I SA/Ke 16/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2016 r. sprawy ze skargi E.C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. oddala skargę. Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] r. [...] odmawiającą E. C. i W. C. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. w kwocie 166 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 15 maja 2015 r. E. C. i W. C. wystąpili o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2015 r. Jednocześnie przedłożyli zaświadczenia o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłków oraz oświadczenie o stanie majątkowym. Z oświadczenia tego wynika, że zamieszkują w domu o powierzchni 125 m², posiadają dwa samochody, ponoszą opłaty za energię elektryczną w wysokości ok. 300-350 zł za 2 miesiące oraz ok. 50 zł miesięcznie za gaz. Nie posiadają żadnych dochodów, a utrzymują się z pomocy rodziny, która jest "wystarczająca". Na wezwanie organu ponadto wnioskodawcy przedłożyli rachunki i faktury potwierdzające ponoszone wydatki: opłaty za OC za dwa auta za 2015 r., za prąd za 2015 r., za wodę za 2015 r. i za wywóz śmieci. Jednocześnie oświadczyli, że nie korzystają z pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oparte na uznaniu administracyjnym. Przywołało przy tym treść ww. regulacji i wyjaśniło na czym polega uznanie administracyjne. Jednocześnie, wskazując na rozumienie zwrotu "ważny interes podatnika", organ podniósł, że w niniejszej sprawie nie dopatrzył się ważnego interesu podatnika Z akt sprawy, w tym z oświadczenia wnioskodawców wynika, że nie posiadają oni dochodów, ale utrzymują się z pomocy rodziny która, jak sami wskazali jest wystarczająca. Miesięczny koszt utrzymania wnioskodawców to około 260 zł. Pomimo braku dochodów podatnicy nie korzystają z żadnych form wsparcia z pomocy społecznej, a dodatkowo opłacają składki OC za dwa auta w łącznej wysokości 923 zł. Tym samym organ uznał, że pomoc, jaką otrzymują od rodziny, jest dla nich wystarczająca dla zapewnienia sobie bieżącego utrzymania. Powyższe ustalenia dokonane zostały we współpracy z podatnikiem na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonych w sprawie oświadczeń do protokołu. Organ uznał, że z przedłożonych dokumentów nie wynika jakie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Z akt sprawy wynika zaś, że pomimo braku dochodów, podatnicy korzystają z darowizn od rodziny i jest to, jak twierdzą pomoc wystarczająca. Nie wystąpiły więc okoliczności, które można byłoby określić jako "ważny interes podatnika" ani też nie występują przesłanki o charakterze "interesu publicznego". Argument wnioskodawców, że inni mieszkańcy gminy płacą według nich niższe podatki o 50% jest bezzasadny. Dotyczy on bowiem sprawy wymiaru podatku od nieruchomości i był już przedmiotem rozpatrywania zarówno przez Kolegium, jak i WSA w K. (wyrok z 30 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 423/14). Kolegium wskazało, że wnioskodawcy mimo przedmiotowego, negatywnego dla nich rozstrzygnięcia mogą nadal wnioskować o zastosowanie wobec nich ulgi w spłacie zobowiązań, gdy w ich sprawie wystąpią nowe okoliczności. Na powyższą decyzję EC. i W. C. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja pozbawiona jest jakichkolwiek przesłanek prawnych, konstytucyjnych i moralnych. Ustawodawca ustanowił kwotę wolną od podatku w wysokości 2000 zł, a skarżący nie mają w ogóle dochodu. Skarżący oświadczył, że nie będzie starała się o pomoc w pomocy społecznej, ponieważ jest zbyt honorowy. Sąd w wyroku I SA/Ke 423/14 natomiast wyraźnie wskazał, że można starać się o umorzenie podatku. Sytuacja skarżących ponadto zmieniła się. Zachorował ojciec skarżącego i nie może mu pomagać. W obecnej sytuacji wymaga pomocy od syna. W dniu 20 października 2015 r. skarżący sprzedał samochód za 3100 zł. Część pieniędzy przeznaczył na rachunki, cześć dla córki na prawo jazdy i studniówkę, pozostała kwota została przeznaczona na leczenie ojca. Skarżący sprzedał ponadto za 150 zł rower. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sądu podlega zatem zgodność aktów (w tym wypadku decyzji administracyjnej) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest zatem wyłącznie ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 16.11.2015 r. utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P. z 30.06.2015 r. odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. w kwocie 166 zł. Instytucja umorzenia zobowiązania podatkowego została uregulowana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Z powyższego wynika, że organ podatkowy "może" a nie "musi" umorzyć zaległości podatkowe, co oznacza, iż zastosowanie ulgi podatkowej jest prawem a nie obowiązkiem organów podatkowych. Zatem stwierdzenie zaistnienia ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego (lub obu przesłanek łącznie) umożliwia organowi podatkowemu zarówno zastosowanie ulgi jak i odmowę jej zastosowania. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. W przypadku interesu publicznego w ujęciu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Wprawdzie stan majątkowy dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości podatkowej, jednakże z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie ulgi podatkowej wybór rozstrzygnięcia należy do organu administracji podatkowej (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 570/05, Lex nr 187593). Natomiast kontroli Sądu nie podlega uznanie samo w sobie, lecz prawidłowość zgromadzenia materiału dowodowego sprawy oraz uzasadnienie stanowiska organu. Sąd nie dostrzegł, by postępowania organów podatkowych w niniejszej sprawie było sprzeczne z w/w tezą. Przy ocenie czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu podatnika, organy nie ograniczyły się jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych, dokonały także ustaleń i oceny sytuacji majątkowej, mieszkaniowej zobowiązanych. Organy obu instancji w tym zakresie przeprowadziły szczegółowe postępowanie dowodowe zgodne z zasadami określonymi w Ordynacji podatkowej tj. wyrażonej: w art. 191 zasady swobodnej oceny dowodów, w art. 122 zasady prawdy obiektywnej oraz w art. 187 § 1 zasady zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponieważ w oparciu o otrzymane dokumenty organ podatkowy nie mógł stwierdzić czy wystąpił ważny interes podatnika czy ważny interes publiczny, E.C. i W. C. zostali wezwani pismem z 1 czerwca 2015 r. w trybie art. 155 § 1 w zw. z art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej do uzupełnienia wniosku o dokumenty obrazujące ich sytuację finansową i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (stan aktualny) – np. rachunki, faktury, PIT-y za 2014 r., umowy darowizny, dokumenty poświadczające opłatę OC od samochodów, decyzje z GOPS w Piekoszowie. Organ dokonał ustaleń dotyczących sytuacji majątkowej zobowiązych w oparciu o tak zebrany materiał dowodowy w postaci szeregu dokumentów: PIT- 37 za 2014 r.; poświadczenia dokonania opłaty za zużycie energii elektrycznej w kwietniu 2015 r. - 299,50 zł i maju 2015 r. - 246,62 zł oraz niezapłaconej faktury z terminem płatności do 17.07.2015 r. - 236,54 zł; poświadczenia dokonania opłaty pierwszej raty OC - 215,00 zł i ubezpieczenia OC drugiego samochodu - 493,00 zł, faktury za zużycie wody od 8.01.2015 r. do 18.03.2015 r. - 62,39 zł, nieczytelnego dowodu dokonania opłaty za wywóz śmieci; oświadczenia o ponoszeniu opłaty za gaz 50 zł miesięcznie. Ustalił koszt utrzymania miesięcznego na około 260,00 zł. Na podstawie przedłożonych dokumentów ustalono także, że podatnicy są właścicielami nieruchomości położonej w W. działka nr 186/4 o pow. 1.177 m2 "tereny mieszkaniowe", zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 125 m2. Nie posiadają oni żadnych dochodów, a utrzymują się z pomocy rodziny, która jest "wystarczająca". Obydwoje zobowiązani są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłków, nie korzystają z pomocy społecznej. Organy podatkowe, badając przesłanki umorzenia zaległości podatkowej nie zignorowały zatem sytuacji majątkowej podatników. Potwierdza to fakt, że przy ocenie przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uwzględniły aktualną sytuację majątkową skarżących, szczegółowo przedstawioną wyżej. Nakaz uwzględnienia aktualnej sytuacji podatników, uzasadnia także odniesienie się do wielkości zadłużenia podatkowego, ona zaś została w sposób jednoznaczny przedstawiona w zaskarżonej decyzji i wynosi łacznie 166 zł za I i II ratę 2015 r. Podkreślić należy, że powyższe ustalenia dokonane zostały na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego we współpracy z podatnikami. Zdaniem Sądu trafny jest wniosek organu odwoławczego, że z przedłożonych dokumentów nie wynika jakie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych. Z akt sprawy wynika natomiast, że E. i W. małż. C. korzystają z darowizn od rodziny i jest to, jak twierdzą pomoc wystarczająca. Zarówno organ podatkowy jak i Sąd nie mają podstaw kwestionować stwierdzonego przez stronę faktu i jego oceny. Nie można uznać, że okoliczność braku innych oprócz darowizn dochodów po stronie podatników, sama w sobie, uzasadnia zastosowania wnioskowanej ulgi. Skutkiem udzielenia ulgi jest odstępstwo od określonych przepisami prawa zasad uiszczania podatku, zatem ma ona charakter wyjątkowy i taki też charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające jej udzielenie. Pokreślana w skardze okoliczność ponoszenia kosztów związanych z kształceniem córki w tym finansowanie wydatków na uzyskanie prawa jazdy, studniówkę jest niewątpliwie znacznym obciążeniem dla budżetu domowego, ale koniecznym i powszechnie występującym w wielu rodzinach także o niskich dochodach. Skarżący w skardze wskazał na fakt sprzedaży samochodu za 3100 zł. i roweru za 150 zł. oraz przeznaczenia uzyskanego z tego tytułu dochodu na leczenie ojca oraz finansowanie wydatków córki. Sąd zauważa, że skarżący mieli jednak możliwości pokrycia tych wydatków z własnego majątku, mimo braku bieżących