I SA/Ke 170/17

WyrokWSA w Kielcach2017-05-25

Skład orzekający: Danuta Kuchta, Artur Adamiec, Maria Grabowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012 była zasadna w sytuacji powtarzających się naruszeń wymogów wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, które zostały uznane za celowe zaniedbanie?
Ratio decidendi
Odmowa przyznania płatności ONW na rok 2012 była zasadna, ponieważ powtarzające się naruszenia wymogów wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, które zostały wcześniej zakomunikowane jako mogące zostać uznane za celowe zaniedbanie, skutkowały pomniejszeniem płatności o 100%. Sąd podzielił ustalenia faktyczne organów i uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia warunków do uzyskania płatności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania K.Z. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2012. Organ uznał, że skarżący naruszył wymogi wzajemnej zgodności w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, a naruszenie to miało charakter powtarzalny i celowy. Skarżący kwestionował uznanie jego działań za celowe, zarzucał fałszowanie dokumentacji przez organ oraz naruszenie procedur dowodowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając ustalenia organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na 2012 r. oddala skargę. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (ARiMR, Agencja) decyzją z [...]nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z [...] nr [...] w sprawie przyznania K.Z. pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2012 (ONW). W uzasadnieniu wskazano, że do Agencji wpłynął 15 maja 2012 r. wniosek K.Z.o przyznanie płatności na rok 2012. W przedmiotowym wniosku strona zadeklarowała do pomocy finansowej z tytułu ONW działki rolne o łącznej powierzchni 18,13 ha, położone na działkach ewidencyjnych w obrębach: B.M., C. Ż. i Z., w gminie N. (powiat j. województwo ś.). Wraz z wnioskiem strona złożyła piętnaście załączników graficznych oraz informację dotyczącą działek deklarowanych do płatności. W dniu 15 listopada 2012 r. w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzona została kontrola przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii w Jędrzejowie w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ). W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono naruszenia wymogów wzajemnej zgodności - kod błędu BW 4.1 oznaczający, że posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia i śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Strona była powiadomiona o kontroli oraz była obecna przy kontroli i nie wniosła zastrzeżeń, co do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych. W dniu 12 lutego 2013 r. organ poinformował beneficjenta, że w kolejnym roku, w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania norm lub wymogów stwierdzone niezgodności zostaną uznane jako celowe zaniedbanie rolnika. W dniu 2 marca 2016 r. Kierownik Agencji wydał decyzję nr [...] na mocy, której odmówił wnioskodawcy przyznania ONW na rok 2012. Od przedmiotowej decyzji strona złożyła odwołanie. Dyrektor Agencji utrzymał w mocy decyzję Kierownika Agencji. W związku ze skargą strony wyrokiem z 22 września 2016 r. I SA/Ke 414/16 Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok jest prawomocny od 15 listopada 2016 r. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173) dalej "Ustawa z 7 marca 2007 r.", szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej z tytułu ONW oraz przestrzenny zasięg wdrażania tego działania określają przepisy Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2009.40.329 ze zm.) dalej "Rozporządzenie z 11 marca 2009 r." oraz przepisy unijne. Z powołanych przepisów wynika, że wysokość przyznanych płatności za dany rok kalendarzowy jest uzależniona nie tylko od powierzchni gruntów kwalifikujących się do dopłat, ale również od spełnienia przez producenta rolnego wymogów w zakresie zarządzania, tzw. wymogów wzajemnej zgodności, co wynika z art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Nr 73/2009. System wzajemnej zgodności stanowi nieodłączną część wspólnotowego wsparcia w postaci płatności ONW wypłaconej w ramach funduszu EFRROW i zawiera zasadę, że rolnicy, którzy nie spełniają niektórych wymogów dotyczących zdrowia publicznego, zdrowia roślin i zwierząt, ochrony środowiska oraz dobrostanu zwierząt otrzymują zmniejszone płatności bezpośrednie lub podlegają wykluczeniu z płatności. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zasadniczy wpływ na wysokość przyznanej płatności miały wyniki z kontroli w zakresie przestrzegania zasad wzajemnej zgodności dotyczącej bezpośrednio siedziby stada. W roku 2009 w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt w trakcie, której stwierdzono nieprzestrzeganie norm BW 1.3, BW 3.2, BW 3.4 i BW 4.1. W roku 2010 ponownie przeprowadzono w tym gospodarstwie rolnym kontrolę w zakresie przestrzegania norm lub wymogów w wyniku, której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie spełnienia norm BW 1.3, BW 3.1, BW 3.2, BW 3.3, BW 4.1 i BW 5.1. W dniu 9 grudnia 2010 r. do producenta rolnego została wysłana informacja o nadaniu w roku kolejnym kwalifikacji nieprawidłowości jako celowa niezgodność, w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania norm lub wymogów. W roku 2011 producent rolny ponownie złożył wniosek na podstawie, którego przeprowadzono kontrolę w zakresie przestrzegania wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ. W wyniku kontroli ponownie stwierdzono m.in., iż producent rolny nie zgłasza w terminie 7 dni zdarzeń występujących w jego siedzibie stada, co stanowi naruszenie normy BW 4.1. Ponadto stwierdzono naruszenie norm BW 3.1 i BW 3,4. W związku z powyższym organ uznał, że ponowne naruszenie normy BW 4.1 stanowi celowe działanie (zgodnie z informacją z dnia 9 grudnia 2010 r.). W roku 2012 r. w wyniku kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie K. Z. również stwierdzono nieprawidłowości w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Przepisy, których treść została przywołana w niniejszej decyzji regulują zasady pomniejszania płatności w przypadku stwierdzenia niezgodności w przestrzeganiu zasad wzajemnej zgodności. Na szczególną uwagę zasługuje treść art. 71 ust 5 Rozporządzenia nr 1122/2009, który dotyczy powtarzającej się niezgodności, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Zasadniczą kwestię w sytuacji powtarzającej się niezgodności odgrywa wskazany w treści przepisu współczynnik trzy, który w zależności od oceny punktowej zawartej w raporcie z kontroli na miejscu decyduje o wielkości pomniejszenia. Maksymalna wysokość zmniejszenia nie może przekroczyć 15 % całkowitej kwoty pod warunkiem, że organy nie uznały tej samej niezgodności stwierdzonej po raz kolejny za następstwo celowego działania w rozumieniu art. 72. W sytuacji zakwalifikowania czynu jako celowego działania pomniejszenie może wynosić od 15% do 100% (a więc odmowa przyznania płatności). Odróżnić jednak należy celowe działanie wykazane w raporcie z kontroli na miejscu, a uznanie za celowe działanie wynikające z powtarzalności nieprzestrzegania tej samej normy. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w przypadku wykazania w raporcie z kontroli na miejscu niezgodności popełnionej celowo, zmniejszenie co do zasady wynosi 20%. Jednak na podstawie wyników z kontroli organ może podjąć decyzję o zmniejszeniu tego współczynnika do mniej niż 15% lub o zwiększeniu go do 100% całkowitej kwoty. Odmienną sytuacją jest stwierdzenie podczas kontroli administracyjnej wniosku powtarzającej się nieprawidłowości dotyczącej tej samej normy. W takim przypadku organ informuje rolnika, że stwierdzenie po raz kolejny tej samej nieprawidłowości zostanie uznane za celowe działanie. W przypadku kolejnego stwierdzenia niezgodności nadaje się kwalifikację "celowa niezgodność", natomiast zastosowany procent zmniejszenia płatności ustala się przez pomnożenie poprzedniego ustalonego procentowego zmniejszenia przez trzy. Jeżeli w kolejnym roku zostanie stwierdzone ponownie nieprzestrzeganie norm i wymogów wzajemnej zgodności ponownie