I SA/Ke 147/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Grabowska Asesor WSA Mirosław Surma Protokolant ref. staż. Krzysztof Armański po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005 r. skargi Zakładów Energetycznych Okręgu [...]S.A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych skargę oddala Zakłady Energetyczne Okręgu [...] S.A. Rejonowy Zakład Energetyczny w J. skierowały do organu egzekucyjnego tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] dotyczące należności z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 10.04.1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2003r. Nr 153, poz. 1504 z póź. zm.), wystawione na zobowiązanych: K. S., H. W., H. B. ,T. K., L. N., M. i I. O. Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. zwrócił przedmiotowe tytuły wykonawcze do wierzyciela. Powodem zwrotu tytułów wykonawczych był brak wskazania podstawy prawnej należności. Zdaniem organu egzekucyjnego, podstawę prawną dochodzenia należności winno stanowić orzeczenie sądu. Na to postanowienie organu egzekucyjnego wierzyciel złożył zażalenie, w którym wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia skarżący powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.08.2003r. sygn. akt III S.A. 517/03., wskazując, że dostateczną podstawą wystawienia i skierowania do egzekucji administracyjnej tytułów wykonawczych obejmujących należności za nielegalny pobór energii elektrycznej jest art. 57 ust. 2 prawa energetycznego, w związku z art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że zgodnie z art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Opłata za nielegalny pobór energii zalicza się do kategorii należności pieniężnych określonych w art. 2 § 1 pkt 5 w/w ustawy tj. przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje podstaw, aby przedmiotowe należności, z tytułu nielegalnego poboru energii elektrycznej, można było dochodzić jedynie na podstawie rachunku. Potwierdza to również przywołany w zażaleniu wierzyciela przepis art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Rachunek za nielegalny pobór energii nie jest w swej istocie decyzją, postanowieniem lub orzeczeniem, by stanowić podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Przywołał nadto wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie dnia 23.07.2002r. sygn. akt: III S.A. 1034/02, w którym stwierdzono, że roszczenie z tytułu nielegalnego poboru energii ma charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek uiszczenia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Odnosząc się do powołanego w treści zażalenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.08.2003r. sygn. akt III S.A. 517/03 organ stwierdził, iż dotyczył on innej sytuacji, gdyż w tamtej sprawie organ egzekucyjny żądał od wierzyciela nadania tytułowi wykonawczemu sądowej klauzuli wykonalności. Skargę, na powyższe postanowienie, wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Zakłady Energetyczne Okręgu [...] S.A.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły: - naruszenie art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z późniejszymi zmianami), - naruszenie art. 3 i art. 27 § 1pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi, powołując uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20.08.2003r. sygn. akt III S.A. 517/03, skarżące Zakłady, prezentują stanowisko, że wystarczającą podstawa prawną wystawienia i skierowania tytułów wykonawczych do egzekucji jest art. 57 ust. 2 Prawa energetycznego w związku z art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W konsekwencji powyższego, wnosiły o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do § 2 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie - Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach przekazane zostały sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na obszarze województwa świętokrzyskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005r. Z uwagi na powyższą regulację prawną, właściwym do rozpoznania skargi Zakładów Energetycznych Okręgu [...] S.A. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Stosownie do art. 184 Konstytucji RP oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1270) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym, aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt wydany przez ten organ, konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia np. przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1pkt.1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz. U. z 2003r. Nr 153 poz. 1504, z póź. zm. ) opłaty za nie legalnie pobieraną energię podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, przepis ten określa jedynie organy właściwe do prowadzenia egzekucji określonych w nim należności. Przepis ten nie może jednak być uznany za prawną podstawę egzekwowanego obowiązku, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należności, których dotyczy przedmiotowa sprawa, należy zaliczyć do należności, o których mowa w art. 2 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. należności przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Samo wymienienie tych należności w art. 2 w / w ustawy nie przesądza jednak o tym, że należności mogą być egzekwowane w każdym przypadku, gdy wierzyciel uzna to za konieczne. Przepis art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla możności prowadzenia egzekucji obowiązków określonych w art. 2 tej ustawy wprowadza dodatkowy warunek dopuszczalności egzekucji stanowiąc, że egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba, że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej. W rozpoznawanej sprawie egzekwowane należności nie wynikały z decyzji lub postanowień właściwego organu, jak również nie można uznać, że wchodziły w zakres administracji rządowej lub samorządowej. Nie można również uznać tych należności za wynikające wprost z przepisu prawa. Przepis art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3 a stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Rachunek za nielegalny pobór energii wymogów tych nie spełnia. Nie jest bowiem decyzją, postanowieniem lub innym orzeczeniem stanowiącym podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym tę sprawę, odbiorca energii musi mieć możliwość sądowego sporu z jej dostawcą i dopiero uznanie roszczeń przez Sąd umożliwia zakładowi wystąpienie na drogę egzekucyjną. Dostawa energii odbywa się, bowiem na podstawie umowy, a wynikające z niej roszczenia powinny być potwierdzone wyrokiem sądu powszechnego i to z niego, a nie z przepisu art. 57 ust. 1 ustawy Prawo energetyczne musi wynikać tytuł wykonawczy. Należy podkreślić, że wystawienie rachunku dotyczącego tego rodzaju należności nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, a wysokość należności nie wynika wprost z ustawy. Pomiędzy dostawcą paliw lub energii nie następuje stosunek administracyjno- prawny, lecz cywilnoprawny. W konsekwencji powyższych rozważań, stanowisko organów, że egzekucja należności za nielegalny pobór energii może być prowadzona w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji po uprzednim uzyskaniu orzeczenia, z którego wynikałby egzekwowany obowiązek poniesienia tych opłat - jest prawidłowe. Przepis art. 29 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązuje organ egzekucyjny do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej. W szczególności art. 29 § 2 stanowi, że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wykonawczy wierzycielowi. W niniejszej sprawie wystawiony przez skarżącego tytuł wykonawczy nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 3, gdyż nie zawiera podstawy prawnej obowiązku dokonania opłat z tytułu nielegalnego poboru energii. Zważywszy, że dostarczanie energii odbywa się na podstawie umowy, za uprawnione należy uznać stanowisko organów egzekucyjnych, iż roszczenia z tytułu nielegalnego poboru energii mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjny i w stosunku do konkretnej osoby obowiązek wniesienia tych opłat powinien wynikać z orzeczenia sądu. Uznając, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.