dochodów. Okoliczność braku własnych dochodów nie może być sama w sobie przesłanką do zastosowania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. W sytuacji gdyby organy podatkowe orzekały jedynie na podstawie stwierdzenia trudnej sytuacji finansowej podatnika wobec braku dochodów to każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji z tego powodu spełniałby przesłankę do udzielenia ulgi. Podczas gdy brak pracy, nie jest jednak równoznaczny z całkowitą utratą możliwości zarobkowania, a aktualny niedostaek dochodów nie przesądza o zaistnieniu przesłanki ważnego interesu podatnika. Ważny interes podatnika wskazany w przepisie podatkowym musi istnieć obiektywnie. Nie do przyjęcia jest bowiem sytuacja, w której podatnik reguluje na bieżąco wydatki, pozostawiając nieuregulowane zobowiązanie podatkowe w stosunkowo niewielkiej kwocie wynoszącej za kwartał 83 zł po to, aby następnie występować o ich umorzenie. Poza tym, pomimo trudnej sytuacji finansowej jak twierdzą skarżący, nie korzystają oni z pomocy społecznej, a ich aktualna sytuacja majątkowa nie jest następstwem wystąpienia nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Z materiału dowodowego zebranego przy udziale podatników, jednoznacznie wynika, że z otrzymanych darowizn i ze sprzedaży samochodu oraz roweru skarżący realizują własne i rodziny potrzeby. Przy czym podkreślić należy, że do niezbędnych wydatków, równie ważnych i koniecznych do poniesienia są te związane z realizacją zobowiązań publiczno – prawnych. Do takich należy podatek od nieruchomości, co istotne związany właśnie z posiadniem majątku. Skarżący do uiszczenia mieli podatek w kwocie 166 zł z I i II ratę. Uwzględniając wysokość podatku wnioskowaną do umorzenia miesięczny koszt utrzymania skarżących wzrósłby jedynie o około 28 zł. W odniesieniu do innych realizowanych na bieżąco wydatków, ten równie konieczny wydatek jest stosunkowo niewysoki. Miesięczny koszt utrzymania podatników z kwoty ok. 260 zł wzrósłby zatem do kwoty ok. 288 zł. Postępowanie o umorzenie zaległości podatkowych wszczynane jest na wniosek, zatem na podatnikach ciąży obowiązek wykazania, że znajdują się w tak trudnej sytuacji, która uzasadnia przyznanie im ulgi. Skoro podatnicy, jak twierdzą, dysponują środkami finansowymi wystarczającymi na bieżące ich utrzymanie, to muszą uwzględnić w kosztach swojego utrzymania także podatek od nieruchomości, którego wysokość miesięczna (28 zł) jest znikoma w stosunku do posiadanego majątku składajacego się z działki nr 186/4 o pow. 1.177 m2 "tereny mieszkaniowe", zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 125 m2. Skarżący mają zatem możliwość uregulowania spornych zobowiazań publiczno - prawnych bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Prawidłowy jest także wywód organu odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego. Nie jest dowolne twierdzenie, że każdy podatnik obowiązany jest do terminowego regulowania ciążących na nim należności podatkowych, a umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę świadczyłoby o preferencyjnym traktowaniu podatnika względem pozostałych podatników, którzy terminowo wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych względem Budżetu Państwa. W ocenie Sądu, dokonana przez SKO ocena zebranego materiału dowodowego w świetle przepisu art. 67 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej nie jest dowolna. Powołany w skardze wyrok WSA w K. z 30 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 423/14 wydany w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r., nie mógł mieć wpływu na ocenę prawną dokonaną w sprawie niniejszej o umorzenie podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. Sąd w tym wyroku, zasygnalizował jedynie, że argumenty takie jak brak dochodu mogą mieć znaczenie w postępowaniu wszczętym z wniosku podatnika na podstawie art. 67 a Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe w sprawie niniejszej oceniając przesłanki umorzenia zaległości podatkowej wymienione w art. 67 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, nie pominęły faktu braku własnego dochodu zobowiazanych i wpływu tej okoliczności na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi, kontrola akt sprawy wykazała, że zaskarżona decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej i z naruszeniem zasad konstytucyjnych. Organy podejmowały szereg czynności procesowych, na które wskazują w decyzjach, wspólnie z podatnikami kształtujących rzetelnie stan faktyczny poprzez gromadzenie odpowiednich dowodów. Sąd z urzędu, nie stwierdza także aby w rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy uchybił, w szczególności, obowiązkowi wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikającego z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej i jego prawidłowej ocenie odpowiadającej wymogom art. 191 tej ustawy. Organ uwzględnił i przedstawił ustalenia faktyczne oraz ich ocenę prawną w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.