I SA/Ke 115/09

Dnia 20 kwietnia 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi E. Z. PHU "H.-P." na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie określenia za maj 2007r. prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny p o s t a n a w i a I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi z dnia 18 lutego 2009r. w kwocie powyżej 50 /słownie: pięćdziesiąt / złotych; II. w pozostałym zakresie wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 31 marca 2009r. w wysokości 1318zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...]w przedmiocie określenia za maj 2007r. prawidłowej kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na miesiąc następny E. Z. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podnosi, że działalność gospodarczą podjęła w 2007r. (pierwszy przychód), na rozpoczęcie działalności zaciągnęła kredyty. W chwili obecnej działalność przynosi straty, kredyty nie są spłacone. We wniosku skarżąca oświadcza, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz mężem. Według oświadczenia w skład majątku skarżącej i jej męża wchodzi dom wielkości 150m² oraz nieruchomość – budynek przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej w O. Ś. Według oświadczenia skarżąca i jej mąż utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez męża skarżącej z tytułu renty w wysokości 650zł miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego przez skarżącą z tytułu działalności gospodarczej – obecnie działalność ta przynosi straty. E. i L. Z. posiadają oszczędności w kwocie 2000zł oraz samochód marki C. [...] rok prod. 2006 o wartości 20000zł. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wnioskodawca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winien uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że wniosek skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie. E. Z. nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, jest w posiadaniu oszczędności oraz majątku ruchomego i nieruchomego znacznej wartości. Wnioskodawczyni powołuje jako argument uzasadniający przyznanie prawa pomocy fakt spłacania kredytów zaciągniętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Nie jest jednak wystarczającym do przyznania prawa pomocy oświadczenie wnioskodawcy, iż spłaca kredyty, bowiem zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowanie sądowego. Podkreślić ponadto należy, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 199 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, a zwolnienie od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania i podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Zauważyć należy, że postępowanie prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. toczy się od 2007r., zakończone zostało wydaniem decyzji w roku 2008. Taka okoliczność faktyczna doprowadza do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżąca, w obliczu rychłego ukończenia postępowania podatkowego w drugiej instancji, mogła przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Już wówczas winna była gromadzić środki finansowe na dochodzenie swoich praw przed sądem. Biorąc pod uwagę powyższe oraz fakt, że sprawa będąca przedmiotem skargi nie jest jedyną sprawą skarżącej zawisłą w tut. Sądzie uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów zasługuje na uwzględnienie poprzez zwolnienie z wpisu od skargi w kwocie powyżej 50zł. W pozostałym zakresie wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącej prawo dostępu do sądu, a posiadane oszczędności oraz majątek ruchomy i nieruchomy wykazanej wartości mogą służyć pozyskaniu środków na sfinansowanie kosztów postępowania. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.