I SA/Ke 159/14

Dnia 29 kwietnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Sp. z o.o. z siedzibą w K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2014 r. nr [..] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za maj 2013 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Syndyk Masy Upadłości A. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. (skarżący/ Syndyk) wraz ze skargą na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] 2014 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za maj 2013 r. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek wezwania Sądu w dniu 26 marca 2014 r. przesłano pismo przewodnie wraz z formularzem PPPr, w których skarżący doprecyzował, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi. Uzasadniając wniosek Syndyk wskazał na trudną sytuację finansową A. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K. (Spółka). Podał, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 600.000,00 zł, wartość środków trwałych określił na kwotę 689.263, 00 zł, a stratę za ostatni rok obrotowy na kwotę 3.000.010 zł. Ponadto wskazał, że w trakcie postępowania upadłościowego ze sprzedaży majątku ruchomego Spółki uzyskano kwotę 428.014, 71 zł oraz podał stan konta bankowego i środków w kasie na dzień 26 marca 2014 r. w wysokości odpowiednio 38.184, 69 zł i 39.418, 20 zł. Syndyk szczegółowo przedstawił miesięczne koszty prowadzenia postępowania upadłościowego, które kształtują się na poziomie 35.000,00 złotych. Natomiast łączna kwota wierzytelności wobec Spółki wynosi 19.554.383,09 zł. Z powodu zaskarżenia przez jednego z wierzycieli wyceny upadłego przedsiębiorstwa jako całości w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego jego sprzedaż została wstrzymana. Wobec braku płynnych funduszy masy upadłości i możliwości bieżącego zaspokajania kosztów postepowania upadłościowego Syndyk wskazał brak możliwości wygenerowania środków pieniężnych na uiszczenie opłaty od skargi. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka przywołując treść art. 245 § 3 oraz 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 – j.t.), dalej "ustawa p.p.s.a.", stwierdziła, że spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że w dniu 2 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Kielcach wydał wobec niej postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego (sygn. akt V GUp 7/13), a w dniu 22 marca 2014 r. stwierdził jego prawomocność, bowiem majątek nie wystarczył nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Nieruchomości obciążone są hipotekami, a na części ruchomości ciąży zastaw rejestrowy. Nadto, w dniu 16 kwietnia 2014 roku na wniosek wierzyciela B. Sp. z o.o. z siedzibą w W. komornik sądowy dokonał zajęcia wszystkich rzeczy ruchomych, a także środków znajdujących się w kasie. Spowodowało to, że Spółka obecnie nie posiada żadnych środków finansowych ani możliwości ich uzyskania, a w konsekwencji nie jest w stanie uregulować opłaty od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, a mianowicie kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie prawnej, która wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartości środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego. Analiza treści art. 246 p.p.s.a. prowadzi do konstatacji, że wnioski PPPr składane przez osoby prawne koncentrują się wyłącznie na przesłankach ekonomicznych, a przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od uznania sądu. (Dauter B. Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego. Wyd. LexisNexis. Warszawa 2011, str. 736 i 738). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy winna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości finansowych. (Woś T., Knysiak – Molczyk H., Romańska M. Postępowanie sądowoadministracyjne. Wyd. LexisNexis. Warszawa 2010, str. 354). W niniejszej sprawie Spółka ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł (stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U.2003.221.2193 ze zm.). Fakt posiadania środków pieniężnych na rachunkach bankowych w łącznej wysokości 38.184, 69 zł, tj. w kwocie wielokrotnie przekraczającej koszty sądowe w sprawie niniejszej, uniemożliwia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Co prawda w sprzeciwie wskazano, że komornik sądowy dokonał zajęcia wszystkich rzeczy ruchomych dłużnika, a także środków znajdujących się w kasie, a nieruchomości objęte są hipoteką, to jednak nie wykazano zajęcia rachunku bankowego. Zauważyć należy, że strona ubiega się jedynie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, co uprawnia do stwierdzenia, że nie zachodzi w jej przypadku sytuacja określona w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Skoro została wykluczona okoliczność, że Spółka nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, to wniosek o zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 100 zł jest nieuzasadniony. Nadto, z uwagi na wysokość środków zaangażowanych w prowadzenie postępowania upadłościowego czy skalę wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym a contrario wysokość wpisu, wydanie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia stanowiłoby ze strony Sądu przyzwolenie na traktowanie należności publicznoprawnych w sposób poboczny, drugorzędny. Podczas gdy udzielenie prawa pomocy jako obciążenie budżetu państwa powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie w tym przedmiocie stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, o czym stanowi art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też przerzucenie ciężaru tych wydatków na współobywateli musi znaleźć uzasadnione powody. Okoliczności niniejszej sprawy z powyżej wskazanych względów nie przekonują Sądu co do zasadności wniosku i dofinansowania Spółki ze środków budżetu państwa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.