I SA/Ke 174/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a: 1. zwolnić T M od kosztów sądowych w części powyżej 50 zł każdorazowej opłaty sądowej; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie; 3. ustanowić radcę prawnego. Pismem z dnia 5 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał T M do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Skarżąca w dniu 15 marca 2010r. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku tym wskazała, że jest zatrudniona na umowę o pracę i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1311 brutto (980 zł netto). Spłaca grzywnę, opłaca rachunki za prąd i wodę, podatek od nieruchomości oraz ponosi koszty zakupu lekarstw. Jako majątek wskazała dom o pow. 80 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 0,40 ha. Skarżąca nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nie ma nikogo na utrzymaniu. Postanowieniem z dnia 24 marca 2010r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 50 zł, oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz ustanowił radcę prawnego. W dniu 6 kwietnia 2010r. skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sytuacja finansowa T.M. nie wskazuje na to, by nie była w stanie ponieść części kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, a jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca otrzymuje comiesięczne wynagrodzenie. Sąd uwzględnił przy tym, że skarżąca ponosi koszty utrzymania domu, zakupu lekarstw oraz spłaca bliżej niesprecyzowaną we wniosku grzywnę. Co jednak istotne, skarżąca ma na utrzymaniu tylko siebie, a ponadto z akt sprawy wynika, że koszty utrzymania domu ponosi wraz z matką M.S. i córką M. M.. Ponadto w utrzymaniu skarżącej pomaga jej syn. Należy podkreślić, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznana na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny. Natomiast wnioskodawczynię, która otrzymuje dochód w wysokości netto 980 zł miesięcznie nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych w całości. W ocenie Sądu, sytuacja materialna skarżącej pozwala na uiszczanie kwoty 50 zł przy każdorazowej opłacie sądowej przekraczającej tą kwotę, natomiast uzasadnia zwolnienie jej powyżej tej kwoty oraz ustanowienie radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.