I SA/Ke 138/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Asystent sędziego Emilia Kundera, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu odsetek od należności celnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. określa, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz D. M. kwotę 765 (słownie: siedemset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia D. M. odsetek od zwróconego cła i odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, iż w dniu 25 listopada 2003r. w K. w wyniku kontroli drogowej ujawniono samochód osobowy marki Mercedes [...], o niemieckich numerach rejestracyjnych [...] i nieuregulowanym statusie celnym. W momencie zatrzymania dysponentem przedmiotowego samochodu był A. G. zamieszkały w K., przy ul. O. [...], natomiast właścicielem przedmiotowego samochodu - D. M., na stałe zamieszkały w Niemczech. W związku z powyższym organ celny wszczął z urzędu postępowanie celne i podatkowe w sprawie powyższego pojazdu nielegalnie wprowadzonego na polski obszar celny, które zakończone zostało decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia 12 stycznia 2004r. znak: [...]. Określone w tej decyzji należności wraz z odsetkami D. M. uiścił w dniu 20 stycznia 2004r. Od wskazanej decyzji strona wniosła jednak odwołanie, po rozpatrzeniu którego Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia 27 kwietnia 2004r. znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z dnia 17 sierpnia 2004r. znak: [...] umorzył postępowanie celne wszczęte w związku z nielegalnym wprowadzeniem wyżej wymienionego samochodu na polski obszar celny, uznając je za bezprzedmiotowe. W dniu 29 stycznia 2007r. do organu celnego wpłynął wniosek D. M. o zwrot nienależnie pobranych należności - długu celnego wraz z odsetkami, określonych decyzją z dnia 12.01.2004 r. znak: [...]. Przychylając się do powyższego wniosku Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia 11 lipca 2007r. nr [...] zarządził zwrot uiszczonych należności i odsetek w wysokości 8449,20 zł. W dniu 26 września 2007r. do Izby Celnej w K. wpłynął wniosek D. M. o naliczenie i zwrot ustawowych odsetek od uiszczonej przez niego kwoty nienależnie pobranego długu celnego i odsetek począwszy od dnia nienależnego pobrania tej kwoty do dnia jej zwrotu. Decyzją z dnia 30 listopada 2007r. znak: [...] Dyrektor Izby Celnej w K. odmówił wypłacenia odsetek od kwoty zwróconego cła i odsetek za zwłokę. W związku z wniesieniem odwołania od powyższej decyzji, organ rozpoznając sprawę w drugiej instancji zważył, iż zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne, przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Natomiast art. 262 ustawy Kodeks celny stanowi, iż do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa. A zatem w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny oraz przepisy Ordynacji podatkowej. W myśl zaś art. 250 § 2 Kodeksu celnego należności celne podlegają zwrotowi w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia doręczenia decyzji orzekającej ich zwrot. Dyrektor Izby Celnej zauważył nadto, iż z uwagi na wniosek D. M. z dnia 29 stycznia 2007r. wydano decyzję z dnia 11 lipca 2007r., którą zarządzono zwrot pobranych należności celnych w tym odsetek od długu celnego. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 16 lipca 2007r., kwota należności i pobranych odsetek zwrócona zaś w dniu 28 sierpnia 2007r. (data wystawienia polecenia przelewu). W wyżej wskazanej decyzji organ celny nie zarządził zwrotu nienależnie pobranej kwoty wraz z odsetkami liczonymi od daty uiszczenia, a jedynie zwrot pobranej kwoty i pobranych odsetek. Od decyzji tej jednak strona nie wniosła w przepisanym terminie odwołania, a zatem decyzja stała się ostateczna i jest wiążąca. Z tych przyczyn organ uznał, iż zgodnie z treścią przepisu art. 207 §2 Ordynacji podatkowej decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Sprawa zwrotu nienależnie uiszczonego przez D. M. cła i odsetek została już rozstrzygnięta decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. znak: [...], w której organ celny zdecydował, iż zwraca nienależnie pobraną kwotę cła i odsetek bez oprocentowania. Jeżeli strona była niezadowolona z wydanego rozstrzygnięcia, gdyż organ celny nie zarządził zwrotu uiszczonych należności wraz z ustawowymi odsetkami, miała możliwość złożyć odwołanie od wyżej wskazanej decyzji. Skoro odwołania nie złożono, zatem należy przyjąć, zdaniem organu, iż strona zaakceptowała wydane rozstrzygnięcie. W przedmiocie zwrotu cła, zgodnie z art. 250 § 2 i art. 2522 Kodeksu celnego, orzeka w drodze decyzji dyrektor izby celnej. W wydanej decyzji organ celny rozstrzyga również, czy zwracana kwota podlega oprocentowaniu - art. 250 § 3 Kodeksu celnego. W przedmiotowym przypadku strona wnioskowała o zwrot nienależnie pobranej kwoty cła wraz z odsetkami od daty pobrania. Natomiast w decyzji z dnia 11 lipca 2007r. organ celny zarządził zwrot wpłaconych należności celnych i uiszczonych odsetek od kwoty długu celnego, zatem sprawa wypłacenia odsetek od nienależnie wpłaconej przez D. M. kwoty została rozstrzygnięta tą decyzją. Skargę na powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. D. M. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Strona zarzuciła decyzji naruszenie: (1) art. 270 par 2 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny poprzez uznanie, iż przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej albowiem rzekomo przedmiot niniejszego postępowania został rozstrzygnięty już inną decyzją organu z dnia 11 lipca 2007r.; (2) art. 220 ustawy - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 262 ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny poprzez przyjęcie, iż stronie przysługiwało odwołanie od decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 11 lipca 2007 r. znak: [...] w zakresie żądania odsetek od uiszczonej kwoty długu celnego, w sytuacji gdy orzeczenie to nie dotyczyło rozstrzygnięcia o odsetkach od uiszczonej kwoty długu celnego, oraz (3) art. 250 par 3 ustawy Kodeks Celny poprzez odmowę naliczenia i wypłacenia odsetek od nienależnie pobranej należności celnej w sytuacji, gdy pobranie należności celnych od D. M. było nienależne, a niewłaściwe ustalenie kwoty należności i jej pobranie było wynikiem błędu organu celnego, a co za tym idzie żądanie odsetek od uiszczonej kwoty należności celnej było uzasadnione. Autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi D. M. wskazał, iż organ wydając zaskarżoną decyzję, błędnie stwierdził, że decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 11 lipca 2007r., znak: [...], którą zarządzono zwrot nienależnie pobranych należności celnych, organ ten orzekł także o odsetkach od nienależnie pobranej kwoty długu celnego. Decyzja ta jednak zdaniem skarżącego, co przecież stwierdza jej treść, jedynie orzekała o zwrocie nienależnie pobranych należności celnych w kwocie łącznej 8449,20 zł., natomiast organ nie orzekł w niej w ogóle o odsetkach od nienależnie pobranej kwoty. Z tego też względu nie może być zasadnie podnoszone twierdzenie, iż w decyzji z 11 lipca 2007r. Dyrektor Izby Celnej orzekł o odsetkach skoro takie rozstrzygnięcie w decyzji tej nie było zawarte. Nie może być zatem nawet i tak, że skoro organ orzeczenia o odsetkach nie zawarł w decyzji to znaczy, iż jego stanowisko w tej kwestii jest odmowne. Takie domniemanie, zważywszy na to, iż organ rozpatruje wnioski w drodze decyzji, którą orzeka o prawach i obowiązkach, a zatem decyzja taka musi ściśle wskazywać zakres i przedmiot rozstrzygnięcia, jest niedopuszczalne. Autor skargi stwierdził nadto, iż zaskarżona decyzja dotycząca zwrotu cła w ogóle nie opiewała na zwrot odsetek, a co za tym idzie wadliwe jest twierdzenie organu celnego jakoby podmiot, którego decyzja dotyczy, miał obowiązek odwołać się od decyzji dotyczącej zwrotu cła. Skarżący podniósł, iż odwołaniem można skarżyć jedynie orzeczenie istniejące. W sytuacji, gdy pierwsza decyzja merytoryczna zawierała tylko orzeczenie o zwrocie nienależnie pobranego cła wraz z odsetkami od tej kwoty, a nie zawierała orzeczenia co do odsetek ani w kwestii oddalenia należności