I SA/Ke 113/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi Kółka Rolniczego w C. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa K. (dyrektor, ARiMR) decyzją z 7 lutego 2025 r., nr [...]) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. (kierownik) z 17 grudnia 2024 r., nr [...], odmawiającą przyznania pomocy finansowe Kółku Rolniczemu w C. (kółko) dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że kółko złożyło wniosek o udzielenie pomocy finansowej dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej i 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. Do wniosku załączono statut kółka. Dyrektor wyjaśnił, że wnioski w sprawie przyznania pomocy finansowej pomocy finansowej dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. rozpatrywane są w oparciu o § 13zzr rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, ze zm.) dalej "rozporządzenie". Organ ustalił, że w sprawie o pomoc dla kół gospodyń wiejskich wystąpiło kółko i jego forma prawna została potwierdzona w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego. Do wniosku został dołączony statut ww. kółka, którego § 14 stanowi, że w ramach kółka działa m.in. Koło Gospodyń Wiejskich nie wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez ARiMR na podstawie ustawy z 9 listopada 2018 r. § 15 ust. 1 statutu stanowi, że Koło Gospodyń Wiejskich jest wyodrębnią jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego i działa na postawie statutu Kółka Rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Wocenie organu I instancji Koło Gospodyń Wiejskich będące wyodrębnioną jednostką organizacyjną ww. Kółka Rolniczego nie zostało zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich. Nie został spełniony zatem warunek przyznania pomocy określony w § 13zzr ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zdaniem dyrektora faktycznym powodem, dla którego przedmiotowa pomoc nie została przyznana jest stwierdzenie, że kółko nie jest kołem gospodyń wiejskich, co z kolei spowodowało brak spełnienia warunku przyznania pomocy wynikającego z §13zzr ust. 1 rozporządzenia. Organ wskazał, że nie istnieje tożsamość miedzy wnioskodawcą, a działającym w jego strukturach Kołem Gospodyń Wiejskich. Sporna pomoc finansowa została skierowana do ściśle określonej grupy, w tym przypadku do kół gospodyń wiejskich spełniających kryteria dostępu, nie zaś do wszystkich podmiotów. O pomoc mogło wystąpić koło gospodyń wiejskich działające w strukturach wnioskodawcy, pod warunkiem spełnienia warunku przyznania pomocy wynikającego z § 13zzr ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Na powyższą decyzję Kółko Rolnicze w C. D. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania . Zarzuciło naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego: 1. §13 zzr ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu i nieprzyznanie kołu gospodyń wiejskich funkcjonującemu jako kółko rolnicze pomocy finansowej, mimo wskazania przez ustawodawcę, że pomoc przysługuje kołu gospodyń wiejskich m.in. "jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r., poz. 263)", czym wprost rażąco naruszono przepis prawa materialnego; 2. nieprawidłową interpretację § 13 zzr ust. 1 rozporządzenia, a w konsekwencji dokonanie nieprawidłowej subsumpcji i wydanie niewłaściwego rozstrzygnięcia, po przez nieprawidłowe przyjęcie, że ustawodawca określając podmiot w aktach normatywnych jako "koło gospodyń wiejskich" utożsamia je wyłącznie z organizacjami działającymi na podstawie ustawy z 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, w sytuacji gdy ustawodawca enumeratywnie wylicza różne możliwe formy prawne działania kół gospodyń wiejskich, a przy tym nie uchwalił słowniczka pojęć rozróżniającego poszczególne organizacje, które identyfikowane są jako koła gospodyń wiejskich, przy czym wprost wskazuje, że pojęcie "koło gospodyń wiejskich" może być stosowane do organizacji, która identyfikuje się jako koło gospodyń wiejskich i działa jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 263), co stanowi jeszcze inną formę działania niż np. w sytuacji, gdy wyodrębniona jednostka organizacyjna kółka rolniczego dokona wpisu w rejestrze prowadzonym przez ARiMR; tu należy również przytoczyć, że ustawodawca traktuje jako "koła gospodyń wiejskich" również organizacje będące stowarzyszeniami, przy czym w ogóle ich nie warunkuje - brak jest kryteriów służących uznaniu danego stowarzyszenia za koło gospodyń wiejskich - co dowodzi szerokiemu uznawaniu przez ustawodawcę form prawnych organizacji za koła gospodyń wiejskich; 3. art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyrażającego zasadę praworządności oraz legalizmu działania organów władzy publicznej i organów administracji publicznej poprzez błędną wykładnię przepisów ; 4. art. 2 Konstytucji RP - naruszenie sprawiedliwości społecznej; 5. dyrektywy Unii Europejskiej dotyczącej zasady konkurencyjności poprzez finansowanie wybranej grupy organizacji (wyłącznie wpisanych do rządowego rejestru), mimo że ustawodawca wskazał szerszy katalog podmiotów uprawnionych, w tym kółka rolnicze identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich, na marginesie zasada konkurencyjności i tak jest naruszana w stosunku do innych podmiotów prawnych działających w oparciu o ustawy, w tym ustawę "o stowarzyszeniach", jako organizacje pozarządowe, które nie są identyfikowane jako koła gospodyń wiejskich. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła m.in., że koło gospodyń wiejskich jako struktura organizacyjna kółka rolniczego nie podlega wpisowi w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich i nie może otrzymać osobowości prawnej z mocy innej ustawy. Takie rozwiązanie prawne jest niezgodne z ustawą "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników", gdyż skarżące kółko straciłoby w ten sposób reprezentatywność i z tego powodu musiało by być wykreślone z KRS. Skarżący wyraził pogląd, że aby koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe mogły otrzymywać wsparcie i pomoc finansową z budżetu państwa powinna nastąpić zmiana treści ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" oraz w ustawie "o stowarzyszeniach" i podobnie jak w "ustawie "o kołach gospodyń wiejskich" dokonany powinien być wpis podobny z treścią art. 23 i 23a ustawy "o kołach gospody wiejskich". Zdaniem strony skarżącej § 13zzr ust. 1 pkt 2 ustawy o "arimr" odnosi się wyłącznie do kół gospodyń wiejskich działających na mocy ustawy "o kołach gospodyń wiejskich". Dlatego kółka rolnicze i koła gospodyń wiejskich działające jako organizacje społeczno-zawodowe rolników na mocy ustawy "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników" nie podlegają wpisom do KRS, gdyż nie stanowi tak ustawa "o społeczno-zawodowych organizacjach rolników". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego zauważył m.in., że organ jego zdaniem wydając decyzje zastosował normę prawną, która nie dotyczy kółek rolniczych jako organizacji społeczno - zawodowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Spór w sprawie dotyczył zgodności z prawem odmowy przyznania skarżącemu pomocy finansowej skierowanej dla koła gospodyń wiejskich z gminy o frekwencji powyżej 60% w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych 15 października 2023 r. Organ odmówił przyznania pomocy finansowej wnioskodawcy - stronie skarżącej, ponieważ nie spełnia kryterium podmiotowego określonego w § 13zzr ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia. Strona skarżąca twierdzi natomiast, że spełnia warunki uzyskania pomocy finansowej, gdyż koło gospodyń wiejskich działające w ramach kółka rolniczego na podstawie ustawy z 8 października 1982 r. o społeczno - zawodowych organizacjach rolników (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 263; ze zm.) nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. W ocenie strony skarżącej ponadto organ wydając zaskarżoną decyzję zastosował normę prawną, która nie dotyczy kółek rolniczych jako organizacji społeczno - zawodowych. Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy rozporządzenia. Zgodnie z § 13zzr ust. 1 tego aktu w 2024 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, kołu gospodyń wiejskich: 1) wpisanemu do dnia 15 października 2023 r. do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, albo wpisanemu do tego dnia do Krajowego Rejestru Sądowego - w przypadku kół gospodyń wiejskich działających jako stowarzyszenie na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261) albo jako kółko rolnicze na podstawie ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 263) albo 2) które na dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy zostało wpisane do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, i które na dzień 15 października 2023 r. działało jako samodzielne koło gospodyń wiejskich albo jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników; 3) którego siedziba znajduje się na obszarze gminy, w której frekwencja w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 15 października 2023 r. wyniosła powyżej 60 %. Z treści przywołanego przepisu wynika, że pomoc finansowa w nim określona została skierowana do ściśle określnych podmiotów. Wśród tych podmiotów nie znajduje się kółko rolnicze, które nie jest kołem gospodyń wiejskich oraz kółko rolnicze, w którego ramach działa koło gospodyń wiejskich jako jednostka organizacyjna kółka rolniczego, niewpisana do krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich. Podmiotami, do których skierowano pomoc są natomiast koła gospodyń wiejskich działające w formie prawnej stowarzyszenia na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach albo w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników albo działające samodzielnie albo jako jednostki organizacyjne kółka rolniczego. Użyty spójnik "albo" służy bowiem zapewnieniu, że pomoc finansowa może być przyznana kołu gospodyń wiejskich funkcjonującemu w jednej z alternatywnych form prawnych. Ponadto, warunkiem koniecznym otrzymania pomocy finansowej jest wpisanie koła gospodyń wiejskich do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich albo Krajowego Rejestru Sądowego w zależności od jego formy prawnej działania. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego dotyczy kół gospodyń wiejskich działających w formie stowarzyszenia oraz kółka rolniczego. Wpis do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich dotyczy natomiast kół gospodyń wiejskich działających jako samodzielne podmioty na podstawie przepisów ustawy o kołach gospodyń wiejskich, w tym kół, które jeszcze 15 października 2023 r. działały jako jednostki organizacyjne kółka rolniczego na podstawie przepisów ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, ale już na dzień złożenia wniosku o pomoc z ARiMR usamodzielniły się, tj. zostały wpisane do rejestru kół. W tym zakresie rację należy przyznać stronie skarżącej, że koło gospodyń wiejskich, które stanowi jednostkę organizacyjną kółka rolniczego nie może zostać wpisane do żadnego rejestru. Dotyczy to jednak kół, które nadal chcą funkcjonować jako takie jednostki (sekcje). Jednocześnie jednak koła gospodyń wiejskich, które działały jako jednostki organizacyjne kółek rolniczych, mogły zostać wpisane do rejestru. Stawały się wtedy samodzielnymi podmiotami, odrębnymi od struktur kółka rolniczego i okoliczność ta, w tej sytuacji wbrew twierdzeniom strony skarżącej, nie miała wpływu na istnienie i formę prawną kółka rolniczego w ramach którego działały. Wymaga wyjaśnienia, że podmiot jakim jest koło gospodyń wiejskich działające w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników nie jest podmiotem tożsamym z jednostką organizacyjną jaką jest koło gospodyń wiejskich, działającą w ramach kółka rolniczego. Powołanie takich jednostek przewiduje art. 16 ust. 2 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Stosownie do powołanej regulacji w strukturze organizacyjnej kółka statut może przewidywać powoływanie sekcji, kół bądź zespołów specjalistycznych, odpowiadających zainteresowaniom członków (producentów określonych upraw, hodowców i innych), oraz zespołów młodych rolników i innych. Powołany przepis - art. 16 ust. 2 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników – nie dotyczy natomiast kół gospodyń wiejskich działających w formie prawnej kółka rolniczego na podstawie ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników. Koło gospodyń wiejskich może bowiem działać w formie prawnej kółka rolniczego, o ile spełnia wymogi określone w art. 15, art. 16 ust. 1, art. 17, art. 18 ustawy o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, w tym m.in. zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego. Koło takie nie stanowi wówczas sekcji kółka rolniczego. W stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek o pomoc finansowa określoną w § 13zzr ust. 1 rozporządzenia złożyło Kółko Rolnicze w C. D.. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu tego kółka (§ 14 pkt 1 i § 15 pkt 1) wynika, że w jego ramach działa Koło Gospodyń Wiejskich, które nie zostało wpisane do krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonego przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2018 r. oraz że Koło Gospodyń Wiejskich jest wyodrębnioną jednostką organizacyjną Kółka Rolniczego i działa na podstawie statutu Kółka Rolniczego oraz uchwalonego przez siebie regulaminu. Koło gospodyń wiejskich działające w strukturze wnioskodawcy nie wystąpiło z wnioskiem o dokonanie wpisu do Krajowego Rejestru Kół Gospodyń Wiejskich i na dzień złożenia wniosku (20 listopada 2024 r.) o pomoc finansową z agencji, takiego wpisu nie posiadało. Wnioskodawca nie spełnia zatem, jak prawidłowo stwierdził organ, przesłanki podmiotowej uzyskania wnioskowanej pomocy. Zdaniem sądu wpływu na treść rozstrzygnięcia nie miały zatem zarzuty skargi. Decyzje organów nie naruszają ani przepisów postępowania, ani prawa materialnego, w tym art. 2 i 7 Konstytucji RP. Sąd stwierdza, że organ odwoławczy w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy i dokonał prawidłowej wykładni przepisów. W kontekście zarzutów skargi ponadto należy podkreślić, że zasada praworządności (art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 k.p.a.) oznacza obowiązek działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Celem tej zasady jest więc przeciwdziałanie dowolności i arbitralności działania organów państwa oraz poddanie tego działania kontroli w oparciu o kryterium zgodności z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie, organ zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa dokonał weryfikacji skarżącego jako podmiotu wnioskującego o dofinansowanie, między innymi w kontekście wystąpienia przesłanek określonych w § 13zzr ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenie i prawidłowo odmówił przyznania dofinansowania. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.