I SA/Ke 178/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach, Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 2 marca 2023 r. nr 2601-IEE.7113.9.2023.5 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach postanowieniem z 2 marca 2023 r. nr 2601-IEE.7113.9.2023.5 utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skarżysku - Kamiennej z 10 stycznia 2023 r. nr 2611-SEE.711.15685827.2023 odmawiające W. B. wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z 8 listopada 2022 r. o zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w Skarżysku - Kamiennej prowadzi egzekucję administracyjną wobec majątku W. B. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 28 marca 2022 r. nr DWN.WW.TW.76.BBA.2022 obejmującego zaległość z tytułu zwrotu wypłaconej refundacji składek na ubezpieczenie społeczne za okres październik i grudzień 2017 r. oraz od stycznia do czerwca 2018 r. Podstawę prawną dochodzonego obowiązku stanowi decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 23 listopada 2021 r. znak: DRP.WPAV.411.8910.2021.SS I. dz. 60740.26Q3980G3. W celu wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym, organ egzekucyjny m.in. dokonał na podstawie zawiadomienia: z 21 października 2022 r. zajęcia wierzytelności w VOTUM S.A. (data odbioru przez stronę zawiadomienia: 28 października 2022 r.), z 25 października 2022 r. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo - Kredytowej im. Z. Chmielewskiego (data odbioru przez stronę zawiadomienia: 3 listopada 2022 r.). Po otrzymaniu ww. zawiadomień do Urzędu Skarbowego w Skarżysku - Kamiennej wpłynęło m.in. pismo zobowiązanego z 8 listopada 2022 r. zatytułowane jako wezwanie do uchylenia bezprawnie zajętych środków pieniężnych nie podlegających zajęciu egzekucyjnemu. Pismo ze względu na jego treść zostało zakwalifikowane jako wniosek o zwolnienie spod egzekucji. We wniosku zobowiązany wskazał, że organ egzekucyjny bezprawnie dokonał zajęcia środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym, a otrzymanych przez z tytułu dodatku węglowego, z tytułu dodatku przyznanego przez Urząd Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz środków znajdujących się na ww. rachunku do wysokości 2364 zł. Odmawiając wszczęcia postępowania w zakresie powyższego wniosku organ wskazał na art. 61 § 1 i art. 61 a § 1 K.p.a. i art. 13 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2022.479) dalej "u.p.e.a." regulujące kwestie wszczęcia postepowania oraz instytucję zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych. Stwierdził, że zwolnienie może dotyczyć jedynie składników majątkowych zobowiązanego które podlegają egzekucji. Natomiast wskazane przez stronę we wniosku środki pochodzące z tytułu dodatku węglowego, z tytułu dodatku przyznanego przez Urząd Kombatantów i Osób Represjonowanych (jako świadczenie z pomocy społecznej) oraz środki znajdujące się na rachunku do wysokości 2364 zł tj. tzw. "kwota wolna od zajęcia" nie podlegają zajęciu z mocy prawa stosownie do art. 80 § 2a u.p.e.a., art. 54 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe. W związku z powyższym organ stwierdził, że z uwagi na fakt, że wskazane we wniosku środki podlegają wyłączeniu spod egzekucji z mocy ustawy brak było podstaw do wszczęcia przez organ egzekucyjny postępowania w sprawie zwolnienia spod zajęcia środków z tytułu dodatku węglowego, z tytułu dodatku przyznanego przez Urząd Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz zwolnienia środków znajdujących się na ww. rachunku do wysokości 2364 zł. Na powyższe postanowienie W. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uznanie, że nie jest zasadnym jak i nieuprawnionym utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, oraz wydanie przez sąd orzeczenia o nakazie zwrotu zajętych moich środków finansowych. Ponadto, wniósł o zobowiązanie Naczelnika US i dyrektora IAS w Kielcach do przesłania do WSA Kielce w całości akt umorzonego postępowania na potrzeby tego postępowania sądowego , celem sądowej oceny zaistnienia okoliczności "powagi rzeczy osądzonej oraz kontroli sądowej pod kątem przewlekłości postępowania organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł także o osobiste uczestnictwo w rozprawie w celu zadysponowania posiadanych dokumentów w sprawie, których ze względu na usuwanie z akt sprawy zaistniałych w organie I instancji w uzasadnionej obawie ich zaginięcia nie może dołączyć do skargi, gdyż skoro w drodze przestępstwa organ egzekucyjny nielegalnie dopuszcza się zaboru mienia to uzasadnionym jest sformułowanie przedmiotowego wniosku. Skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa w zakresie: 1. bezprawne wszczęcie ponownego postępowania egzekucyjnego w sytuacji obowiązywania ostatecznego i prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie a więc w okoliczności rei iudicatae; 2. świadome zaniechanie czynności przez organ I Instancji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skarżysku-Kamiennej w zakresie celowego nieuwzględnienia wcześniejszego - umorzonego na podstawie wyroku NSA w Warszawie postępowania egzekucyjnego w tej samej sprawie, oraz celowego ukrycia akt umorzonego postępowania, z których dla celów nowego postępowania egzekucyjnego, usunięto w całości odpis wyroku NSA w Warszawie wraz z uzasadnieniem wyroku, a w wyniku powyższego nie podjęcia żadnych czynności, polegających na dokonaniu analizy, iż wniosek prezesa PFRON stanowi czyn niedopuszczalny gdyż dotyczy sprawy już rozpoznanej przez NSA oraz umorzonej przez ten sam organ skarbowy; 3. złośliwych odmów na wnioski w zakresie umorzenie, zawieszenia postępowania, wniosków o uciążliwości egzekucji, zajęcia