I SA/Ke 19/08

Dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego z dnia 19 września 2008r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. postanawia: oddalić wniosek. Zarządzeniem z dnia 3 września 2008r. A. S. wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 407 zł. od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 3 lipca 2008r. sygn. akt I SA/Ke 19/08. Jednakże w dniu 19 września 2008r. skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w szczególności od wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając swój wniosek skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz rodzicami i dwudziestopięcioletnią siostrą. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi budynek gospodarczy wielkości 200m² z działką 10arów o wartości 190 000zł oraz działka wielkości 5,2ara o wartości 100 000zł. Skarżący wskazuje, że środki na jego osobistym rachunku bankowym są zajęte przez Urząd Skarbowy. Jako posiadane przedmioty wartościowe skarżący wykazuje samochód marki mercedes CLK rok prod. 2003 wartości ok. 70 000zł. W dalszej części wniosku autor wniosku wyjaśnia, że posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są hipotekami – jedna bankową, druga skarbową. W związku z egzekucją prowadzoną wobec zaległości skarżącego w podatku VAT za 2002r. zajęte są jego rachunki bankowe. Wnioskodawca oświadcza, że pozostał faktycznie bez środków do życia i może egzystować tylko dzięki rodzicom. Ponadto oświadcza, że spłaca dwa kredyty /oprócz samochodowego/ na łączną kwotę 163 000zł oraz posiada debet na rachunkach bankowych na łączną kwotę 155.000zł. A. S. oświadcza, że prowadzi działalność gospodarcza, z której nie osiąga dochodu. Według oświadczenia źródłem utrzymania skarżącego, jego siostry i rodziców jest dochód uzyskiwany przez rodziców skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, który za rok 2007 stanowił kwotę ok. 41 600zł, co miesięcznie stanowiło kwotę 3 466,66zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazuje, ponad informacje wskazane wyżej, że wraz z rodzicami, skarżącym i siostrą zamieszkuje jeszcze brat prowadzący odrębne gospodarstwo domowe – sam się utrzymuje i nie dokłada do potrzeb skarżącego. Ponadto skarżący oświadcza, że prowadzenie swoich spraw zlecił doradcy podatkowemu M. D.-M. i adwokatowi B. G. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 17 października 2008r. oddalono wniosek A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, które to orzeczenie strona zaskarżyła w terminie sprzeciwem z dnia 4 listopada 2008r. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia. Podniósł na uzasadnienie swojego żądania, iż majątek nieruchomy, który posiada, jest zabezpieczony hipotekami i nie jest możliwe jego spieniężenie. Samochód marki Mercedes zajęty został jako zabezpieczenie zobowiązań celnych skarżącego. Zauważył, że nawet w sytuacji, gdyby nieruchomości i majątek ruchomy nie zostały zajęte w toku egzekucji administracyjnej to i tak spieniężenie tego majątku nie jest rzeczą prostą i wymaga odpowiedniej ilości czasu. Autor sprzeciwu wskazał ponadto, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych, dostęp do gotówki jest niemożliwy. Odnośnie zaś gromadzenia środków na pokrycie wpisów sądowych, skarżący podniósł, iż konieczności ich zapłaty nie mógł przewidzieć. W konkluzji podkreślił więc, że pomimo pozornej zasobności majątkowej nie posiada środków na chwilę obecną, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270, dalej jako ustawa p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sąd. Wyjaśnić należy, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj daniny publicznej i zwolnienie od ich ponoszenia następuje na zasadzie wyjątku od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych - art. 84 Konstytucji RP. Na tym tle zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej stanowi instytucję, która może znaleźć zastosowanie jedynie wtedy, gdy strona rzeczywiście nie posiada żadnych możliwości finansowych uiszczenia opłaty sądowej, czyli niewątpliwy brak dostatecznych środków na opłaty ogranicza jej realizację prawa do sądu. W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem sygn. akt I SA/Ke 19/08 z dnia 16 kwietnia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zastosował wobec skarżącego prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej kwoty 400zł w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Od powyższego orzeczenia A. S. nie wniósł środka zaskarżenia i w dniu 19 maja 2008r. uiścił wpis od skargi w wysokości 400zł, a w dniu 25 lipca 2008r. uiścił opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100zł, tak więc był w stanie zdobyć środki na powyższe koszty sądowe. Jednocześnie skarżący winien był liczyć się, z wystąpieniem ewentualnych późniejszych kosztów sądowych i gromadzić na tę okoliczność środki finansowe. W tym miejscu warto przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniach z dnia 6 października 2004 r. (sygn. akt GZ 61/04 i GZ 64/04, niepubl.) zgodnie z którym udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Zakamycze 2006, str. 594). Ponadto analiza oświadczenia A.S. i dołączonych przez niego dokumentów, doprowadziła Sąd do przekonania, iż nie zachodzą okoliczności, które zmieniły sytuację finansowa i życiową skarżącego w taki sposób aby sąd rozszerzył zakres zastosowanego prawa pomocy. Sąd stoi na stanowisku, że A. S. nie wykazał, że na tym etapie postępowania nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej. A. S. nadal nie ma nikogo na swoim utrzymaniu, nadal korzysta z pomocy finansowej rodziców. Od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosiła znaczny zysk, o czym świadczyć może analiza akt sprawy, a nadto zeznania podatkowego za 2006 rok. Postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w Kielcach toczy się od 2004r., zakończone zostało wydaniem decyzji w roku 2007. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 wynika, że dochód skarżącego do opodatkowania wyniósł 38 636,22zł., podatek należny zaś 5997zł. Takie okoliczności faktyczne doprowadziły Sąd do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżący, w obliczu rychłego ukończenia postępowania kontrolno-podatkowego w pierwszej instancji, mógł przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Ponadto odnośnie złożonych przez skarżącego dokumentów potwierdzających zadłużenie kredytowe Sąd zważył, iż strona nie może oczekiwać, że w przypadku kosztów związanych ze spłatą raty kredytu, Sąd uzna pierwszeństwo tych kosztów przed zobowiązaniami wobec Skarbu Państwa. Podkreślić bowiem należy, iż niedopuszczalnym jest aby strona w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktowała zobowiązania cywilnoprawne (w tym wobec instytucji bankowych) uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, a w konsekwencji uzasadniać skorzystanie z instytucji prawa pomocy, gdyż prowadziłoby to do niczym nieuzasadnionego przerzucania ciężaru związanych ze sprawą kosztów na Skarb Państwa i tym samym uszczuplenie należnych mu dochodów. W tej sytuacji nie można oczekiwać, że Sąd uzna wyższość należności cywilnoprawnych nad należnościami publicznoprawnymi. Z tych przyczyn, w sytuacji, gdy przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem - przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia Sąd uznał, że A. S. ma możliwość poniesienia kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 407zł i ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów prawa, orzekł jak w sentencji.