I SA/Ke 15/09

Dnia 25 lutego 2009 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Spółka z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi C. Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych. p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek o ustanowienie doradcę podatkowego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 22 grudnia 2008r. w wysokości 492zł od skargi na decyzję z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych spółka złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarte zostało oświadczenie, że spółka planowała podjęcie działalności produkcyjnej w zakresie urządzeń elektroautomatyki, podmiot dotychczas nie podjął działalności. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadcza, iż nie posiada środków pieniężnych, ani aktywów nadających się do szybkiego zbycia. Sytuacja finansowa nie pozwala też na zaciągnięcie kredytu /pożyczki/. Spółka z powodu swojej sytuacji rozwiązała umowę z doradcą obsługującym ją w postępowaniu podatkowym i już od wielu miesięcy nie uzyskiwała żadnych wpływów. Z tego powodu zlikwidowała rachunek bankowy. Wnioskodawca wykazuje kapitał zakładowy w wysokości 200000,00zł, według bilansu za ostatni rok wartość środków trwałych wnioskodawcy stanowi kwotę 0,00zł, za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała stratę w wysokości 659,75zł. Skarżąca nie posiada na rachunku bankowym żadnych środków finansowych. Ponadto skarżąca spółka przedkłada bilans oraz rachunek zysków i strat obrazujące aktualną sytuację finansową spółki. Mając na uwadze powyższe, zważono co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wnioskodawca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winien uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że sytuacja majątkowa skarżącej spółki nie jest bardzo dobra. Jednakże sytuacja ta nie jest na tyle trudna, aby przyznać stronie prawo pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych w szczególności ze względu na to, że wpis w przedmiotowej sprawie wynosi 492zł. Na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącej prawo dostępu do sądu. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka nie twierdzi, że nie posiada środków pieniężnych, ani aktywów, ale, że nie posiada środków pieniężnych, i aktywów nadających się do szybkiego zbycia. Podkreślić należy, że decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została wydana w marcu 2008r. Taka okoliczność faktyczna doprowadza do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżąca, w obliczu rychłego ukończenia postępowania podatkowego w drugiej instancji, mogła przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Już wówczas spółka winna była gromadzić środki finansowe na dochodzenie swoich praw przed sądem, chociażby przez podjęcie prób zbycia aktywów nie nadających się do szybkiego zbycia. W orzecznictwie ponadto podnosi się, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych - preferencyjnie traktując inne zobowiązania - nie może prawnie skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992r., ACz 393/92, Wokanda 1993/2 str. 32. Rozpatrując wniosek skarżącej spółki powyższy pogląd należy podzielić. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając sytuację skarżącej spółki w świetle przepisu art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa i finansowa spółki nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów sądowych. Nie znaleziono również przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest bowiem obecnie konieczny. W myśl art. 175 § 1 oraz art. 194 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto zgodnie z art. 6 cyt. wyżej ustawy sąd winien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 w/w ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi sporządzonej przez stronę. Ponadto skarżąca prawidłowo sformułowała skargę, w szczególności zawarła w niej wszystkie elementy wymagane przepisami art. 46 § 1 oraz art. 57 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Świadczy to o umiejętności samodzielnej obrony swoich racji przed Sądem. Mając na względzie powyższe orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, § 2, art. 245, art. 246 § 2, § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.