I SA/Ke 121/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 maja 2022 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na adwokata K. B. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium) w K. decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta K. znak: [...] z [...], którą skierowano W. H., posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, C, C+E, D, D+E, na badanie lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 21 czerwca 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek Prokuratura Prokuratury Rejonowej Kielce-Wschód w K. o skierowanie W. H. na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Do wniosku została dołączona opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona przez dwóch biegłych psychiatrów w toku postępowania karnego. Z opinii wynika, że W. H. nie jest upośledzony umysłowo ani chory psychicznie w sensie doznawania ostrych objawów produktywnych. Stwierdzono natomiast kliniczne objawy organicznych zaburzeń osobowości spowodowane najprawdopodobniej wielokrotnymi urazami głowy oraz współistniejącymi schorzeniami kardiologicznymi, co klinicznie manifestuje się chwiejnym nastrojem, zaleganiem stanów emocjonalnych, zaburzeniami funkcji poznawczych między innymi pamięci, koncentracji i przerzutności uwagi, nadpobudliwością nerwową, drażliwością, wybuchowością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, szczególnie tych negatywnych, upośledzeniem przewidywania odległych skutków własnego postępowania przy sprawnym intelekcie oraz zaburzonym krytycyzmem do swojego postępowania. Kolegium powołało art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz.U.2019.341 ze zm.), dalej jako "ustawa" i wyjaśniło, że z ww. przepisu jednoznacznie wynika administracyjnoprawny nakaz poddania się przez kierowcę sprawdzeniu stanu zdrowia wówczas, gdy istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Okoliczności ustalone na podstawie dowodów zebranych przez organ muszą wskazywać z dużym prawdopodobieństwem, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu drogowym. Wskazało, że starosta podejmując decyzję o skierowaniu konkretnej osoby fizycznej na badanie lekarskie celem ustalenia czy istnieją przeciwwskazania do kierowania pojazdem musi każdorazowo wyważyć dwa sprzeczne interesy, interes prywatny osoby kierowanej na badanie i interes publiczny, którym jest bezpieczeństwo osób poruszających się po drogach oraz ocenić, który z nich w danej sprawie wymaga większej ochrony. Natomiast zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy o kierujących pojazdami, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. Kolegium podkreśliło, że dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym niezbędne jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów a sformułowanie, że mają być uzasadnione oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. W ocenie Kolegium uzyskana i potwierdzona przez organ pierwszej instancji informacja, stanowi uzasadnione zastrzeżenie co do stanu zdrowia W. H.. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie została wydana w oparciu o informacje zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez biegłych lekarzy psychiatrów. Opisane przez biegłych psychiatrów problemy ze zdrowiem psychicznym niewątpliwie mogą mieć wpływ na zdolność W. H. do prowadzenia pojazdów. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało bowiem uprawnionym w tym zakresie lekarzom. Decyzja o skierowaniu na badanie lekarskie nie jest równoznaczna z utratą prawa jazdy. W skardze na powyższą decyzję W. H. wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych o ustalenie stanu jego zdrowia oraz faktu, że od lat jest osobą niepełnosprawną, a zawodu kierowcy nie wykonuje. Nie zebrano więc w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie zmuszające, w razie wykonania badań, do poniesienia zbędnych kosztów w kwocie ponad 500 zł. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Następnie wskazał, że organ niezasadnie skierował go na badania, albowiem nie pracuje jako kierowca zawodowy i nie wiadomo czy będzie, skoro w razie podjęcia tego rodzaju pracy musiałby przejść takie badania oraz ponieść koszty z tym związane. Wskazał, że przebywa na rencie bezterminowej. Z uwagi na stan zdrowia jest trwale niezdolny do wykonywania pracy zawodowej, nie posiada środków finansowych, aby ponosić koszty badań. Nadto strona przedstawiła okoliczności związane z aktualnym stanem jej zdrowia oraz sytuacją majątkowo-osobistą. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 zwanej dalej p.p.s.a.), z uwagi na złożony w tym zakresie przez SKO wniosek, o którym został zawiadomiony skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2021.137 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 341 z zm.). Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Przesłanka ta, jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2016 r. I OSK 1051/16, powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym, powodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Sformułowanie "uzasadnione zastrzeżenia" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Wydanie decyzji na podstawie tego przepisu nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdami. Nie jest zatem konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarcza wysokie prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Nadto w myśl art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4: osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. W przedmiotowej sprawie wniosek Prokuratora wraz z dołączoną do niego opinią, wywołał skutek w postaci wszczęcia z urzędu postępowania przez organ I instancji. Podstawą faktyczną wydania decyzji o skierowaniu skarżącego na badania były okoliczności wynikające z opinii sądowo-psychiatrycznej. W sporządzonej opinii wydanej przez specjalistów psychiatrii, u badanego stwierdzono kliniczne objawy organicznych zaburzeń osobowości spowodowane najprawdopodobniej wielokrotnymi urazami głowy oraz współistniejącymi schorzeniami kardiologicznymi, co klinicznie manifestuje się chwiejnym nastrojem, zaleganiem stanów emocjonalnych, zaburzeniami funkcji poznawczych między innymi pamięci, koncentracji i przerzutności uwagi, nadpobudliwością nerwową, drażliwością, wybuchowością, impulsywnością ze skłonnością do zachowań agresywnych, upośledzeniem wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, szczególnie tych negatywnych, upośledzeniem przewidywania odległych skutków własnego postępowania przy sprawnym intelekcie oraz zaburzonym krytycyzmem do swojego postępowania. Należy przy tym wyjaśnić, że ani organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, jak również obecnie Sąd, nie mają kompetencji do podważania ustaleń i wniosków zawartych w powyższej opinii sporządzonej przez biegłych. Jednocześnie opinia ta stanowi bez wątpienia wiarygodny, obiektywny dowód, w oparciu o który zasadnie organy obu instancji uznały, że istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność kierowania pojazdami. Twierdzenia skarżącego odnoszące się do tego, że nie uwzględniono wniosków dowodowych na okoliczność ustalenia jego stanu zdrowia oraz faktu, że od lat jest osobą niepełnosprawną, zaś zawodu kierowcy nie wykonuje, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie - nie zasługują na uwzględnienie. Postępowanie organu oraz wnioski zajęte w kontrolowanej sprawie oparte są na wiarygodnym dowodzie z dokumentu - opinii biegłych lekarzy psychiatrów, posiadających stosowaną wiedzę i doświadczenie. Natomiast okoliczności, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności, posiada wiele schorzeń oraz nie wykonuje aktualnie zawodu kierowcy pozostają bez wpływu na wydane rozstrzygnięcie. W realiach przedmiotowej sprawy, treść złożonej opinii sądowo – psychiatrycznej zawiera informacje świadczące o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia skarżącego. Słusznie więc organ wszczął postępowanie, w wyniku którego stronę skierowano na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo oceniły stan faktyczny i trafnie uznały, że zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy. Sąd, a wcześniej organy orzekające w postępowaniu administracyjnym, nie oceniają, czy skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne, czy nie, gdyż wymaga to wiedzy specjalistycznej. W tym celu wydano zaskarżony akt, by osoba kompetentna dokonała stosownych ustaleń. Jeśli skarżący jest zdrowy i sprawny, to będzie mógł dalej prowadzić pojazdy. Zaznaczenia wymaga, że wystarczającą podstawą skierowania kierowcy na badania lekarskie jest opinia sądowo-psychiatryczna sporządzona w postępowaniu sądowym, w tym przypadku – w postępowaniu karnym (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r. I OSK 605/14). Uprawnienie organu do skierowania na badania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się któregokolwiek z wykroczeń bądź przestępstw. W rezultacie przysługuje ono niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności - za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r. I OSK 509/15 oraz wyroki WSA w Kielcach z 30 października 2019 r. II SA/Ke 564/19 i z 16 października 2016 r. II SA/Ke 385/16). Stwierdzone przez opiniujących schorzenia u skarżącego jako kierowcy, mogą mieć wpływ na samopoczucie psychiczne, emocjonalne czy sprawność intelektualną co mogłoby mieć przełożenie na spowodowanie niebezpiecznej sytuacji na drodze. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa w ruchu drogowym i od dyspozycji psychofizycznej kierowcy zależy bezpieczeństwo w ruchu. Celem weryfikacji powyżej opisanych okoliczności koniecznym jest skierowanie skarżącego na badania lekarskie, które pozwolą ustalić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z powołanych wyżej względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O przyznaniu adwokatowi kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w punkcie 2 sentencji wyroku, Sąd orzekł na postawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).