odsetkowych ani w kwestii jej uznania, to tym samym od takiego nieistniejącego orzeczenia w przedmiocie odsetek nie można było się odwoływać. Wadliwe jest zatem stanowisko organu, jakoby podmiot zaniechał zaskarżenia decyzji, która jak wynika z wywodu organu, przez fakt pominięcia kwestii odsetek miała rzekomo w ten sposób orzec o oddaleniu uprawniania do zwrotu odsetek. Autor skargi konkludował więc, iż mając na uwadze to, że wyżej wymieniony organ nie orzekł o zwrocie odsetek od pobranej nienależnie kwoty, skarżący skorzystał ze swego uprawnienia i złożył wniosek o wypłatę odsetek od nienależnie pobranej opłaty. Takie żądanie jest dopuszczalne z uwagi na treść art. 250 §3 Kodeksu celnego oraz utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na powyższą skargę Dyrektor Izby Celnej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, iż zgodnie z art. 246 §4 Kodeksu celnego należności celne są zwracane lub umarzane na wniosek dłużnika złożony przed upływem 3 lat, licząc od jego powiadomienia o tych należnościach. Powiadomienie strony o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zwrot należności nastąpiło w dniu doręczenia decyzji znak [...] z dnia 17 sierpnia 2004r. tj. w dniu 24 sierpnia 2004r. Zgodnie z paragrafem 5 art. 246 Kodeksu celnego, organ celny dokona zwrotu lub umorzenia z urzędu, gdy stwierdzi przed upływem 3 lat od dnia powiadomienia dłużnika, że zachodzą okoliczności uzasadniające zwrot lub umorzenie. W dniu wydania decyzji organ celny nie mógł dokonać zwrotu należności celnych, gdyż sprawa dotycząca uregulowania statusu celnego towaru była cały czas nierozstrzygnięta. Ponadto, jak zauważył organ celny, w sytuacji gdyby strona złożyła wniosek o zwrot należności celnych organ byłby zobligowany do terminowego rozpatrzenia roszczeń zawartych we wniosku. Strona akceptując, z uwagi na brak odwołania, zawarte w decyzji z dnia 11 lipca 2007r. rozstrzygnięcie, które odpowiadało treści żądania, w całości potwierdziła prawidłowość przeprowadzonego postępowania w sprawie zwrotu pobranych należności celnych. Natomiast gdyby w pierwotnym wniosku żądała ona również zwrotu odsetek w trybie art. 250 §3 Kodeksu celnego, to winna złożyć skargę na bezczynność organu polegającą na nie rozpatrzeniu całości żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako ustawa p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna, której przedmiotem stała się także niniejsza decyzja, sprowadza się tym samym, a jednocześnie ogranicza, do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach powyższej kontroli Sąd może wyeliminować z obrotu prawnego decyzję jedynie wówczas, gdy narusza ona prawo: bądź materialne i miało to wpływ na wynik sprawy, bądź procesowe - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Sąd może także stwierdzić nieważność wydanej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Ocena legalności zaskarżonej decyzji doprowadza do wniosku, iż wniesiona skarga jest zasadna, bowiem narusza prawo, zarówno procesowe jak i materialne. W sprawie poza sporem jest, że przepis art. 246 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (DZ. U. z 2001r. nr 75 poz. 802), dalej jako Kodeks celny był podstawą prawną do wydania decyzji z dnia 11 lipca 2007r., w której Dyrektor Izby Celnej w K. zarządził zwrot uiszczonych należności celnych w wysokości 8449,20 zł. w tym odsetek za zwłokę od długu celnego w wysokości 332,30 zł. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się natomiast do tego, czy przedmiotem rozważań organu celnego w zaskarżonej decyzji było żądanie skarżącego o naliczenie i zwrot odsetek od nienależnie pobranych należności celnych i jakie przepisy winny być stosowane wobec wniosku D. M. z dnia 26 września 2007r. o naliczenie i zwrot ustawowych odsetek od uiszczonej przez niego kwoty nienależnie pobranego długu celnego, a także odsetek począwszy od dnia nienależnego pobrania. Zgodnie z twierdzeniem organu celnego decyzja z dnia 11 lipca 2007r. kompleksowo rozstrzygnęła kwestię zwrotu nienależnie pobranych od skarżącego należności celnych. Wydaniem wspomnianego