I SA/Ke 147/11

Dnia 11 marca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a 1.oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 16 lutego 2011r. w wysokości 500zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...].. znak: [...].w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych J.S.złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że przedsiębiorstwo jego w wyniku powodzi latem 2010r. doznało szkody na kwotę 528 180zł, co potwierdza opinia szacunkowa – ocena szkód spowodowanych powodzią. Przerwa w pracy przedsiębiorstwa trwała 212 dni, z uwagi na położenie firmy w tzw. międzywodziu żadna z firm ubezpieczeniowych nie jest zainteresowana ubezpieczeniem od skutków powodzi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje sam w gospodarstwie domowym, utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i wykazał, że za rok 2010 uzyskał dochód w kwocie 71 541,90zł. Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomość wielkości 4,5ha, dom wielkości 150m², samochód osobowy marki volkswagen passat o wartości 18000zł, holownik o wartości 13000zł oraz środki trwałe w całości zamortyzowane. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr153 poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta bowiem wiąże się ze swej istoty z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie jest uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość wykazanego dochodu uzyskanego w 2010r. w kwocie 71 541,90zł - pomimo powodzi i przerwy w pracy przedsiębiorstwa przez 212 dni, posiadanie majątku zarówno ruchomego - samochód osobowy, holownik i środki trwałe, jak i majątku nieruchomego - dom wielkości 150m² oraz nieruchomość wielkości 4,5ha nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący pozostaje sam w gospodarstwie domowym i nie ma na utrzymaniu osób, nie osiągających własnego dochodu. Należy zgodzić się, z faktem, że powódź miała wpływ na sytuację ekonomiczną przedsiębiorstwa skarżącego jednak nie uniemożliwiła pracy przedsiębiorstwa skarżącego i osiągnięcia w roku 2010 dochodu w wysokości 71 541,90zł. W konsekwencji należy przyjąć, iż skarżący jest w stanie wygenerować stosowną kwotę kosztów sądowych należnych na obecnym etapie postępowania. Tym bardziej, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. W związku z powyższym, nie uznano za zasadne zwolnienia strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pełnomocnika, uznano, iż powyższe okoliczności uzasadniają również odmowę przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym czy nawet częściowym byłoby niezasadne i nieadekwatne w stosunku do jego aktualnej sytuacji materialnej. Konieczność poniesienia zaś przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie czy też ustanowienie pełnomocnika z wyboru – nie naraża wnioskodawcy na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. W tym miejscu należy jednakże także zaznaczyć, iż stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, styl, konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę. Stosownie zaś do treści art. 6 ustawy p.p.s.a. na sądzie ciąży obowiązek udzielania stronie koniecznych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, że zwolnienie strony od kosztów postępowania sądowego i ustanowienie na rzecz skarżącego pełnomocnika opłacanego przez Skarb Państwa, w sprawie niniejszej nie jest uzasadnione. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1, § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.