I SA/Ke 115/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 maja 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia długu celnego skargę oddala. I SA/Ke 115/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] 2007r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. [..] 2006r., nr [...], w przedmiocie określenia kwoty długu celnego w wysokości 11667,00 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 2330,10 zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w wyniku czynności sprawdzających podjętych przez funkcjonariuszy Policji i Urzędu Celnego w K. w dniu 5 lutego 2004r. na posesji przy ul. C. w K. ujawniono samochód osobowy na niemieckich tablicach rejestracyjnych marki Fiat Ducato 14 Kemping, nr nadwozia [...], którego właścicielem okazał się M. B.. Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia [...] 2006r., nr [...] określił kwotę długu celnego w wysokości 11667,00 zł w związku z naruszeniem warunków procedury celnej, którą został objęty przedmiotowy samochód, wraz z odsetkami w wysokości 2330,10 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji podnosząc, że zgodnie z art. 2 § 2 znajdującego w sprawie zastosowanie Kodeksu celnego z 1997r. wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 90 § 1 Kodeksu celnego korzystanie z gospodarczej procedury celnej uzależnione jest od uzyskania pozwolenia organu celnego. Ponieważ procedura odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła jest gospodarczą procedurą celną, jej zastosowanie wymaga uzyskania pozwolenia organu celnego. Przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, zgodnie z § 112 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie gospodarczych procedur celnych, mogą być m.in. pojazdy samochodowe, w tym zarejestrowane za granicą. Stosownie do treści § 113 rozporządzenia towary, o których mowa w § 112, mogą być przedmiotem odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, jeżeli stanowią własność osoby mającej miejsce zamieszkania lub siedzibę poza polskim obszarem celnym, nie będą wykorzystywane w innych celach niż określone w § 112, jak również będą użytkowane wyłącznie przez posiadacza pozwolenia do korzystania z procedury odprawy czasowej, z wyłączeniami przewidzianymi w tym przepisie. Jak zaś stanowi § 114 ust. 3 wskazanego rozporządzenia, pojazdy samochodowe, o których mowa w § 112 pkt 2 powinny zostać powrotnie wywiezione lub otrzymać nowe przeznaczenie celne, najpóźniej w dniu, w którym osoba, która je przywiozła, opuszcza polski obszar celny, z zastrzeżeniem § 116, i § 117 pkt 1 oraz § 119 ust. 1 pkt 2 i 3. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ pierwszej instancji ustalił, że M. B. wprowadził przedmiotowy pojazd na polski obszar celny i zgłosił go do procedury odprawy czasowej w formie ustnej, a także uzyskał pozwolenie organu celnego na stosowanie gospodarczej procedury celnej również w formie ustnej. Był zatem osobą uprawnioną do korzystania z procedury odprawy czasowej . Nie jest okolicznością sporną, że w okresie od 24 grudnia 2003r. do 5 lutego 2004r. M. B. przekraczał granicę kilkukrotnie. Nadto M. B. zeznał, że przedmiotowy samochód od momentu wprowadzenia na polski obszar celny do dnia zatrzymania, tj. do dnia 5 lutego 2004r., był wykorzystywany tylko w Polsce. A zatem – zdaniem organu odwoławczego – Naczelnik Urzędu Celnego w K. słusznie stwierdził, iż zostały naruszone warunki procedury odprawy czasowej i powstał dług celny. Organ nie podzielił poglądu skarżącego, zgodnie z którym krótkotrwały wyjazd nie może być traktowany jako "opuszczenie" polskiego obszaru celnego. Jeżeli bowiem M. B. wyjechał do Czech, to tym samym musiał opuścić polski obszar celny. Reasumując organy celne wskazały, że skoro naruszono warunki procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła poprzez pozostawienie towaru na polskim obszarze celnym przez osobę korzystająca z procedury w sytuacji, gdy osoba ta opuściła polski obszar celny, na mocy art. 212 § 1 Kodeksu celnego w stosunku do przedmiotowego pojazdu powstał dług celny. Ponieważ osobą korzystającą z procedury, a tym samym zobowiązaną do wykonania obowiązków wynikających ze stosowania procedury był M. B., on również jest dłużnikiem w myśl art. 212 § 3 Kodeksu celnego. Dłużnikiem bowiem jest osoba zobowiązana do zapłacenia kwoty wynikającej z długu celnego (art. 3 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego). Dyrektor Izby Celnej stwierdził ponadto, powołując się na treść pkt. 13 części 5 załącznika IV Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w Traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej, a także na art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne, że pobieranie należności celnych od towarów pochodzących z Unii Europejskiej, jeżeli w stosunku do tych towarów powstał dług celny przed przystąpieniem Polski do Unii, jest zgodne z istotą traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze M. B. wniósł o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił przy tym naruszenie przepisu § 114 ust. 3 w zw. z § 112 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2003r. w sprawie gospodarczych procedur celnych, poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, że kilkakrotne krótkotrwałe przekroczenie przez niego granicy stanowi "opuszczenie" kraju w rozumieniu tego przepisu, podczas gdy krótkotrwały (kilkugodzinny) pobyt za granicą nie może być traktowany jako opuszczenie kraju w rozumieniu powołanych wyżej przepisów. W konsekwencji nie powstał dług celny, albowiem nie naruszył on warunków procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący podniósł, że wraz z rodziną mieszka aktualnie na stałe w Niemczech. Są oni jednocześnie osobami krajowymi w rozumieniu przepisów prawa celnego, mają obywatelstwo polskie, w Polsce mają majątek: dom w K. i domek wypoczynkowy w D. Z.. W Polsce też mieszka ich rodzina. Z uwagi na powyższe w Polsce bywają bardzo często - ich życie toczy się pomiędzy Polską a Niemcami. W Polsce spędzają święta, urlopy, przyjeżdżają zarówno w interesach, jak i prywatnie. M. B., jego żona i syn mają kilka samochodów, z których korzystają wspólnie. Zdarza się, że do Polski każde z nich przyjeżdża swoim samochodem. Samochody te zarejestrowane są w Niemczech na M. B.. W związku z tym zarówno M. B., jak i członkowie jego rodziny mieli prawo, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2003r. w sprawie gospodarczych procedur celnych, korzystać z procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. W grudniu 2003r. M. B. samochodem Fiat Ducato przyjechał do Polski przed Świętami Bożego Narodzenia. Przebywał w tym czasie w K. oraz w D. Z., gdzie ma dom wypoczynkowy. W dniu 2 lutego 2004r. wraz z żona i synem, samochodem syna udali się ponownie do D. Z. na narty. W dniu zatrzymania samochodu M. B. przekraczał granicę w Kudowie (Nahod), bowiem w Czechach robił zakupy. Skarżący nie wyklucza zaistnienia ustalonego przez organy faktu, że w Nahod przekraczał granice pięciokrotnie, gdyż w związku z pobytem w D. mógł być tam na nartach albo na zakupach w Czechach. Skarżący podniósł, że w dacie składania zeznań w czerwcu 2005r. (ponad rok po zatrzymaniu samochodu) nie był w stanie precyzyjnie wskazać dat przekraczania granicy czy dat pobytu w D. Z.. Z tego samego powodu zrozumiałe są drobne sprzeczności w zeznaniach na temat tego, co działo się dnia 5 lutego 2005r. Wobec powyższego, biorąc pod uwagę sposób korzystania przez M. B. z pojazdu, tryb życia który prowadzi, jak również częstotliwość przekroczeń granicy, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem skarżącego, nie można przyjąć, iż doszło do naruszenia warunków procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła. Prawidłowa wykładnia przepisów rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie gospodarczych procedur celnych z 27 listopada 2003r. prowadzi bowiem do wniosku, że osoba uprawniona ma prawo wprowadzić i użytkować samochód na terenie Polski, oczywiście korzystając z samochodu w celach przewidzianych dla stosowanej procedury. Zgodnie z § 114 ust. 3 pojazd samochodowy powinien zostać powrotnie wywieziony lub powinien otrzymać nowe przeznaczenie celne w dniu, w którym osoba, przez którą został przywieziony, opuszcza polski obszar celny. Przepisy prawa celnego (tak jak podatkowego) powinny być interpretowane w sposób ścisły, przy zastosowaniu w pierwszej kolejności wykładni językowej, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania, nie w sposób rozszerzający. W niniejszej sprawie wielokrotne przekraczanie granicy przez skarżącego świadczy o krótkich wyjazdach, a krótkotrwały wyjazd nie może być traktowany jako "opuszczanie" polskiego obszaru celnego w rozumieniu § 114 ust. 3 w/w rozporządzenia. Gdyby ustawodawca przyjął, że każde przekroczenie granicy stanowi naruszenie procedury odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła użyłby innego określenia, np. "pod warunkiem nie przekraczania granicy polskiej", "pod warunkiem nie wyjeżdżania z kraju". Skarżący podniósł także, że interpretacja przepisów zastosowana w niniejszej sprawie praktycznie uniemożliwiała normalne funkcjonowanie osobom pracującym i mieszkającym na terenie dwóch krajów aktualnie Unii Europejskiej, wymuszała bowiem albo niekorzystanie z samochodu zarejestrowanego w innym kraju, albo "związanie" z samochodem - nie można było poruszać się po Polsce bez samochodu ani też nawet na krótko zostawić samochodu na terenie polskiego obszaru celnego, aby nie narazić się na zapłatę należności celno-podatkowych. Skarżący zwrócił także uwagę, że wprawdzie w sprawach wszczętych przed dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na mocy art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo Celne stosuje się przepisy Kodeksu Celnego z 1997r., jednak należy mieć na uwadze fakt, że samochód został przywieziony z Niemiec, a transfer towaru odbywał się w obrębie dzisiejszej Unii Europejskiej. Pobieranie należności celnych nawet na podstawie przepisów obowiązujących do maja 2004r. od towarów, które sprowadzone były z kraju należącego obecnie do Unii Europejskiej, aktualnie, tj. w sytuacji gdy zarówno Polska jak i Niemcy stanowią jeden obszar celny, jest niezgodne z istotą traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu między stronami niniejszej sprawy sprowadzała się do oceny, czy jako opuszczenie, o którym mowa w § 114 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 12 listopada 2003r. w sprawie gospodarczych procedur celnych (Dz.U. Nr 201, poz. 1955 ze zm.), powoływanego dalej jako rozporządzenie, należy traktować każdy, nawet krótkotrwały wyjazd uprawnionego do korzystania z procedury poza polski obszar celny, czy też, jak twierdzi skarżący, krótkotrwały wyjazd poza obszar celny nie uzasadnia zarzutu naruszenia procedury odprawy czasowej. Skarżący nie kwestionował ustaleń organów przyznając, że w okresie od przywiezienia pojazdu na polski obszar celny do chwili jego zatrzymania opuszczał polski obszar celny pozostawiając samochód w K., przy czym były to wyjazdy krótkotrwałe. Bezspornym było także, że stan faktyczny sprawy podlega ocenie – zgodnie z art. art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) – na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz wydanych na podstawie tej ustawy aktów wykonawczych, w tym wskazanego wyżej rozporządzenia. Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko organów, że opuszczeniem w rozumieniu przepisu § 114 ust. 3 rozporządzenia, powodującym naruszenie procedury odprawy czasowej, jest każdorazowy, bez względu na czas trwania, wyjazd korzystającego z takiej odprawy poza polski obszar celny. Po pierwsze, przepisy nie zawierają regulacji pozwalającej stwierdzić, że krótkotrwały wyjazd osoby uprawnionej do stosowania procedury z jednoczesnym pozostawieniem towaru nie stanowi naruszenia procedury. Po drugie stanowisko takie potwierdza obowiązująca Polskę treść Konwencji dotyczącej odprawy czasowej, sporządzonej w Stambule w dniu 26 czerwca 1990r. (Dz.U. z 1998r., Nr 14, poz. 61) która weszła w życie w stosunku do Polski w dniu 12 grudnia 1995r. Załącznik C Konwencji, dotyczący środków transportu, w art. 9 ust. 2 stanowi, że środki transportu użytkowane w celach prywatnych mogą pozostawać na obszarze odprawy czasowej przez okres, ciągły lub nie, sześciu miesięcy każdego okresu dwunastu miesięcy. Zapis ten pozwala zatem na pozostawanie środków transportu, w tym pojazdów drogowych (art. 1 lit. a) na obszarze odprawy czasowej w wyznaczonym okresie roku, przez czas nie dłuższy niż sześć miesięcy, przy czym nie musi to być czas nieprzerwany. Przy takim zapisie Załącznika należałoby podzielić stanowisko skarżącego, że krótkotrwałe wyjazdy poza polski obszar celny nie stanowią naruszenia procedury odprawy czasowej. Załącznik ten został przez Prezydenta RP w dniu 24 listopada 2000r. ratyfikowany i wszedł życie w stosunku do Polski z dniem 16 czerwca 2001r. z tym, że Polska w sposób przewidziany w Konwencji (art. 29 i art. 10 lit. c Załącznika) zgłosiła zastrzeżenia odnośnie powołanego przepisu art. 9 ust. 2. W związku z wniesieniem tych zastrzeżeń obowiązującą dla Polski jest treść art. 9 ust 2 Załącznika stanowiąca, że termin wywozu środków transportu użytkowanych w celach prywatnych upływa z dniem opuszczenia polskiego obszaru celnego przez osobę, która dokonała ich przywozu. Skoro więc zgłoszone zostały zastrzeżenia do postanowień art. 9 ust. 2 Załącznika to należy przyjąć, że ich celem było wyłączenie każdego, nawet krótkotrwałego, opuszczenia polskiego obszaru celnego. Oznacza to, że treść przepisu § 114 rozporządzenia została dostosowana do obowiązującej Polskę umowy, zaś rozumienie pojęcia opuszczenia z § 114 ust. 3 w sposób przedstawiony przez skarżącą prowadziłoby do niezgodności z art. 9 ust. 2 Załącznika w brzmieniu przyjętym przez Polskę. Jednocześnie w tej sytuacji nie sposób podzielić argumentu, iż uregulowania zastosowane wobec skarżącego pozostawały w sprzeczności z istotą traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Jak wynika z powyższego, przepisy te były bowiem wyrazem świadomie wówczas przez Polskę podjętych zobowiązań międzynarodowych. Okolicznością niesporną jest, że skarżący, który wprowadził na polski obszar celny samochód marki Fiat Ducato14 Kemping, był osobą uprawnioną do korzystania z odprawy czasowej. Tym samym na skarżącym, zgodnie z § 114 ust. 3 rozporządzenia, ciążył obowiązek wywiezienia lub otrzymania dla samochodu nowego przeznaczenia celnego najpóźniej w dniu opuszczenia przez niego polskiego obszaru celnego. Naruszenie warunków procedury odprawy czasowej – poprzez pozostawienie samochodu na polskim obszarze celnym przez osobę korzystającą z procedury odprawy czasowej w sytuacji opuszczenia przez nią polskiego obszaru celnego – skutkuje zaś, zgodnie z art. 212 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, powstaniem długu celnego. Wobec tego należało uznać, że organy celne dokonały poprawnej wykładni § 114 ust. 3 rozporządzenia, a w konsekwencji były uprawnione do określenia kwoty tego długu, w związku z czym wydane rozstrzygnięcia w tym zakresie nie naruszają prawa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.