rozstrzygnięcia ostatecznie zakończyć się miało postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranych należności celnych wobec nie złożenia przez D. M. odwołania od decyzji zarządzającej zwrot tych należności. Wbrew jednak poglądowi organu postępowanie zainicjowane przedmiotowym wnioskiem D. M. jest nowym postępowaniem, nie będącym kontynuacją postępowania, w którym Dyrektor Izby Celnej w K. zarządził zwrot uiszczonych długu celnego i odsetek za zwłokę w wysokości 8449,20. W ocenie Sądu, decyzja z dnia 11 lipca 2007r. zakończyła postępowanie toczące się od dnia 12 stycznia 2004r. tj. daty wydania decyzji określającej skarżącemu wysokość należności celnych. Dlatego też prawidłowy jest pogląd skarżącego, że postępowanie zainicjowane jego wnioskiem o naliczenie i zwrot ustawowych odsetek od uiszczonej przez niego kwoty nienależnie pobranego długu celnego i odsetek od dnia nienależnego pobrania nie jest kontynuacją ani kolejnym etapem postępowania zakończonego decyzją z dnia 11 lipca 2007r. zarządzającą zwrot uiszczonych należności celnych. Postępowanie to natomiast jest nowym i odrębnym postępowaniem, wszczętym na wniosek D. M. z dnia 26 września 2007r., opartym na przepisie art. 165 § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej jako Ordynacja podatkowa w związku z art. art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Przepis art. 250 § 3 Kodeksu celnego przewiduje, że od zwracanych należności celnych przywozowych lub wywozowych niej płaci się odsetek, chyba że niewłaściwe ustalenie kwoty należności było wynikiem błędu organu celnego, a dłużnik w żaden sposób nie przyczynił się do powstania tego błędu; w takim wypadku odsetki oblicza się od dnia uiszczenia należności podlegających zwrotowi. Jedynie ze względu na okoliczności faktyczne można stwierdzić, że pierwotnym źródłem tego postępowania są ustalenia faktyczne wynikające z wydanych w stosunku do skarżącego decyzji w okresie od 2004 do 2007r. w przedmiocie długu celnego. Z uzasadnienia decyzji z dnia 11 lipca 2007r. którą zarządzono zwrot nienależnie pobranych należności celnych, nie wynika podstawa prawna jak również okoliczności faktyczne, które by odnosiły się do kwestii objętej późniejszym wnioskiem skarżącego. Oznacza to, że kwestia odsetek od zwracanych należności celnych w ogóle nie była przedmiotem rozważań organu w tamtym postępowaniu. Można natomiast uznać, że organ celny rozważył art. 250 § 2 Kodeksu celnego, ponieważ w terminie zwrócił pobrane należności, nie zaś art. 250 § 3 kodeksu celnego. Istnieją przeto podstawy prawne i faktyczne do rozpoznania wniosku skarżącego zgodnie z powołanymi wyżej przepisami prawa. W ocenie Sądu skarga jest zadana, wszystkie zarzuty w niej podniesione zasługują na uwzględnienie, w konsekwencji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu. Wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie, organ celny wbrew przepisom art. 122 i 187 §1 Ordynacji podatkowej, nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy z powodu błędnej kwalifikacji wniosku skarżącego. Naruszono powołane przepisy Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zastosowano błędne przepisy prawa materialnego i odmówiono stosowania normy prawa zawartej w art. 250 § 3 Kodeksu celnego. Zadaniem Dyrektora Izby Celnej w K. będzie po dokonaniu prawidłowej kwalifikacji wniosku skarżącego ponowne ustalenie stanu faktycznego, a następnie przeprowadzenie subsumcji przepisów prawa materialnego do tak ustalonego stanu faktycznego. Ze względów wyżej podniesionych Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wskazane naruszenie przepisów postępowania spowodowało również uchylenie na mocy art. 135 ustawy p.p.s.a. decyzji pierwszoinstancyjnej. Usunięcie stwierdzonych naruszeń wymaga bowiem przeprowadzenia postępowania ponownie przez organ pierwszej instancji w świetle obowiązywania zasady dwuinstancyjności. Sąd orzekł również, iż uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości - na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania – na podstawie art. 200 ustawy p.p.s.a.