środków oraz rachunków bankowych, prowadzących wyłącznie do przewlekłości postępowania w celu nielegalnego pobrania nienależnych dla prezesa PFRON środków finansowych oraz nienależnych kosztów postępowania egzekucyjnego , tworzenia nielegalnego dla organu skarbowego - egzekucyjnego źródła dochodu , jak i pozbawienia skarżącego możliwości egzystencji życiowej, jak i zakupu niezbędnych lekarstw jako osoby niepełnosprawnej; 4. podejmowanie działań w drodze czynów przestępczych na szkodę skarżącego, w zakresie zajęcia nienależnych środków finansowych dla PFRON, poprzez zajęcie kwoty 3000 zł z tytułu dodatku węglowego, dodatku dla mnie jako posiadającej status Osoby Represjonowanej w Stanie Wojennym poprzez nielegalne działania wspólnie z dyrektorem ZUS Płock, w celu bezprawnego zajęcia mojego świadczenia emerytalnego, które to środki nie podlegały jak i nie podlegają zajęciu egzekucyjnemu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie 25 maja 2023 r. skarżący poparł wniosek dowodowy zawarty w skardze oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 10 lutego 2023 r., który jego zdaniem ma związek ze sprawą. Sąd postanowił odmówić przeprowadzenia dowodu wnioskowanego w skardze oraz dowodu z decyzji o z 10 litego 2023 r. W piśmie procesowym z 22 maja 2023 r., które wpłynęło do sądu 26 maja 2023 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i wniósł o uznanie, że w sprawie doszło do bezzasadnej odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych. Skarżący wniósł ponadto o oddalenie odpowiedzi na skargę organu podatkowego w przedmiocie niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd podkreśla (mając na uwadze przebieg całego postępowania, jak również w świetle podnoszonych w skardze zarzutów), że przedmiotem kontroli sądowej jest legalność postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 2 marca 2023 r. i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Skarżysku - Kamiennej z 10 stycznia 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcie postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z egzekucji środków pochodzących z tytułu dodatku węglowego, z pomocy społecznej oraz "kwoty wolnej od zajęcia". Tym samym poza granicami rozpatrywanej sprawy pozostają działania organów podejmowane na skutek wcześniej składanych przez skarżącego wniosków i nie są oceniane przez sąd w sprawie sądowadministracyjnej zainicjowanej skargą na postanowienie organu odwoławczego z 2 marca 2023 r. w przedmiocie o odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z egzekucji ww. środków. Przede wszystkim w sprawie nie jest kontrolowana zasadność wszczęcia postępowania egzekucyjnego oraz prawidłowość jego prowadzenia, w tym przewlekłość postępowania organu egzekucyjnego jak chce tego skarżący. Z tych też względów sąd odmówił na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzenia dowodu z przedłożonej na rozprawie decyzji Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z 10 lutego 2023 r. oraz z akt umorzonego postępowania. Wymieniona decyzja nie jest związana z przedmiotem sprawy bowiem dotyczy odmowy skarżącemu wypłaty przez Prezesa Zarządu PFRON refundacji składek na ubezpieczenie społeczne osoby niepełnosprawnej za maj 2019 r. Z kolei akta umorzonego postępowania znajdują się w aktach sprawy. Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy organy I i II instancji właściwie zastosowały uregulowanie zawarte w art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ustawodawca wprowadził w art. 61a § 1 K.p.a. dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w wymienionym przepisie skonkretyzowane, jednakże nie ulega wątpliwości, że dotyczy to sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo taka sytuacja występuje gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 lutego 2014 r. o sygn. akt I OSK 2159/12; CBOSA). Oznacza to, że organ administracji publicznej ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy jego wszczęcie uniemożliwiają uzasadnione przyczyny o charakterze formalnym, zarówno podmiotowym jak i przedmiotowym. Instytucję zwolnienia określonych składników majątkowych z egzekucji reguluje art. 13 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z egzekucji środków pochodzących z tytułu dodatku węglowego, z pomocy społecznej oraz "kwoty wolnej od zajęcia". Zgodnie zaś z art. 80 § 2a u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących m.in. ze świadczeń z pomocy społecznej i dodatku węglowego, o którym mowa w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Z kolei stosownie do art. 54 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo Bankowe środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. z 2020 r. poz. 2207), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy. W związku z powyższym sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo powołując się na przesłankę "innych uzasadnionych przyczyn" odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku skarżącego o zwolnienie z egzekucji. Wskazane przez stronę we wniosku środki nie podlegają już bowiem zajęciu z mocy prawa. Odnosząc się do treści skargi należy wskazać, że instytucja zwolnienia spod egzekucji danego składnika majątkowego nie służy kontroli prawidłowości dokonanych czynności egzekucyjnych – temu celowi służy skarga na czynności egzekucyjne, o której mowa w art. 54 § 1 u.p.e.a. Sądowi z urzędu wiadomo, że skarżący skorzystał z tego środka zaskarżenia i rozstrzygnięcia organu w tym zakresie było podane kontroli sądu, który nieprawomocnym wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. sygn. akt I SA/Ke 88/23 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.