I SA/Ke 137/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.O. (dalej również jako "skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz nr [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w S.. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...] wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych dotyczące należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące sierpień i wrzesień 2011 r. Na podstawie zawiadomienia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego K. O. w celu wyegzekwowania należności będących przedmiotem w/w tytułów wykonawczych. Pismem z dnia [...] października 2012 r. (będącym jednocześnie zażaleniem od postanowienia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie określonych w tym postanowieniu tytułów wykonawczych) strona wniosła o uchylenie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS o nr [...] za miesiąc sierpień 2011 r. i nr [...] za miesiąc wrzesień 2011 r. oraz tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta S. o nr [...] za marzec 2011 r., kwiecień 2011 r., styczeń 2012 r. i luty 2012 r. W kolejnym skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. K. O. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...] oraz [...] wystawionych przez Gminę S. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] oraz [...] wystawionych przez ZUS Oddział w K. obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień i wrzesień 2011 r. Na w/w postanowienie K. O. złożył zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie. Do zażalenia – jako dowód – dołączył pismo nr [...] otrzymane z Ministerstwa Finansów oraz pismo Prokuratury Okręgowej w K. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]. Rozpatrując powyższe zażalenie organ przytoczył treść art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej jako “u.p.e.a."), wskazując na obligatoryjne i fakultatywne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdził jednocześnie, że organy egzekucyjne są zobowiązane do badania istnienia egzekwowanego obowiązku na każdym etapie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowienie o umorzeniu tego postępowania, w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., wydaje się nie tylko na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela, lecz także z urzędu. Ponadto zaznaczył, że zwrot "postępowanie egzekucyjne umarza się" zawarty w art. 59 § 1 u.p.e.a. oznacza obowiązek podjęcia tej czynności wobec stwierdzenia wymienionych w tym przepisie okoliczności. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Strona w toku postępowania nie wskazała na okoliczności, które stanowiłyby podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ponadto wierzyciel nie poinformował organu egzekucyjnego o braku wymagalności zobowiązania objętego w/w tytułami wykonawczymi. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] za sierpień 2011 r. i nr [...] za wrzesień 2011 r. Dodatkowo Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, lecz nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wskazał jednak, że zobowiązany zgłaszając i prowadząc działalność gospodarczą powinien mieć świadomość powinności regulowania składek oraz tego, że niewywiązywanie się z tych obowiązków spowoduje wszczęcie egzekucji. Ponadto organ zauważył, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje umorzenia należności objętej tytułami wykonawczymi. W postępowaniu egzekucyjnym niedopuszczalne jest bowiem badanie kwestii związanych z postępowaniem i zasadnością powstania należności objętych tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny nie posiada ponadto kompetencji do rozstrzygania sporu w zakresie wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne między zobowiązanym a wierzycielem. Postępowanie egzekucyjne ma jedynie na celu wykonanie tytułu wykonawczego. Organ stwierdził również, że nie jest zasadny zawarty w zażaleniu zarzut, iż postępowanie prowadzone wobec zobowiązanego jest krzywdzące. W tym kontekście wskazał, że ustawodawca zgodnie z zasadą poszanowania minimum egzystencji wymienia dobra, których zajęcia dokonywać nie wolno. Nie wyłączył jednak spod egzekucji zajęcia świadczenia rentowego. Zapewnił jednak jego ochronę w przepisach art. 139-141 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. ż 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.). Ma to na celu zapewnienie minimum egzystencji zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej jednocześnie wyjaśnił, że wniosek o uchylenie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta S. nr [...] za marzec 2011 r., kwiecień 2011 r., styczeń 2012 r. i luty 2012 r. oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...], [...] oraz [...] zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził ponadto, że organ I instancji prawidłowo zgromadził i ocenił materiał dowodowy oraz obowiązujące przepisy. Nie przekroczył również swoich uprawnień. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył K.O. Wniósł w niej o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na fakt, że jest ono niesprawiedliwe i krzywdzące pod względem finansowym. Uzasadniając zarzuty skargi skarżący podniósł, że z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od stycznia 2011 r. do września 2011 r. osiągnął dochód w wysokości 0 zł. Na powyższą okoliczność przedstawił dowód w postaci zeznania rocznego PIT-36 za 2011 r. oraz informacji PIT/B za rok 2011. Ponadto skarżący poinformował, że w sprawie przyczyn powstałych zaległości składkowych i podatkowych prowadzone jest postępowanie w Prokuraturze Okręgowej w K. o sygn. [...], co potwierdził załączonym do skargi pismem z dnia [...] września 2012 r. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że w Oddziale ZUS w K. w dniu [...] lutego 2013 r. złożył na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012 r., poz. 1551) wniosek o umorzenie należności składkowych powstałych w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Okoliczność tę potwierdził załączoną do skargi kserokopią karty tytułowej złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi oraz podtrzymał dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Dodał, że obecnie toczy się odrębne postępowanie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K. O. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...] do [...], od [...] do [...], od [...] do nr [...], [...] i [...], od [...] do [...], [...], [...] i [...], [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...] i [...] oraz [...], wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w S. dotyczących należności z tytułu zaległych składek. Wskazał również, że postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił od dnia [...] lutego 2013 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącego na podstawie w/w tytułów wykonawczych w związku ze złożeniem przez zobowiązanego wniosku o umorzenie zaległości z tytułu składek w trybie i na zasadach przewidzianych w ustawie o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako ,,ustawa p.p.s.a.") - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dopełnieniem powyższych regulacji jest art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który określa granice sądowej kontroli wskazując, że sąd wiążą jedynie granice sprawy a nie formułowane przez strony zarzuty, wnioski czy też wskazana podstawa prawna. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem zgodności z prawem stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii zaistnienia przesłanek - o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. - umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne o nr [...] za sierpień 2011 r. i nr [...] za wrzesień 2011 r. Rozstrzygając spór pomiędzy skarżącym a organem egzekucyjnym wskazać przede wszystkim należy, że administracyjne postępowanie egzekucyjne winno - co do zasady - zakończyć się poprzez realizację tytułu wykonawczego. Tylko wyjątkowo może zakończyć się ono z innego powodu, a mianowicie poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia administracyjnego postępowania egzekucyjnego są wyczerpująco i taksatywnie wyliczone w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Są to przesłanki merytoryczne dotyczące bezpodstawności istnienia egzekwowanego w drodze przymusowej obowiązku (np. umorzenie zaległości pieniężnej, nieistnienie obowiązku pieniężnego, wykonanie zobowiązania pieniężnego), albo przesłanki proceduralne (formalnoprawne), które niekiedy mogą być naprawione przy ponownym wszczęciu egzekucji. Organ egzekucyjny umarza postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. uzasadniających umorzenie. Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu. (Komentarz do art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Cezary Kulesza LEX 2010). W niniejszej sprawie skarżący w sposób wyraźny i jednoznaczny na zapytanie organu sprecyzował, że złożone przez niego w postępowaniu egzekucyjnym pismo z [...] oraz zażalenie z dnia [...] zawierają wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...], o nr [...] oraz o nr [...], obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące sierpień i wrzesień 2011 r. Organ egzekucyjny prawidłowo zatem potraktował pismo skarżącego z [...] oraz zażalenie z [...] jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. i odrębnie je rozpatrzył. Zwrócić bowiem należy uwagę, że zgodnie z art. 59 § 4 u.p.e.a. uprawnienie zainicjowania postępowania w sprawie umorzenia postępowania przysługuje również zobowiązanemu jeżeli występują przesłanki z art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Z kolei w myśl art. 61 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. żądanie strony powoduje wszczęcie postępowania administracyjnego a żądanie takie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie należy zauważyć, że skarżący we wniosku o umorzenie (pismo z [...] oraz zażalenie z [...]) nie wskazał okoliczności o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a., a które stanowiłyby podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny także z urzędu nie dostrzegł istnienia takich przesłanek, a ponadto z akt sprawy nie wynika aby wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o braku wymagalności zobowiązania objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają powoływane w skardze okoliczności takie jak: prowadzenie w Prokuraturze Okręgowej w K. postępowania w sprawie przyczyn zaległości składkowych i podatkowych czy też złożenie przez skarżącego w dniu [...] lutego 2013 r. wniosku o umorzenie należności składkowych powstałych w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Po pierwsze dlatego, że organ egzekucyjny nie rozstrzyga sporu dotyczącego wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pomiędzy skarżącym (zobowiązanym) a wierzycielem (Zakładem Ubezpieczeń Społecznych) oraz przyczyn powstania zaległości składkowych. Organ egzekucyjny bada jedynie z urzędu, na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., dopuszczalność egzekucji, które to badanie obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie (wyrok NSA z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt II FSK 1302/05, Lex nr 280453). Powołany przepis nie zezwala zatem organowi egzekucyjnemu na badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Po drugie dlatego, że wniosek z [...] lutego 2013 r. o umorzenie należności składkowych, nie dotyczy okresu objętego przedmiotowymi tytułami wykonawczymi, a okresu wcześniejszego. W związku z powyższym zarzuty skargi są nieuzasadnione. Prawidłowy jest zatem wniosek organu egzekucyjnego, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., czego konsekwencją jest wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 4 u.p.e.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.