając aktualny stan faktyczny sprawy tj. uwzględniając także okoliczności jakie wystąpiły pomiędzy rozstrzygnięciem organu I instancji, a rozstrzygnięciem organu odwoławczego. W mniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej pominął zupełnie taką właśnie nową okoliczność, jaką była utrata pracy przez skarżącego nie rozważając jej i nie odnosząc się do niej w uzasadnieniu. A jest to kwestia mająca istotne znaczenie w ocenie całokształtu elementów składających się na ocenę sytuacji życiowej skarżącego. Tym samym stwierdzić należy, że prowadząc postępowanie w sprawie, organ odwoławczy naruszył wyrażoną w art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa zasadę prawdy obiektywnej oraz określony w art. 187 § 1 tej ustawy obowiązek zebrania materiału dowodowego i rozpatrzenia go w sposób wyczerpujący, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Także, w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygniecie wydane zostało z naruszeniem art. 210 § 1 pkt 6 omawianej ustawy Ordynacja podatkowa, który wymienia niezbędne składniki, jakie musi zawierać uzasadnienie decyzji m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia faktycznego. Rozstrzygając indywidualną sprawę skarżącego, co do możliwości zastosowania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, w uzasadnieniu przedstawiono obowiązujące przepisy tak z zakresu umorzenia, jak i wymiaru podatku akcyzowego jak również ogólne zasady i przesłanki rozważania możliwości przyznania tej ulgi bez odniesienia się do konkretnych okoliczności podnoszonych przez skarżącego. Jedynym stwierdzeniem w tej kwestii było podanie, że trudności finansowe podatnika utrzymują się już dłuższy czas, a więc nie stanowią nowej okoliczności i nie powstały z przyczyn niezależnych od niego. Nie można więc uznać, że jest to wystarczające uzasadnienie do uznania, że nie zachodzi ważny interes podatnika. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, działając na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. c) w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.