I SA/Ke 116/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka upadłości L.K. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości likwidacyjnej od postanowienia starszego referendarza sądowego z 17 maja 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka upadłości L. K.sp. z o.o. w likwidacji w upadłości likwidacyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 24 marca 2016 r. oddalił skargę syndyka upadłości L. Kielce sp. z o.o. w likwidacji w upadłości likwidacyjnej (dalej: syndyka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r. Syndyk złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku syndyk wskazał, że spółka posiada na dzień 31 marca 2016 r. środki w kwocie 109.267,09 zł, które są w całości przeznaczane na koszty likwidacji majątku zgodnie z preliminarzem wydatków. Koszty według preliminarza wydatków wynoszą 284.804,40 zł i nie zostały w nim ujęte koszty opłaty od skargi kasacyjnej. W związku z tym syndyk nie będzie posiadał środków na pokrycie innych niezbędnych kosztów likwidacji. Syndyk wskazał wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 2.840.733,50 zł, wysokość kapitału własnego 2.935.730,54 zł, wartość środków trwałych w kwocie 1.470 zł według wyceny rzeczoznawcy oraz stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie 94.997,04 zł. Wykazał stan rachunków bankowych strony skarżącej na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku w łącznej kwocie – 109.267,02 zł. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 17 maja 2016 r. oddalił wniosek syndyka o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że skarżący dysponuje środkami pieniężnymi w kwocie 109.267,02 zł, których wysokość znacznie przewyższa wysokość kosztów sądowych sprowadzających się obecnie do wpisu od złożonej skargi kasacyjnej w kwocie 2.084 zł. Wyjaśnił również, że koszty postępowania likwidacyjnego nie są wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Syndyk wniósł sprzeciw od postanowienia. Zarzucił, że kwota 109.267 zł została zaplanowana na pokrycie innych niezbędnych kosztów postępowania. Syndyk nie przewidział w harmonogramie wydatku na koszty opłaty sądowej od tej skargi. Rozdysponowanie środków nie należy do uznania syndyka. Preliminarz wydatków zatwierdzany jest przez sędziego komisarza w postępowaniu upadłościowym. Syndyk prowadzi też inne postępowania sądowe i faktyczne wydatki są większe niż w preliminarzu. Do chwili obecnej wydano 250.064 zł, a preliminarz zakładał 284.804 zł. Postępowanie upadłościowe będzie jeszcze trwało, a preliminowane koszty zostaną przekroczone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa syndyka skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Tymczasem na stanie konta spółki wykazano kwotę 109.267 zł. Wprawdzie syndyk podniósł w sprzeciwie, że kwota ta została zaplanowana na prowadzenie innych postępowań, ale w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, ponoszenie kosztów w innych postępowaniach nie stanowi argumentu przemawiającego za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że koszty innych zaplanowanych przez syndyka postępowań korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, w którym syndyk nie planował wniesienia skargi czy skargi kasacyjnej. Dlatego odnosząc się do argumentu syndyka, że sytuacja podmiotu w upadłości jest specyficzna, należy podkreślić, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jeśli spółka dysponuje środkami finansowymi na rachunku bankowym w kwocie 109.267 zł, to nie można uznać, że nie ma ona dostatecznych środków na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej, którego wysokość zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) winna wynieść kwotę 2.084 zł. Oceniając zaś zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację majątkową wnioskodawcy należy odnieść także do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2014 r. II FZ 1130/14). Należy również zauważyć, że jakkolwiek preliminarz wydatków zostaje zatwierdzony przez sędziego komisarza, to syndyk jest dysponentem postępowań sądowych i środków pieniężnych na ich prowadzenie. Decyzja organu pierwszej instancji wydana została 26 czerwca 2015 r. i doręczona syndykowi 30 czerwca 2015 r. Co najmniej od tego czasu, kiedy to odwołaniem syndyk zakwestionował wysokość ustalonego przez organ zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2008 r., winien on liczyć się z kosztami ewentualnego postępowania sądowoadministracyjnego i przewidywać je w przyszłych wydatkach. Podsumowując, jeśli strona skarżąca posiada środki finansowe, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.