stosuje się mnożenie ustalonej obniżki procentowej z roku ubiegłego i współczynnika trzy. Na gruncie niniejszej sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w J., na podstawie ponownie przeprowadzonego postępowania w skutek wydania przez Dyrektora Agencji decyzji kasacyjnej z 5 sierpnia 2014 r., wydał 29 kwietnia 2015 r., w której pomniejszył przysługującą płatność na rok 2011 o 1453,12 zł, co stanowi 45%, z uwagi na powtarzającą się niezgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt. W związku ze stwierdzeniem w roku 2012 ponownie nieprzestrzegania wymogów wzajemnej zgodności w obszarze IRZ pomniejszenie ustalone w roku 2011, zgodnie z art. 71 ust. 5 Rozporządzenia Nr 1122/2009 zostaje w roku 2012 zwiększone do 100% (45 % x 3). W związku z tym, organ pierwszej instancji słusznie w decyzji z 2 marca 2016 r. ustalił pomniejszenie w roku 2012 na 100% i nie przyznał stronie płatności. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 cytowanej ustawy sprecyzowano, że organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. Pomimo licznych możliwości składania dowodów i udzielania wyjaśnień, strona nie skorzystała z przysługujących jej praw i nie przedstawiła w toku postępowania dowodów, na które powołuje się w odwołaniu. Wykonując wyrok Sądu z 22 września 2016 r. sygnatura akt I SA/Ke 414/16, organ przesłał decyzję pełnomocnikowi wskazanemu przez stronę. Na powyższą decyzję K. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o stwierdzenie nieważności i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że postępowanie organów jest nieważne, ponieważ jego pełnomocnik nie miał możliwości ustosunkowania się do zgromadzonej dokumentacji dlatego, że w trakcie jego pobytu w Agencji, odmówiono mu kopii instrukcji obiegu dokumentów, która to instrukcja miała być podstawą ustosunkowania się do zgromadzonych dokumentów. Instrukcje te zostały przesłane przez organ dopiero po wydaniu zaskarżonych decyzji. Skarżący dodał, że pomimo sformułowania przez pełnomocnika zarzutów o popełnieniu przestępstwa przeciw dokumentom, organ nie zawiesił postępowania i nie zbadał czy doniesienie to jest fałszywe. Skarżący wskazał, że nie kwestionował w żaden sposób decyzji z 2011 i 2012 r., lecz fakt, że został uznany za sprawcę "celowych naruszeń". Zarzucił, że pismo o celowości naruszeń z 2011 r. doklejone do jednej z decyzji z 2014 r., nie zostało opatrzone żadnym oznaczeniem zgodnym z instrukcją i nie zostało odnotowane w systemie. Strona podniosła, że postępowanie trwa już 7 lat. Podstawą materialną ukarania skarżącego jest przepis umożliwiający dokonanie tego po trzykrotnym uprzednim ukaraniu przez organ I instancji. Organ powołał się przy tym na decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J.z [...] r. W ocenie skarżącego Dyrektor Agencji nie mógł otrzymać tej decyzji [...] r. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z książki pocztowej Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J., książki pocztowej organu, instrukcji obiegu dokumentów organu, dowodów na obieg decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J. w organie. W ocenie skarżącego postępowanie organu dyskryminuje go z powodu jego poglądów religijnych. W tym postępowaniu wielokrotnie był już zgłaszany wniosek o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy karnej SR w J. (vide skarga z grudnia 2013 r.), w którym Sąd odmówił ukarania skarżącego i umorzył postępowanie. W związku z tym skarżący nie wie dlaczego tak ustalił organ. W ocenie strony mimo tego, że ktoś coś zrobił, nawet wielokrotnie, nie można jego działaniu przypisać celowości. Celowość należy udowodnić, a tego organ nie dokonał. Zdaniem strony działanie organu narusza więc art. 72 Rozporządzenia Komisji 1122/2009 r. i kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego, w szczególności całego rozdziału IV. Skarżący nie wie skąd organ czerpał wiedzę o naruszeniach, które wystąpiły w jego gospodarstwie. Strona zarzuciła także naruszenie art. 139 K.p.a., gdyż organ wydał decyzję na niekorzyść strony odwołującej się, mimo że nie wykazał w jaki sposób decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo. W ocenie skarżącego sam fakt wydania decyzji obniżającej dopłaty za 2011 r nie może stanowić podstawy, bo ta decyzja może się nie ostać nawet w postępowaniu instancyjnym, tym bardziej, że do dnia wysłania niniejszej skargi nie dotarła do pełnomocnika. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał m.in., że organowi nie są znane poglądy religijne skarżącego, a postępowanie przeprowadza i wydaje decyzje wyłącznie w ramach obowiązującego prawa. Stwierdził ponadto, że nie naruszył art. 139 K.p.a., ponieważ utrzymał decyzję organu I instancji nie pogarszając sytuacji strony, uzasadnieniu decyzji zaś dokładnie wyjaśnił powody jej utrzymania. Wskazał, że strona nieustannie dąży do podważenia dowodów w sprawie poprzez próby podważenia ich wiarygodności, równocześnie nie przedstawiając żadnych dowodów na to, że nie popełniła wykazanych naruszeń. Dodał, że skarżący dążąc do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji o przyznaniu mu płatności przedstawia organom zarzuty fałszowania dokumentacji, lecz do dnia dzisiejszego nie zawiadomił organów ścigania o swoich podejrzeniach. Na rozprawie 25 maja 2017 r, Sąd odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentacji pocztowej Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J., książki pocztowej organu, instrukcji obiegu z dokumentów organu, dowodów na obieg w organie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2016.718) określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora Agencji odmawiająca skarżącemu przyznania płatności ONW na rok 2012. Jako przyczynę odmowy przyznania płatności organ podał naruszenie przez skarżącego wymogów wzajemnej zgodności, polegające na niezgłaszaniu faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi Agencji w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Organ jednocześnie ustalił, że naruszenie to miało charakter powtarzalny, czego konsekwencja było uznanie działania skarżącego za celowe. Ocena stanowiska organu wymaga uwzględnienia treści przepisów regulujących kwestię warunków przyznania płatności ONW. Zgodnie z § 2 ust. 5 Rozporządzenia z 11 marca 2009 r. płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z art. 50 a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). Stosownie zaś do art. 50 a ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 beneficjent otrzymujący płatności na mocy art. 36 lit. a ppkt i – v oraz art. 36 li. b ppkt i, iv i v przestrzega w całym gospodarstwie podstawowych wymogów w zakresie zarządzania oraz zasad dobrej kultury rolnej zgodną z ochroną środowiska, zamieszczonych w art. 5 i art. 6 oraz w załączniku II i III rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Rolnik otrzymujący płatności bezpośrednie spełnia wymogi podstawowe w zakresie zarządzania wymienione w załączniku II oraz przestrzega zasady dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska, o której mowa w art. 6. Obowiązki, o których mowa w akapicie pierwszym, mają zastosowanie wyłącznie w zakresie, w jakim dotyczy to działalności rolniczej rolnika lub powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie (art. 4 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 73/2009). Zapisy załącznika II rozporządzenia (WE) nr 73/2009 w zakresie wymogów podstawowych w zakresie zarządzania odnośnie identyfikacji i rejestracji zwierząt z 19 stycznia 2009 r. odsyłają do przepisów Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 lipca 2000 r. ustanawiające system identyfikacji i rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny (Dz.U.L 5 z 9.1.2004, s. 8). Z kolei zgodnie z art. 7 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 z wyjątkiem przewoźników, wszyscy posiadacze zwierząt zobowiązani są do prowadzenia aktualnego rejestru, zgłaszania właściwym władzom wszystkich przemieszczeń do i z gospodarstwa oraz wszystkich przypadków urodzenia i śmierci zwierząt w gospodarstwie wraz z datami tych zdarzeń w maksymalnym terminie określonym przez dane państwo członkowskie; ten maksymalny termin wynosi co najmniej trzy dni i nie przekracza siedmiu dni od dnia jednego z tych zdarzeń; państwa członkowskie mogą zwrócić się do Komisji z wnioskiem o przedłużenie maksymalnego siedmiodniowego terminu. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (j.t. Dz.U.2008.204.1281) posiadacz zwierzęcia gospodarskiego zgłasza kierownikowi biura informacje określone w art. 7 ust. 1 tiret drugie rozporządzenia nr 1760/2000 w terminie 7 dni - w przypadku bydła. Z powyższych regulacji wynika, że przyznanie płatności ONW i ich wysokość za dany rok kalendarzowy jest uzależniona nie tylko od powierzchni gruntów kwalifikujących się od dopłat, ale również od spełnienia przez producenta rolnego wymogów w zakresie zarządzania, tzw. wymogów wzajemnej zgodności. Konsekwencję stwierdzonych nieprawidłowości stanowi natomiast zmniejszenie płatności ONW. Wyrażona w procentach wielkość zmniejszenia płatności ONW, w zależności od dokonanej oceny wagi stwierdzonej niezgodności, jest określona w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (§ 10 ust. 1 Rozporządzenia z 11 marca 2009 r.). Stosownie do art. 71 ust. 1 rozporządzenia 1122/2009 w przypadku gdy stwierdzona niezgodność wynika z zaniedbania ze strony rolnika, stosuje się zmniejszenie. Zmniejszenie to z zasady stanowi 3 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8. Z kolei zgodnie z art. 71 ust. 5 tego rozporządzenia w przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności, odsetek ustalony zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu w odniesieniu do powtarzającej się niezgodności zostaje pomnożony przez trzy względem pierwszego przypadku niezgodności. W tym celu, w przypadku gdy ten odsetek został ustalony zgodnie z art. 70 ust. 6, agencja płatnicza określa odsetek, który zostałby zastosowany względem powtarzającej się niezgodności w odniesieniu do przedmiotowego wymogu lub normy. W przypadku kolejnych powtórzeń, mnożnik trzy jest każdorazowo stosowany do wysokości zmniejszenia ustalonej dla wcześniejszych powtarzających się niezgodności. Maksymalna wysokość zmniejszenia nie przekracza jednak 15 % całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8. Po osiągnięciu maksymalnej wysokości 15 %, agencja płatnicza informuje danego rolnika, że w przypadku stwierdzenia tej samej niezgodności po raz kolejny, uzna się ją za następstwo celowego działania w rozumieniu art. 72. W przypadku kolejnego stwierdzenia niezgodności, zastosowany procent zmniejszenia ustala się przez pomnożenie wyniku poprzedniego mnożenia przez trzy, w stosownych przypadkach, przed zastosowaniem limitu 15 % przewidzianego w akapicie drugim ostatnie zdanie. W świetle art. 72 ust. 1 i 2 1 rozporządzenia 1122/2009 w przypadku gdy rolnik celowo dopuścił się stwierdzonej niezgodności, zmniejszenie stosowane do całkowitej kwoty, o której mowa w art. 70 ust. 8, wynosi z zasady 20 % tej całkowitej kwoty. Na podstawie oceny przedstawionej przez właściwy organ kontroli w części sprawozdania z kontroli zawierającej ocenę zgodnie z art. 54 ust. 1 lit. c), agencja płatnicza może jednak podjąć decyzję o zmniejszeniuu tego współczynnika do mniej niż 15 % lub o zwiększeniu go do 100 % całkowitej kwoty. W przypadku gdy celowa niezgodność odnosi się do konkretnego systemu pomocy, rolnika wyklucza się z tego systemu pomocy w danym roku kalendarzowym. W przypadkach o wyjątkowo dużym zasięgu, rozmiarze lub trwałości, bądź też w przypadku stwierdzenia powtarzającej się niezgodności, rolnika wyklucza się z przedmiotowego systemu pomocy również w kolejnym roku kalendarzowym. W niniejszej sprawie organ ustalił, co nie jest kwestionowane w skardze, że skarżący nie zgłaszał faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi Agencji w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Ustaleń tych dokonał w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w latach 2009, 2010, 2011 oraz 2012. Wszystkie wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i inne deklaracje, które beneficjent lub osoba trzecia muszą złożyć, poddaje się bowiem kontrolom administracyjnym, obejmującym wszystkie elementy, których kontrola za pomocą środków administracyjnych jest możliwa i stosowna. Procedury te zapewniają rejestrację podjętych działań kontrolnych, wyników weryfikacji i środków podjętych w odniesieniu do rozbieżności (art. 11 ust. 1 rozporządzenia 65/2011). Istotne przy tym jest, że z okoliczności sprawy ustalonych przez organ wynika, iż naruszanie przez skarżącego obowiązków w zakresie identyfikacji i rejestracji bydła miało charakter niezgodności powtarzającej się (pierwszy raz w 2009 r., drugi w 2010 r., trzeci w 2011 r., czwarty w 2012 r.). Skarżący został przy tym poinformowany, że w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania norm lub wymogów w kolejnym roku, nieprawidłowość ta zostanie zakwalifikowana jako celowa. W związku z powyższym należy stwierdzić, że stanowisko organu odmawiające skarżącemu przyznania płatności ONW na 2012 r. jest prawidłowe. Przyznając płatność w poszczególnych latach, począwszy od 2009 r., organ był zobowiązany do obniżenia przysługujących płatności o wielkości wskazane w ww. przepisach. W związku z tym, że omawiana płatność na 2011 r. została pomniejszona o 45 % oraz w związku ze stwierdzeniem w roku 2012 ponownie nieprzestrzegania przez skarżącego wymogów wzajemnej zgodności, pomniejszenie ustalone w 2011 r. zostało zwiększone do 100% (45 × 3), czego konsekwencją jest decyzja o odmowie przyznania płatności ONW na 2012 r. W związku z powyższym wpływu na treść rozstrzygnięcia nie miały zarzuty zawarte w skardze. W sprawie istotne jest, że skarżący nie kwestionuje wyników kontroli w zakresie identyfikacji zwierząt, co przecież stanowi meritum niniejszej sparwy sprawy. Strona była obecna podczas kontroli 15 listopada 2012 r. i nie wniosła zastrzeżeń co do ustaleń zawartych w raporcie z czynności kontrolnych. W związku z tym ustalenia tej kontroli są wiążące dla stron. Skarżący kwestionuje natomiast uznanie go za sprawcę “celowych naruszeń" sugerując, że było to możliwe w związku z pismem o celowości naruszeń z 2011 r., które według skarżącego zostało doklejone do jednej z decyzji z 2014 r. Według skarżącego okoliczność ta świadczy o fałszowniu przez organ dokumentacji. W ocenie skarżącego ponadto decyzja dotycząca płatności za 2011 r. nie może stanowić podstawy do wydania zaskarżonje decyzji, ponieważ decyzja ta nie może się nie ostać w postępowaniu instancyjnym, tym bardziej, że nie został doręczona pełnomocnikowi strony. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że co już wyjaśniono, o kwalifikacji stwierdzonych naruszeń w zakresie wymogów wzajemnej zgdodności jako celowych działań, świadczy niepodważalna w niniejszej sparwie powtarzająca się okoliczność nie zgłaszania przez skarżącego faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń Kierownikowi Agencji w terminie do 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Co istotne pisma informujące stronę, że w kolejnym roku w przypadku stwierdzenia nieprzestrzegania norm lub wymogów stwierdzonym niezgodnościom zostanie nadana kwalifikacja "celowa niezgodność" były wysyłane do strony: 9 grudnia 2010 r. (pismo Nr 0236-00000124842/10), 13 grudnia 2011 r. i ponownie 11 marca 2014 r. (pismo Nr 0236-00000117206/11), 12 lutego 2013 r. (pismo Nr 0236- 00000001185/13). W pismach tych widnieje podstawa prawna, na mocy której można dokonać pomniejszenia płatności ze względu na powtarzające się niezgodności. Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano przepisy obowiązujące w związku z zastosowanymi zmniejszeniami kwoty płatności i wyjaśniono w sposób precyzyjny, dlaczego i w oparciu o jakie dowody i przepisy prawa dokonano pomniejszenia płatności, podkreślając, jednocześnie decydujące znaczenie danych zawartych w raporcie z kontroli na miejscu. Strona ponadto konsekwentnie pomijając kwestię stwierdzonych naruszeń, stanowiących meritum sprawy, podnosi zarzuty fałszowania dokumentów przez organ. W tym zakresie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do oceny i badania wiarygodności dokumentów. Jeżeli w ocenie strony istnieje uzasadnione podejrzenie fałszowania dokumentacji, fakt ten powinien zgłosić stosownym organom. Z kolei odnośnie decyzji dotyczącej przyznania skarżącemu płatności ONW za 2011 r. (decyzja Kierownika Agencji z 29 kwietnia 2015 r.), w której zawarte ustalenia miały niewątpliwy wpływ na wynik kontrolowanego postępowania, należy wskazać, że decyzja ta jest prawomocna i postępowanie w tym zakresie nie podlega kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku możliwości ustosunkowania się do zgromadzonej dokumentacji związanego z odmową wydania "kopii instrukcji obiegu dokumentów" co miałoby skutkować nieważnością postępowania, wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż skarżący, po złożeniu stosownego wniosku, zapoznał się z dowodami zgromadzonymi w niniejszej sprawie. Dokumentacja sprawy po wysłaniu stronie "Instrukcji Kancelaryjnej" nie uległa zmianie. Z tych względów omawiany zarzut jest nieuzasadniony. Wymaga podkreślenia, że strona zapoznała się z aktami sprawy i mogła się do nich ustosunkować, bez względu na to, czy była w posiadaniu Instrukcji Kancelaryjnej czy nie, bowiem nie stanowi ona dowodu w sprawie. Nieuzasadniony jest ponadto zarzut naruszenia art. 139 K.p.a. zgodnie, którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. W niniejszej sprawie organ odwoławczy, Dyrektor Agencji w K., nie wydał decyzji na niekorzyść skarżącego, lecz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji - Kierownika Agencji w J., nie pogarszając sytuacji strony. Zgodnie z art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 7 marca 2007 r. do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. W przepisie tym obowiązek organów został ograniczony do rozpatrzenia całego materiału dowodowego; udzielenia stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 K.p.a. nie stosuje się. Na organach Agencji nie ciąży więc, co wymaga wyraźnego zaakcentowania, obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności bezpośrednich. Wynika to wprost z przepisu art. 21 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r., który nakłada na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu przedstawiania dowodów oraz dawania wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, zaś ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W istocie więc na stronie ubiegającej się o płatności spoczywa ciężar wykazania, że w sposób rzeczywisty spełnia warunki do ich uzyskania. Skarżący przywołuje w toku sprawy jako dowód akta sprawy II W. 20/12 Sądu Rejonowego w J., jednak pomimo wielu możliwości przedstawienia w toku postępowania ww. dowodu, nigdy tego nie uczynił. Organ nie mógł natomiast przeprowadzić dowodu, który nie został mu dostarczony. Zdaniem Sądu, postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo z uwzględnieniem ww. przepisów, a istotne okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. Organ dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do mających zastosowanie w sprawie ww. przepisów prawa materialnego. Odmienna ocena organów, niezgodna z oczekiwaniami strony, nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie przepisy mają zastosowanie tym zakresie, zaś stwierdzone nieprawidłowości i ich wpływ na wysokość przyznanych płatności szczegółowo opisał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a., odmówił przeprowadzenia, zgłoszonych przez skarżącego w skardze dowodów z dokumentacji pocztowej Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J., książki pocztowej organu, instrukcji obiegu z dokumentów organu, dowodów na obieg w organie decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w J.. Stosownie do powołanej regulacji Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd stwierdził natomiast, że w sprawie nie wystąpiły istotne wątpliwości. Jak wyżej wykazano kwestia naruszenia przez skarżącego wymogów wzajemnej zgodności będąca przyczyną odmowy przyznania skarżącemu płatności ONW została bowiem ustalona i wyjaśniona przez organy w sposób wyczerpujący w toku postępowania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło