I SA/Ke 162/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. I SA/Ke 162/23 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 6 lutego 2023 r. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach (dalej "Zakład", "ZUS") utrzymał w mocy decyzję własną z 8 grudnia 2022 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku M. P. o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia ZUS wskazał, że M. P. złożył przedmiotowy wniosek 31 marca 2022 r. Natomiast ZUS 8 listopada 2022 r. w związku z prawomocnym od 31 sierpnia 2022 r. postanowieniem Sądu Okręgowego w Kielcach podjął zawieszone postępowanie o umorzeniu należności z tytułu składek. W trakcie tego postępowania organ ustalił, że na koncie skarżącego, jako płatnika składek figurują między innymi zaległe składki za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Wobec powyższego Zakład wskazał na art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 ze zm.), zwanej dalej "u.s.u.s." i podkreślił, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s., na podstawie którego ZUS umarza należności z tytułu składek. Wyjaśnił, że użyte w tym przepisie sformułowanie "nie stosuje się" oznacza, iż w stosunku do wskazanych w nim należności organ nie może podjąć jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w sprawie ich umorzenia. Dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego, jak i negatywnego, bowiem w przypadku tego rodzaju składek organ nie może badać przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 u.s.u.s. Dalej Zakład powołał się na treść art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 83b u.s.u.s. i wskazał, że zobligowany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na skutek wniosku skarżącego z 12 stycznia 2023 r., ZUS stwierdził, że poprzednio wydana decyzja jest prawidłowa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wywiódł M. P., zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego przez organ, na skutek niewywiązania się z obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że kiedy płacił składki do ZUS za ubezpieczonych, to nie było wątpliwości, że jest stroną, natomiast w sprawie o umorzenie składek nie jest stroną, co godzi w jego ważny interes jako obywatela. W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Zakład podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021 poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2023 poz. 259 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym - co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych. Na wstępie wskazać należy, że Sąd nie miał wątpliwości, że przedmiotem skargi jest decyzja ZUS z 6 lutego 2023 r., zważywszy na datę wniesienia skargi i jej wnioski. Odnosząc się do zarzutów skargi, trzeba podnieść, że z woli ustawodawcy rozstrzygnięcia wydawane przez ZUS przybierają formę decyzji. Świadczy o tym użyte w art. 83 ust. 1 u.s.u.s. sformułowanie: "Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw (...)" oraz wskazanie w art. 83b ust. 1 u.s.u.s., że jeżeli przepisy k.p.a. przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie - ZUS wydaje w tych przypadkach decyzję. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład. W myśl art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Jednakże stosownie do art. 30 u.s.u.s., do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28, z wyłączeniem ust. 3 pkt 4c. Słusznie zatem stwierdził organ, że nie jest dopuszczalne orzekanie przez ZUS w przedmiocie umorzenia składek za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez samych ubezpieczonych, bo wskazuje na to wykładnia powołanych wyżej przepisów prawa. Należy zauważyć, że wnioskiem z 31 marca 2022 r. skarżący wniósł o umorzenie całości zadłużenia za określony we wniosku okres. Ponieważ wniosek dotyczy także należności w części finansowanej przez ubezpieczonych, Zakład załatwił ten wniosek częściowo - wydając kontrolowane obecnie przez Sąd decyzje. W pozostałej części tj. odnośnie należności z tytułu składek, co do których Zakład może orzekać w przedmiocie umorzenia na wniosek płatnika – jak wyjaśnił organ – wniosek skarżącego zostanie rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Wynika z akt sprawy, że 2 stycznia 2023 r. została wydana decyzja rozpoznająca wniosek skarżącego w pozostałej części, którą skarżący również mógł zaskarżyć. W każdym razie z podanych wyżej powodów zarzuty skargi okazały się niezasadne. Z tych powodów, nie dostrzegając z urzędu żadnych naruszeń wymagających wyeliminowania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji ZUS z obrotu prawnego, skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a., została oddalona.