I SA/Ke 13/15
WyrokWSA w Kielcach2016-02-18
Skład orzekający: Artur Adamiec, Danuta Kuchta, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie procedur określonych w umowie o dofinansowanie projektu ze środków europejskich, w tym nieterminowa realizacja projektu i nieosiągnięcie jego celu, uzasadnia obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Naruszenie procedur określonych w umowie o dofinansowanie projektu ze środków europejskich, w tym nieterminowa realizacja projektu, niezgodność z założeniami wniosku o dofinansowanie, nieosiągnięcie celu projektu, a także inne uchybienia w zakresie wyboru wykonawców i obowiązków informacyjnych, uzasadnia obowiązek zwrotu otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami. Środki publiczne muszą być wydatkowane celowo, oszczędnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz procedurami, a nieosiągnięcie zakładanego celu projektu oznacza nieprawidłowe wykonanie umowy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Zarządu Województwa o zwrocie całości dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu Państwa wraz z odsetkami, przyznanego G. Ł. na realizację projektu. Organ stwierdził liczne naruszenia umowy o dofinansowanie, w tym nieterminową realizację projektu, niezgodność z założeniami, nieosiągnięcie celu projektu, nieprawidłowości w wyborze wykonawców i obowiązkach informacyjnych. G. Ł. złożył skargę do WSA, zarzucając m.in. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego, błędy proceduralne i niewłaściwą ocenę materiału dowodowego. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi G. Ł... na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zwrotu całości dofinansowania ze środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu Państwa wraz z odsetkami oddala skargę.
Zarząd Województwa Ś. jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. na lata 2007-2013 (dalej "Zarząd", "Instytucja Zarządzająca") decyzją z [...] r. nr [..]uchylił decyzję Zarządu
z [...] r. nr [...] orzekającą
o zwrocie przez G. Ł. całości dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i budżetu państwa udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2007-2013 na podstawie umowy nr UDA - RPSW.01.01.00-26-041/09-00 (Umowa)
o dofinansowanie Projektu nr WND - RPSW.01.01.00-26 - 041/09 pn.: "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa dzięki rozbudowie i wyposażeniu obiektu oraz dywersyfikacji oferty usługowej" (Projekt) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w części dotyczącej terminu dokonania wpłaty należności w ten sposób, że: punkt 4 sentencji decyzji otrzymuje brzmienie: Nakazuje G. Ł., zamieszkałemu ul. K 12/9, [...] K. dokonanie wpłaty należności, o których mowa w pkt 1 decyzji wraz
z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,
o których mowa w pkt "3a", "3c", "3e", "3g", "3i", "3k", "3m", "3o", "3q" decyzji
w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. w K., wskazany
w uzasadnieniu decyzji; punkt 5 sentencji decyzji otrzymuje brzmienie: Nakazuje G.. Ł., zamieszkałemu ul. K. 12/9, [...] K. dokonanie wpłaty należności o których mowa w pkt 2 decyzji wraz z należnymi odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, o których mowa
w pkt "3b", "3d", "3f5, "3h", "3j", "31", "3n", "3p", "3r" decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. w K., wskazany w uzasadnieniu decyzji;
w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymuje w mocy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 9 grudnia 2009 r. Instytucja Zarządzająca zawarła z G. Ł. (Beneficjent) Umowę na łączną kwotę dofinansowania 923.680 zł, w której znalazły się wszystkie postanowienia zawarte we wzorze umowy, stanowiącym załącznik do regulaminu konkursu w tym definicję pojęcia wydatków kwalifikowalnych, zakończenia rzeczowego realizacji projektu oraz obowiązki Beneficjenta w zakresie sposobu i terminów realizacji Projektu, a także konsekwencje niewywiązania się z tych obowiązków (§ 2 ust. 2, § 4 ust. 2, § 6, § 16 ust. 1). W dniu 4 marca 2010 r. pomiędzy Instytucją Zarządzającą a Beneficjentem został zawarty do umowy aneks nr UD A-RPSW.01.01.00-26-041/09-01.
W dniu 31 stycznia 2011 r. Instytucja Zarządzająca na podstawie § 12 umowy, przeprowadziła w miejscu realizacji Projektu kontrolę doraźną w zakresie prawidłowości realizacji Projektu. W wyniku kontroli stwierdzono m.in., że Beneficjent realizuje Projekt niezgodnie z § 10 ust. 5 Umowy, gdyż niestarannie przeprowadził postępowanie dotyczące wyboru wykonawcy robót budowlanych albowiem pomimo, że żaden z oferentów nie spełniał wymogów określonych w zapytaniu ofertowym dokonał wyboru firmy T.-P.Sp. z o.o., która dodatkowo nie posiadała wpisu do KRS ani Ewidencji Działalności Gospodarczej. Ponadto Beneficjent regulował płatności względem ww. wykonawcy robót budowlanych niezgodnie z § 5 umowy
z 19 kwietnia 2010 r. na wykonanie robót, tj. bez uzyskania od wykonawcy oświadczeń od podwykonawców o uregulowaniu względem nich płatności za wykonane prace. Ponadto wskaźnik realizacji Projektu pn. powierzchnia budowanych/rozbudowanych/remontowanych obiektów określony we wniosku
o dofinansowanie na poziomie 559,2 m2 różnił się od powierzchni wskazanej
w projekcie budowlanym - 494,45 m2. Beneficjent również nie w pełni wywiązał się
z obowiązków informacyjnych i promocyjnych wynikających z § 16 Umowy. Z kontroli sporządzono 18 lutego 2011 r. Informację Pokontrolną nr 17/I/RPO/2011 oraz
18 marca 2011 r. Zalecenia pokontrolne.
W dniach 25-26 kwietnia 2013 r. na miejscu realizacji inwestycji odbyła się ponowna kontrola końcowa, w trakcie której Beneficjent uczestniczył i udostępnił kontrolującym dokumentację do Projektu, a także udzielił stosownych wyjaśnień.
W jej wyniku sporządzono 20 maja 2013 r. Informację Pokontrolną nr 45/37RPO/2013, w której Instytucja Zarządzająca zawarła informację o stwierdzeniu nieprawidłowości w realizacji Projektu, które szczegółowo wymieniła.
Po weryfikacji złożonych przez Beneficjenta pism do Instytucji Zarządzającej stwierdzono, że w trakcie realizacji Projektu została wyrażona zgoda na zmianę bloczka YTONG na porotherm, wobec czego Informacja Pokontrolna została poprawiona w tym zakresie. W kwestii zmian w Projekcie Instytucja Zarządzająca zwróciła Beneficjentowi uwagę, że zgodnie z Umową wszelkie zmiany powinny być zgłoszone do Instytucji Zarządzającej przed ich wprowadzeniem, w trakcie kontroli nie jest możliwe zaakceptowanie zmian wykonanych przez Beneficjenta.
Po wymianie kolejnych licznych pism z Beneficjentem, Instytucja Zarządzająca uznała, że brak jest podstaw do przeprowadzenia ponownej kontroli na miejscu realizacji Projektu. Ostatecznie wyprowadziła wniosek, że Beneficjent nie zastosował się do § 4 ust. 2 Umowy bowiem inwestycja nie została zakończona do dnia zakończenia realizacji Projektu, tj. do 28 grudnia 2012 r., a nawet i do dnia kontroli końcowej. Instytucja Zarządzająca pismem z 22 października 2013 r. poinformowała Beneficjenta, że nastąpiło spełnienie dyspozycji z § 19 ust. 1 pkt 2
i pkt 7 Umowy i ustaliła łączną kwotę otrzymanych przez Beneficjenta środków dofinansowania w wysokości 876.130 zł wskazując jednocześnie, że podlega ona zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych,
o co wezwała Brneficjenta.
W związku z tym, że ww. środki dofinansowania podlegające zwrotowi dotyczą Projektu, dla którego uległa rozwiązaniu Umowa, tj. nie zostanie dokonana płatność końcowa, Instytucja Zarządzająca w trybie art. 207 ust. 8 ustawy
z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2013.885 ze zm.) dlaej “u.f.p.", nie miała możliwości wskazania Beneficjentowi wyboru opcji pomniejszenia kolejnej płatności, o ww. środki podlegające zwrotowio czym również Beneficjent został poinformowany. W związku z ww. brakiem zwrotu przez stronę środków dofinansowania wraz z odsetkami, zaistniała konieczność, zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p., wydania odpowiedniej decyzji o zwrocie środków.
Rozpatrując wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Instytucja Zarzącająca wskazała, że w wyniku działań kontrolnych stwierdziła naruszenie przez
stronę następujących zapisów: § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 2, § 10 ust. 5,
§ 16 ust. 1 pkt 2 i § 17 Umowy poprzez nieterminową, niezgodną z założeniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, a także niezgodną z obowiązującymi procedurami, wskazanymi zarówno w tejże Umowie, jak i w dokumencie programowym jakim jest Podręcznik, realizację Projektu oraz nieosiągnięcie zakładanego celu Projektu. W pkt D10 wniosku o dofinansowanie strona wskazała, że celem Projektu będzie rozbudowa i wyposażenie posiadanego obiektu, wprowadzenie do oferty nowej usługi, utworzenie dodatkowych miejsc pracy, zdobycie nowych klientów oraz zwiększenie zysków przedsiębiorstwa. Na tak określony cel Projektu strona uzyskała dofinansowanie. Kontrola końcowa Projektu wykazała, że niniejszy cel nie został osiągnięty, ponieważ strona nie uruchomiła nowej działalności usługowej polegającej na świadczeniu usług noclegowych, co wiązało się m.in. z brakiem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego udzielającej pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. W wydanej przez Prezydenta Miasta K. Decyzji nr 642/2009 z 6 listopada 2009 r. dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę
i przebudowę budynku przychodni o pomieszczenia usługowe z przeznaczeniem na pokoje noclegowe, strona została pouczona, że inwestor jest zobowiązany przed przystąpieniem do użytkowania uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie. Stownie do przepisów prawa budowlanego strona zobowiązana była najpóźniej do dnia zakończenia realizacji Projektu, tj. 28 grudnia 2012 r. uzyskać decyzję o pozwoleniu na użytkowanie rozbudowywanego obiektu noclegowego.
Z przedmiotowego obowiązku strona się nie wywiązała, co więcej nawet do czasu kontroli nie wystąpiła do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ze stosownym wnioskiem o wydanie pozwolenia na użytkowanie rozbudowywanego obiektu. Rozpoczęcie świadczenia usług noclegowych bez posiadanej decyzji
o pozwoleniu na użytkowanie ww. obiektu stanowiłoby naruszenie stosownych przepisów prawa krajowego, a tym samym § 4 ust. 2 Umowy oraz zapisów Podręcznika.
Strona składając 23 stycznia 2013 r. wniosek o płatność końcową potwierdziła tym samym zrealizowanie wszystkich działań założonych w ramach Projektu oraz poniesienie wszystkich wydatków. Mając świadomość niezrealizowania założeń Projektu w terminie przewidzianym Umową, strona powinna była wystąpić
w okresie realizacji Projektu do organu z prośbą o wydłużenie terminu jego realizacji, czego nie uczyniła, co naraziło ją w konsekwencji na zarzut nieterminowej realizacji Projektu oraz niezrealizowania celu Projektu.
Usługa noclegowa została wykonana niemal rok po zakończeniu realizacji Projektu, a co za tym idzie nie uwiarygodnia twierdzenia strony, że obiekt był uruchomiony w ww. terminie zakończenia Projektu. W związku z powyższym należało uznać, że ww. wskaźnik rezultatu nie został osiągnięty, co spowodowało naruszenie § 4 ust. 2 Umowy.
Organ stwierdził, że posiadane przez stronę wyposażenie nie było tożsame
z wykazem wyposażenia wskazanym w Projekcie. W trakcie realizacji Projektu strona nie wystąpiła do Instytucji Zarządzającej o dokonanie zmian w specyfice czy ilości ww. zakładanego do zakupu wyposażenia, jak również przeznaczenia powstałych pomieszczeń na cele nowej działalności usługowej jaką jest odnowa biologiczna. Stwierdzono również, że część wyposażenia strona zakupiła w cenach zawyżonych w stosunku do cen rynkowych, a wobec czego nastąpiło nieoszczędne dysponowanie środkami publicznymi co stanowiło naruszenie § 4 ust. 2 Umowy.
Z zapisów Umowy bezsprzecznie wynika, że beneficjent, który dokonuje zmian, czy to rzeczowych, czy też finansowych w swoim interesie winien, przed ich dokonaniem, powiadomić o tym Instytucję Zarządzającą na piśmie i dążyć do zawarcia odpowiedniego aneksu do umowy. Powyższe wynika również z zapisów Podręcznika, o czym strona miała świadomość. Instytucja Zarządzająca nie zakwestionowała działań strony mających na celu podniesienie jakości i standardu świadczonych usług. Przedmiotem zastrzeżeń organu był jedynie fakt, że strona dokonała zmiany przeznaczenia dofinansowywanego obiektu oraz zakupu sprzętu
i wyposażenia niezgodnego z kategoriami wydatków, wskutek niezgłoszenia zamiaru dokonania zmian w dokumentacji projektowej.
Dodatkowo poprzez zrealizowanie prac budowlanych w sposób niezgodny
z wskazanymi w Kosztorysie budowlanym, stanowiącym załącznik nr 18 do wniosku o dofinansowanie nastąpiło naruszenie § 2 ust. 2 Umowy. W kosztorysie tym wskazano bowiem, że budynek zostanie nadbudowany o dwie kondygnacje, tj. piętro
i poddasze, a więźba dachowa budynku zostanie wykonana w konstrukcji drewnianej, z dachem mansardowym pokrytym blachodachówką. Strona natomiast wykonała dwa dodatkowe piętra (kondygnacje) pokryte stropodachem na stropie gęstożebrowym. Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, zawartym w piśmie
z 3 lipca 2013 r., że strona wnioskowała o zmianę wyprofilowania dachu pismem
z 6 maja 2010 r. i taką zgodę otrzymała. W przedmiotowym piśmie strona zawnioskowała bowiem o zmianę materiału budowlanego, z którego zgodnie
z projektem budowlanym miały być wykonane ściany budynku (tj. z bloczku YTONG na silikat "H+H"), a także o zmianę materiału budowlanego służącego do ocieplenia ścian zewnętrznych i dachu (tj. z wełny mineralnej na styropian MT20) oraz o zamianę materiału budowlanego do wykonania posadzek wewnątrz pokoi noclegowych (tj. z parkietu na płytki z gresu). W piśmie tym nie ma żadnej wzmianki, że w efekcie uzyskanego pozwolenia na roboty budowlane zmiany w Projekcie wymaga typ dachu z mansardowego na stropodach.
Instytucja Zarządzająca nie podzieliła również stanowiska strony zawartego w piśmie z 2 stycznia 2014 r., zatytułowanego "sprzeciw", a dotyczącego kwestii zmiany konstrukcji i wyprofilowania dachu. W tym zakresie organ wysnuł wniosek, że strona składając projekt budowlany już na jego etapie założyła, że dach będzie miał charakter stropodachu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że nie musi znać prawa budowlanego oraz zasad projektowania budynków i wymogów jakie muszą spełniać. Jednakże zgodnie z podpisaną Umową strona miała obowiązek informować dysponenta przekazanych środków o zmianie ich wykorzystania. Ponadto, w kontekście definicji wydatku kwalifikowanego, powinna realizować Projekt z zachowaniem pełnej staranności, tak aby poniesione przez nią wydatki były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, w tym budowlanego.
Jak wynika z opracowanego przez mgr inż. To. Z.
a okazanego przez Beneficjenta w trakcie kontroli końcowej projektu budowlanego, powierzchnia użytkowa obiektu wynosiła 381,90 m2, a zatem była niezgodna
z zakładaną w Projekcie powierzchnią użytkową dofinansowanego budynku usługowego, tj. 559,20 m2 co również stanowiło naruszenie § 2 ust. 2 Umowy. Strona przyznała, że we wniosku o dofinansowanie w sposób błędny określiła powierzchnię użytkową rozbudowywanego obiektu, pomimo tego wskazała, że niezrozumiałe jest dla niej przyjęcie przez organ powierzchni użytkowej budynku na poziomie
381,90 m2. Nie zgłoszenie przez stronę do organu faktu zmian w wielkości powierzchni użytkowej rozbudowywanego budynku, stanowiło naruszenie § 17 ust. 1 umowy. Poprzez niezrealizowanie. wskaźnika realizacji Projektu strona naruszyła
§ 4 ust. 2 Umowy.
Instytucja Zarządzająca stwierdziła ponadto, że nie można uznać, że strona zatrudniła 4 nowe osoby do pracy w ramach Projektu, co deklarowała, ponieważ zatrudnione osoby nie były związane z działalnością powstałą w wyniku realizacji Projektu, były zatrudnione w podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę, tj. w Poradni Lekarza Rodzinnego. Strona w prowadzonej korespondencji wyjaśniała, że istniały stosowne aneksy do umów o pracę ww. osób, które obejmowały zakres czynności przypisany do Projektu, ale nie zostały one przedstawione w trakcie kontroli z uwagi na fakt, że osoby kontrolujące poprosiły tylko o umowy o pracę. Organ nie podzielił stanowiska strony, ponieważ na dzień kontroli nie okazała ww. dokumentów.
Poprzez nieterminową realizację Projektu nastąpiło naruszenie przez stronę § 3 ust. 1 pkt 2 Umowy. W § 1 ust. 18 umowy (zmienionym aneksem do umowy
z 4 marca 2010 r.) zawarto definicję zakończenia realizacji Projektu. Strona nie zastosowała się do ww. warunku, ponieważ nie zakończyła wszystkich prac wykończeniowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania obiektu, nie rozpakowała bądź nie przygotowała do użytkowania części zakupionego wyposażenia i przede wszystkim nie uruchomiła nowej działalności usługowej. Strona nie wykonała też przed budynkiem prac budowlanych związanych z wykonaniem podjazdów, podejść, spoczników, ułożeniem kostki brukowej oraz szklanych zadaszeń nad wejściem do budynku, które to wydatki chociaż nie stanowiły kosztu kwalifikowalnego w Projekcie to były nierozerwalnie związane z całością inwestycji
i należało je wykonać. Strona w przedłożonej korespondencji wskazała, że prace budowlane przed budynkiem nie stanowiły kosztu kwalifikowalnego Projektu,
a dostęp do obiektu pomimo ich nie ukończenia był możliwy ponieważ kontrola końcowa odbyła się. Mając na uwadze zapisy § 2 ust. 10 umowy strona zobowiązana była do realizacji i pokrycia ze środków własnych wydatków niekwalifikowalnych wskazanych w harmonogramie rzeczowo finansowym. Fakt, że to koszty niekwalifikowalne nie zwalnia strony z obowiązku ich realizacji. Tylko Projekt zrealizowany w całości, a zatem zawierający zarówno koszty kwałifikowalne, jak i niekwalifikowalne może być prawidłowo rozliczony, zwłaszcza w sytuacji, gdy koszty niekawlifikowalne mają istotne znaczenie z punktu widzenia realizacji celu Projektu. Niezasadny jest więc argument strony, że nie była zobowiązana do realizacji inwestycji w części nie objętej dofinansowaniem, a postanowienia zawarte w Umowie odnoszą się tylko i wyłącznie do tej części Projektu, która podlega dofinansowaniu, a do pozostałej części Projektu istnieje całkowita swoboda jej realizacji.
Strona na dzień kontroli końcowej, tj. 25-26 kwietnia 2013 r., pomimo że realizacja Projektu powinna zakończyć się 28 grudnia 2012 r., nie zamontowała
w nowo wybudowanych pokojach noclegowych zakupionego wyposażenia oraz nie dokończyła prac wykończeniowych w niektórych pokojach i łazienkach. Organ nie uznał zatem argumentu strony, że obiekt noclegowy był gotowy na przyjęcie gości hotelowych, ponieważ część obiektu nie była zdatna do użytku. W sprzeczności do tej argumentacji znajduje się złożone przez stronę w trakcie kontroli końcowej oświadczenie, w którym strona przyznała, że prawdopodobne uruchomienie obiektu nastąpi we wrześniu 2013 r. Podobnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że obiekt rzeczywiście nie został oddany w przewidywanym terminie. Dodatkowo strona przyznała, że uchybiła terminom określonym przez Instytucję Zarządzającą ponieważ sama, bez żadnej pomocy z zewnątrz musiała nadzorować wykonywanie wszelkich prac, dokonywać zakupów i rozliczeń, z czym również organ nie zgodził się, albowiem z załączonych do dokumentacji projektowej pełnomocnictw wynikało, że Beneficjent posiadał pełnomocnika (M. K.). Ponadto strona wnioskując o dofinansowanie musiała się liczyć z dodatkowymi obowiązkami związanymi z realizacją założeń Projektu. Najważniejszy jest jednak fakt, że w terminie zakończenia realizacji Projektu i również na dzień ww. kontroli końcowej, strona nie uzyskała decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie obiektu noclegowego. Strona przez okres realizacji Projektu, aż do dnia jego zakończenia nie wnosiła o wydłużenie terminu jego realizacji, ani też nie zgłaszała organowi jakichkolwiek trudności czy problemów, mogących uniemożliwić terminowe zakończenie Projektu. W § 3 ust. 2 ww. umowy organ wskazał, że termin realizacji Projektu może zostać zmieniony na uzasadniony pisemny wniosek Strony, złożony zgodnie z zapisami § 17 i § 18 umowy.
Organ na podstawie art. 26 ust. 1 pkt 14 ustawy z 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U.2009.84.712 ze zm.) dalej "ustawa z.p.p.r." zobowiązany jest do kontrolowania wykonywania wszelkich obowiązków ciążących na beneficjencie na skutek postanowień umowy i przepisów prawa.
W szczególności odnosi się to do terminowej realizacji projektu, będącej fundamentalnym obowiązkiem beneficjenta korzystającego z dofinansowania.
W związku z tym, jego naruszenie stanowi rażący przypadek nie realizowania postanowień zawartych w umowie.
Strona nie wywiązała się również z postanowienia zawartego w § 10 ust. 5 umowy, ponieważ nie zachowała zasady przejrzystości, jawności i ochrony uczciwej konkurencji oraz równości szans wykonawców na rynku ofert. Przedmiot zamówienia w zapytaniu ofertowym przedstawionym przez stronę, mającym na celu wyłonienie wykonawcy robót budowlanych określał jedynie wykonanie robót budowlanych, a nie jak twierdzi strona, także wyposażenie budynku noclegowego. Beneficjent odrzucił najkorzystniejszą cenowo ofertę firmy AMBUD Sp. z o.o. z uwagi na fakt, że nie uwzględniała ona wyposażenia obiektu noclegowego, w związku z czym naruszył zasadę uczciwej konkurencji oraz równości szans wykonawców na rynku ofert. Przedmiotem stawianego zarzutu nie jest sam fakt wyłonienia jednego wykonawcy do realizacji całości prac objętych inwestycją, ale sposób w jaki przeprowadziła to postępowanie ofertowe, tj. bez zachowania obowiązujących w tym zakresie zasad. Zapisy umowy w postępowaniu dotyczącym wyboru wykonawcy wskazują, że musiał uwzględnić zasady wydatkowania środków publicznych.
Strona ponadto nie przeprowadziła postępowania ofertowego na zakup wyposażenia do obiektu noclegowego, ponieważ jak już wyżej omówiono zapytanie ofertowe nie zawierało informacji, że przedmiotem zamówienia jest również
i wyposażenie do obiektu noclegowego. Wyposażenie miejsc noclegowych dostarczył wykonawca robót budowlanych, pomimo że umowa z nim zawarta dotyczyła jedynie wykonania robót budowlanych, ponieważ nie zawierała żadnej wzmianki dotyczącej dostawy wyposażenia.
Strona złamała ww. zasady nie tylko poprzez odrzucenie oferty najtańszej, ale również poprzez wybór firmy T.-P.Sp. z o.o. w K., która nie dostarczyła aktualnego odpisu z KRS, ponieważ spółka w ogóle nie widnieje w tym rejestrze. Spółka ta nie załączyła ponadto do oferty kosztorysu ofertowego, co owszem było zgodnie z zapytaniem ofertowym, jednakże Beneficjent nie mógł zweryfikować czy wszystkie pozycje wskazane w zapytaniu ofertowym zostały uwzględnione w jej ofercie, co było powodem wywiązanie się przez Beneficjenta
z zasady równego traktowania wykonawców wybranie oferty w ogóle nie zawierającej takiego kosztorysu. Podobnie należało potraktować nieuwzględnienie w ofercie wyposażenia obiektu hotelowego, co również stanowiło podstawę do odrzucenia oferty najtańszej. W ofercie firmy T.-P.Sp. z o.o. w K. brak było również informacji o możliwości powierzenia przedmiotu zamówienia podwykonawcy, a mimo tego w umowie zawartej ze stroną znalazł się zapis o zleceniu podwykonawstwa firmie Zakład Remontowo-Budowlany "R." K..
W takim stanie faktycznym organ uznał, że strona nie wywiązała się z obowiązków wyboru wykonawcy w sposób należyty, czym również naruszyła procedury wydatkowania środków unijnych i krajowych, a tym samym wydatek taki nie spełnia kryteriów kwalifikowalności.
Strona ponando dopuściła się naruszenia § 16 Umowy i dokumentu pn. "Obowiązki Beneficjenta w zakresie działań informacyjnych i promocyjnych związanych z realizacją Projektu poprzez nie zamieszczenie elementów informacyjno-promocyjnych na zakupionym wyposażeniu w ramach Projektu. Dopiero wskutek otrzymania ww. zastrzeżeń pokontrolnych dokonała, jak deklarowała w przedłożonej do organu korespondencji, odpowiedniego oznakowania zakupionego wyposażenia elementami informacyjno-promocyjnymi. Jednak, przedkładając ww. korespondencję strona sukcesywnie nie stosuje się do zapisów
§ 16 ust. 1 Umowy, nakładającego na nią obowiązek zaopatrywania wszelkiej korespondencji i dokumentacji wytwarzanej w ramach Projektu w ww. elementy.
Strona stwierdziła, że wyliczone do zwrotu kwoty przekraczają wartość inwestycji. W odniesieniu do powyższego, Instytucja Zarządzająca zwróciła uwagę, że kwota do zwrotu obejmuje jedynie dofinansowanie, stanowiące 50 % wydatków kwalifikowalnych poniesionych w ramach inwestycji oraz odsetki, co na chwilę złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiło około 51 % całkowitej wartości inwestycji, więc jeśli prawdziwe jest twierdzenie strony, że kwota do zwrotu przewyższa wartość inwestycji, to musiałoby to oznaczać, iż wartość ta jest dużo niższa niż ta wskazana we wniosku o dofinansowanie, tym samym przekracza dopuszczalny pułap takiego dofinansowania określony umową i należałoby uznać przekazane środki jako pobrane w nadmiernej wysokości. Instytucja Zarządzająca
w przypadku stwierdzenia, że Projekt jest realizowany niezgodnie z jego założeniami i w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami, nie ma możliwości uznać za kwalifikowalne wydatków, które w Umowie i Podręczniku zostały wprost wskazane za niekwalifikowalne.
W ocenie Instytucji Zarządzającej w sprawie zaszła przesłanka
z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.. Obowiązek zwrotu środków przez stronę jest następstwem ich wykorzystania z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Charakter prawny dokumentów programowych wydanych na podstawie art. 26 ustawy z.p.p.r. przez Instytucję Zarządzającą oznacza, że dokumenty programowe stanowią procedury wykorzystywania środków w rozumieniu art. 184 u.f.p.
Do katalogu dokumentów programowych należy Podręcznik oraz Umowa, opracowana na podsawie art. 30 ustawy z.p.p.r. W konsekwencji nie wywiązania się
z obowiązków jakie stawia Beneficjentowi Umowa nastąpiła konieczność jej rozwiązania z jednomiesięcznym terminem wypowiedzenia. Zgodnie z art. 25 pkt 1 ustawy z.p.p.r. Instytucja Zarządzająca odpowiada za prawidłową realizację programu, a realizowanie przez beneficjenta w sposób rażący umowy jest jak najbardziej wskazaniem do jej rozwiązania. Jednak warunkiem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, nie było uprzednie rozwiązanie Umowy, a spełnienie przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Na powyższą decyzję G. Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zarzucił naruszenie
1. art. 7 K.p.a. (także art. 77 § 1 K.p.a.), poprzez niezgromadzenie kompletnego materiału dowodowego;
2. art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokonanie przez organ wszechstronnej oceny materiału dowodowego;
3. art. 77 § 1 K.p.a. (także art. 7 K.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z urzędu;
4. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie decyzji, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom oraz brak uzasadnienia dlaczego wskazany przez skarżącego obowiązek zwrotu dotacji nie stanowi o jego interesie prawnym;
5. art. 7, art. 8, art. 11 oraz art. 107 § 2 i 3 K.p.a. polegające w szczególności na:
a) niedostatecznym wyjaśnieniu podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji
z 27 maja 2014 r., niedostateczne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy
w szczególności niewzięciu pod uwagę faktu, że cel projektu został osiągnięty; dowolność w wydaniu decyzji poprzez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego wynikałoby dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach;
6. art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem art. 184 u.f.p., skutkujących obowiązkiem ich zwrotu oraz na przedwczesnym zastosowaniu tego przepisu;
7. art. 98 ust. 2 oraz art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności
i uchylające rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U. L 210 z 31.7.2006, str. 25), poprzez niezastosowanie tego przepisu oraz niewykazanie, że w projekcie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi Beneficjent wskazał, że każdą zmianę, bądź choćby jej zamiar, czy też ewentualność zmiany, sygnalizował pisemnie Instytucji Pośredniczącej. Żadnego też pisma pochodzącego od organu nie pozostawiał bez odpowiedzi. Wskazał przy tym na przykłady swoich pism kierowanych do organu.
W ocenie skarżącego organ na żadnym etapie postępowania nie udowodnił wystąpienia nieprawidłowości. Zarzucił, że kontrole przeprowadzane były bez obecności skarżącego, który przebywał na zwolnieniu, o czym powiadomił organ. Druga kontrola była tylko kontrolą dotyczącą dokumentów, bez obecności kontrolujących w podmiocie kontrolowanym, co uniemożliwiało działanie skarżącego na tym etapie.
Dobitnym dowodem na twierdzenia skarżącego było umorzenie przez prokraturę śledztwa wobec skarżącego podejrzewanego o czyn z art. 297 § 1 K.k. dotyczącego obowiązku naprawienia szkody w kwocie 876.130 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, liczonym od dnia przekazania dofinansowania na rzecz pokrzywdzonego Województwa Ś..
Skarżący podkreślił obowiązki organu w zakresie uzasadniania decyzji oraz szczegółowo opisał różnice pomiędzy stosunkiem cywilnoprawnym,
a administracyjnym. Beneficjent ma prawo być świadomy tego jakiemu reżimowi prawnemu poddane jest postępowanie, czy działania organu podejmowane są na płaszczyźnie prawa cywilnego, czy też cechuje je działanie w ramach imperium.
W ocenie skarżącego nadużycie uprawnień Zarządu w przedmiotowym postępowaniu było widoczne na każdym kroku. Organ już od samego początku realizacji przedmiotowego wniosku nie chciał uznać niemal żadnych działań podejmowanych przez skarżącego, a tym samym uznać celu wniosku za zrealizowany i piętrzył trudności, wykorzystując właśnie owo władztwo administracyjne, w ogóle nie biorąc pod uwagę równości stron umowy
o dofinansowanie projektu.
Trudno mówić o spełnieniu przez organ przesłanek z art. 7 i art. 8 K.p.a. jeśli organ posiłkuje się Wikipedią w kontekście wątpliwości co do kształtu
i przeznaczenia dachu mansardowego oraz określenia czy to na pewno taki dach jest zamontowany w ramach realizacji Projektu. Wydruki z tej internetowej niezweryfikowanej encyklopedii, a znajdujące się w aktach postępowania i opatrzone notatkami urzędników Ś. Urzędu Marszałkowskiego, legły u podstaw wydania także zaskarżonej decyzji. Gdyby nawet organ miał wiedzę specjalistyczną w przedmiotowym zakresie, nie mógłby jej użyć jako wykraczającej poza wiedzę ogólną i fakty powszechnie znane, tylko winien był przeprowadzić dowód z opinii biegłego, a tak się jednak nie stało. Skarżący podniósł, że mimo starań organu, który wciąż podważał zgodność z prawem budowlanym przeprowadzanej przez skarżącego inwestycji, uzyskał on 8 września 2014 r. decyzję o warunkach zabudowy nr 339/2014. Jednocześnie skarżący szczegółowo opisał obowiązki organu wynikające z art. 7, art. 9, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a., powołując liczne orzeczenia sądów administracyjnych. Podniósł, że na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie, przerzucając obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę, a tak się niestety stało w przedmiotowym postępowaniu.
Według skarżącego najważniejszy jest jedank fakt, że obiekt, stanowiący przedmiot dofinansowania w ramach przywołanego wyżej projektu, funkcjonuje od
28 grudnia 2012 r., mimo negowania tego faktu przez Zarząd.
W odpowiedzi na skargę Zarząd podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Zarządu Województwa Ś. z 25 września 2014 r. mocą, której została uchylona decyzja Zarządu z 27 maja 2014 r. orzekająca o zwrocie przez G. Ł. całości dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i budżetu państwa udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2007-2013.
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: ,,ustawa p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności
i bezczynność - wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a. Na tej podstawie kontroli Sądu poddana została zaskarżona decyzja.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że przepis art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z.p.p.r. odsyła do art. 207 u.f.p. Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 u.f.p., w sytuacji, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9. Naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków unijnych dotyczy głównie procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, zawieranej na podstawie art. 206 u.f.p. Naruszenie prawa wspólnotowego definiuje art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W myśl tej regulacji "nieprawidłowość" to jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Przedmiotowa definicja co do zasady została przejęta przez obowiązujące w chwili obecnej rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
Zatem jako naruszenie można uznać wszelkie odstępstwo od zapisów umowy lub naruszenie przepisów prawa unijnego i krajowego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę (uszczerbek) w budżecie ogólnym. Tak, więc wszelkie nieprawidłowości, które potencjalnie mogą skutkować wypłatą środków, które nie powinny być wypłacone w myśl warunków umowy lub przepisów prawa, są traktowane, jako nieprawidłowość.
Instytucja Zarzucająca wskazała, że w wyniku działań kontrolnych stwierdziła naruszenie przez stronę zapisów: § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2,
§ 4 ust. 2, § 10 ust. 5, § 16 ust. 1 pkt 2 i § 17 umowy poprzez nieterminową, niezgodną z założeniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, a także niezgodną z obowiązującymi procedurami, wskazanymi zarówno w tejże umowie, jak i w dokumencie programowym jakim jest Podręcznik, realizację Projektu oraz nieosiągnięcie zakładanego celu Projektu. Stwierdzone wyżej naruszenie, uzasadniało przyjęcie przez Instytucję Zarządzającą za podstawę zwrotu środków wspólnotowych i krajowych ich wydatkowanie niezgodnie z procedurami, którymi są dokumenty programowe. Do katalogu dokumentów programowych stanowiących procedury wykorzystywania środków w rozumieniu art. 184 u.f.p. należy Podręcznik oraz umowa o dofinansowanie, opracowana na podstawie art. 30 ustawy z.p.p.r.
W przypadku zawarcia umowy o dofinansowanie zgodnie z przyjętym przez właściwą instytucję wzorem reguluje ona również procedurę realizacji projektu. Nadanie temu pojęciu innego znaczenia prowadziłoby do sytuacji, w której odzyskiwanie kwot dofinansowania na podstawie art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. byłoby wyłączone.
Oceniając zasadność nakazanego decyzją zwrotu wydatkowanych przez skarżącego środków unijnych i z budżetu państwa na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie zwrotu przez beneficjenta dofinansowania uzyskanego w związku z realizacją projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego ma wyjątkowy charakter, ponieważ zasady dofinansowania projektu, prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane oraz zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku nieprawidłowego ich wykorzystania określa przede wszystkim umowa zawierana z beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania przez instytucję zarządzającą (instytucję wdrażającą, instytucję pośredniczącą) - art. 30 ust. 2 ustawy z.p.p.r.
Zarząd Województwa Ś. jako podstawę faktyczną żądania zwrotu płatności wskazał zatem nieprawidłowość polegającą na naruszeniu procedur określonych w art. 184 u.f.p., a ściślej w umowie z 9 grudnia 2009 r. o dofinansowanie, zmienionej aneksem z 4 marca 2010 r., w której Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu zgodnie z zapisami tej umowy, oraz zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie (§ 2 ust. 2 umowy ). Ponadto, zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach Programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację Projektu oraz osiągniecie celów zakładanych we wniosku (§ 4 ust. 2 umowy). Natomiast zgodnie z § 15 umowy Beneficjent miał obowiązek przedstawienia na żądanie Instytucji Zarządzającej wszelkich dokumentów, informacji i wyjaśnień związanych z realizacją projektu w wyznaczonym terminie. Prócz tego na Beneficjencie spoczywają obowiązki informacyjne i promocyjne (§ 16 umowy). Natomiast regulacje dotyczące zgłaszania zmian dotyczących realizacji Projektu reguluje § 17 i § 18, zaś rozwiązania umowy § 19 umowy.
Skarżący zarzutami skargi zmierza do podważenia prawidłowych ustaleń faktycznych dokonanych przez organ. W szczególności zaskarżonej decyzji zarzuca uchybienia w zakresie: niezgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, niedokonanie przez organ wszechstronnej i prawidłowej oceny materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie przez organ dowodu z urzędu (art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a.). Ponadto zarzuca błędne uzasadnienie decyzji, bez jakiegokolwiek wskazania przez organ na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę dowodom; dlaczego wskazany przez skarżącego obowiązek zwrotu dotacji nie stanowi o jego interesie prawnym i niewzięciu pod uwagę faktu, że cel projektu został osiągnięty ( art. 107 § 3 K.p.a.).
W ocenie Sądu zarzuty skargi nie podważają prawidłowych, mających oparcie w obszernym i wnikliwie przeanalizowanym przez Instytucję Zarządzającą materiale procesowym. Zajmując ostateczne stanowisko o odzyskaniu wypłaconych nienależnie skarżącemu środków publicznych, Instytucja Zarządzająca rzetelnie odniosła się do całości materiału procesowego w tym wielokrotnie przedstawianych zarzutów i wniosków skarżącego skierowanych do informacji pokontrolnych.
W istocie zarzuty i argumentacja skargi stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi, rzetelną oraz poprawną ich oceną prawną, przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić w tym miejscu należy, że Instytucja Zarządzająca w uzasadnieniach swoich decyzji dokładnie wypunktowała czynności podejmowane z udziałem skarżącego w celu rozliczenia wniosku o płatność końcową i ustalenia przeprowadzonych kontroli. W zasadzie, zarówno w odwołaniu jaki i w skardze skarżący nie tylko skutecznie nie podważył tych ustaleń, lecz nawet ich właściwie nie kwestionował, polemizował jedynie z argumentacją organu. Nie podlega jakiejkolwiek dyskusji stwierdzenie organu, że tylko Projekt zrealizowany w całości, a zatem zawierający zarówno koszty kwalifikowalne, jak i niekwalifikowalne może być prawidłowo rozliczony, zwłaszcza w sytuacji, gdy koszty niekwalifikowalne mają istotne znaczenie z punktu widzenia realizacji celu Projektu. Strona była zatem zobowiązana do realizacji całości inwestycji w terminie uzgodnionym, także w części nie objętej dofinansowaniem. Postanowienia zawarte w umowie odnoszą się bowiem do całości Projektu, a nie tylko do części Projektu finansowanej środkami publicznymi.
W wyniku przeprowadzonej 31 stycznia 2011 r. kontroli doraźnej w zakresie prawidłowości realizacji Projektu Instytucja Zarządzająca, stwierdziła już nieprawidłowości dotyczące: niestarannie przeprowadzonego postępowania dotyczącego wyboru wykonawcy robót budowlanych; regulowania płatności względem wykonawcy robót budowlanych niezgodnie z § 5 umowy z 19 kwietnia 2010r.; wskaźnika realizacji Projektu pn. powierzchnia budowanych/rozbudowanych/remontowanych obiektów określona we wniosku o dofinansowanie na poziomie 559,2 m2 różniła się od powierzchni wskazanej w projekcie budowlanym - 494,45 m2; nie wywiązywania się w pełni z obowiązków informacyjnych i promocyjnych wynikających z § 16 umowy.
Ostatecznym potwierdzeniem szeregu występujących nieprawidłowości w realizacji Projektu były wyniki przeprowadzonej w dniach 25-26 kwietnia 2013 r. na miejscu realizacji inwestycji ponownej kontroli końcowej, w trakcie której Beneficjent uczestniczył i udostępnił kontrolującym dokumentację do Projektu, a także udzielił stosownych wyjaśnień.
Analizując informacje pokontrolne, liczne pisma z Beneficjentem, dotyczące stwierdzonych nieprawidłowości i zastrzeżeń wnoszonych przez skarżącego w zakresie realizacji Projektu oraz zarzuty i wnioski skargi, uznać należy, że Instytucja Zarządzająca zasadnie wyprowadziła wniosek, iż:
- Beneficjent nie zastosował się do § 4 ust. 2 umowy bowiem inwestycja nie została zakończona do dnia zakończenia realizacji Projektu, tj. do 28 grudnia 2012 r., a nawet i do dnia kontroli końcowej. Potwierdzeniem ww. naruszenia są w istocie niekwestionowane przez skarżącego fakty, że strona nie zakończyła wszystkich prac wykończeniowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania obiektu, nie rozpakowała bądź nie przygotowała do użytkowania części zakupionego wyposażenia i przede wszystkim nie uruchomiła nowej działalności usługowej. Strona nie wykonała też przed budynkiem prac budowlanych związanych z wykonaniem podjazdów, podejść, spoczników, ułożeniem kostki brukowej oraz szklanych zadaszeń nad wejściem do budynku, które to wydatki chociaż nie stanowiły kosztu kwalifikowalnego w Projekcie to były nierozerwalnie związane z całością inwestycji
i należało je wykonać;
- cel Projektu jakim była rozbudowa i wyposażenie posiadanego obiektu, wprowadzenie do oferty nowej usługi, utworzenie dodatkowych miejsc pracy, zdobycie nowych klientów oraz zwiększenie zysków przedsiębiorstwa nie został osiągnięty, ponieważ strona nie uruchomiła nowej działalności usługowej polegającej na świadczeniu usług noclegowych, co wiązało się m.in. z brakiem decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego udzielającej pozwolenia na użytkowanie tego obiektu. Fakt bezsporny. Wskaźnik rezultatu nie został zatem osiągnięty, co spowodowało naruszenie § 4 ust. 2 umowy; § 17 ust. 1 i § 2 ust. 2 umowy;
- strona mając świadomość niezrealizowania założeń Projektu w terminie przewidzianym umową, powinna była wystąpić w okresie realizacji Projektu do organu z prośbą o wydłużenie terminu jego realizacji, czego nie uczyniła, co naraziło ją w konsekwencji na zarzut nieterminowej realizacji Projektu oraz niezrealizowania celu Projektu;
- posiadane przez stronę wyposażenie nie było tożsame z wykazem wskazanym w Projekcie, część wyposażenia zostało zakupione w cenach zawyżonych w stosunku do cen rynkowych – nastąpiło zatem nieoszczędne dysponowanie środkami publicznymi co stanowiło naruszenie § 4 ust. 2 umowy. Ponadto nie zamontowała w nowo wybudowanych pokojach noclegowych zakupionego wyposażenia oraz nie dokończyła prac wykończeniowych w niektórych pokojach i łazienkach;
- w trakcie realizacji Projektu strona nie wystąpiła do Instytucji Zarządzającej o dokonanie przeznaczenia powstałych pomieszczeń na cele nowej działalności usługowej jaką jest odnowa biologiczna;
- strona wykonując dwa dodatkowe piętra (kondygnacje) pokryte stropodachem na stropie gęstożebrowym dopuściła się zrealizowania prac budowlanych w sposób niezgodny z wskazanymi w kosztorysie budowlanym, stanowiącym załącznik nr 18 do wniosku o dofinansowanie, co nastąpiło z naruszeniem § 2 ust. 2 umowy;
- nie można uznać, że strona zatrudniła 4 nowe osoby do pracy w ramach Projektu, co deklarowała, ponieważ zatrudnione osoby (umowy o pracę i aneksy nie zostały przedstawione) nie były związane z działalnością powstałą w wyniku realizacji Projektu, były zatrudnione w podstawowej działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę, tj. w Poradni Lekarza Rodzinnego;
- strona nie wywiązała się również z postanowienia zawartego w § 10 ust. 5 umowy, ponieważ nie zachowała zasady przejrzystości, jawności i ochrony uczciwej konkurencji oraz równości szans wykonawców na rynku ofert. Strona złamała ww. zasady nie tylko poprzez odrzucenie oferty najtańszej, ale również poprzez wybór firmy T.-P.Sp. z o.o. w K., która nie dostarczyła aktualnego odpisu z KRS, ponieważ spółka w ogóle nie widnieje w tym rejestrze, nie załączyła ponadto do oferty kosztorysu ofertowego;
- strona nie przeprowadziła postępowania ofertowego na zakup wyposażenia do obiektu noclegowego, ponieważ zapytanie ofertowe nie zawierało informacji, że przedmiotem zamówienia jest również i wyposażenie do obiektu noclegowego;
- przedkładając korespondencję strona sukcesywnie nie stosuje się do zapisów
§ 16 ust. 1 umowy, nakładającego na nią obowiązek zaopatrywania wszelkiej korespondencji i dokumentacji wytwarzanej w ramach Projektu w elementy informacyjne i promocyjne.
Przedstawione wyżej nieprawidłowości wskazują na naruszenie przez stronę zapisów § 2 ust. 2, § 3 ust. 1 pkt 2, § 4 ust. 2, § 10 ust. 5, § 16 ust. 1 pkt 2 i § 17 umowy o dofinnasowanie poprzez nieterminową, niezgodną z założeniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie, a także niezgodną z obowiązującymi procedurami, wskazanymi zarówno w tejże umowie, jak i w dokumencie programowym jakim jest Podręcznik, realizację Projektu oraz nieosiągnięcie zakładanego celu Projektu.
Przystąpienie do realizacji projektów finansowanych w ramach programów operacyjnych jest dobrowolne. Wiąże się jednak z szeregiem obowiązków wynikających z dysponowania środkami publicznymi, które beneficjent bierze na siebie z chwilą przystąpienia do umowy o dofinansowanie projektu. Korzystanie ze środków publicznych zawsze wiąże się z wyższymi wymaganiami co do ich wydatkowania, które winny być wydatkowane w sposób celowy i oszczędny.
Dlatego też Sąd stoi na stanowisku, że skarżący ponosi pełną odpowiedzialność za realizację zaakceptowanego i w współfinansowanego ze środków publicznych projektu (środki krajowe i europejskie). Umowa o dofinansowanie nie jest umową starannego działania, ale jest umową celową,
tj. skarżący otrzymał środki na realizację konkretnego celu, którym jest zrealizowanie projektu. Nieosiągnięcie założonego celu oznacza nieprawidłowe wykonanie umowy. W efekcie niezrealizowanie projektu w zakładanej wersji przy jednoczesnym wydatkowaniu środków niezgodnie z wnioskiem oznacza nie wykorzystanie środków publicznych celowo, oszczędnie i stanowi naruszenie procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków.
Konsekwencją powyższego jest fakt wystąpienia w niniejszej sprawie nieprawidłowości, o której mowa w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE)
nr 1083/2006, bowiem Beneficjent nie dochował wymogów realizacji Projektu i tym samym naruszył postanowienia umowy, a opisane działanie przekłada się na szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej poprzez sfinansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p. organ słusznie zatem przyjął, że skarżący wykorzystał środki przeznaczone na realizację projektu z udziałem środków europejskich i krajowych z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. i tym samym był zobowiązany do zwrotu tych środków.
W konsekwencji wydanie decyzji na podstawie po myśli art. 207 u.f.p., wbrew zarzutom skargi, było prawidłowe i nie narusza art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a.
W konsekwencji nie stwierdza się w sprawie naruszenia prawa materialnego tj.: art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że Beneficjent wykorzystał środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem art. 184 u.f.p., skutkujących obowiązkiem ich zwrotu oraz na przedwczesnym zastosowaniu tego przepisu oraz, iż w projekcie doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 98 ust. 2 i art. 2 pkt 7 rozporządzenia 1083/2006.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło