I SA/Ke 190/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2021 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia ...nr w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. 1. Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z .... nr ... utrzymał w mocy decyzję S. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z ... nr ... o nałożeniu na H. S. kary pieniężnej w wysokości 2000 zł. 1.1 Organ odwoławczy uznał, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci m.in. protokołu kontroli, kserokopii dowodu rejestracyjnego, kserokopii harmonogramu kierowcy za listopad 2019 r., że w dniach 4, 5, 6, 7, 8 listopada 2019 r. strona wykonywała przewozy drogowe autobusem bez aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Powyższe naruszenie zostało stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli w siedzibie przedsiębiorcy H. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: Przewóz Osób "B." H. S., przeprowadzonej od 22 maja 2020 r. do 8 czerwca 2020 r. W trakcie kontroli przedsiębiorca okazał m.in. dowód rejestracyjny autobusu marki ... o nr rej. ..., którym wykonywał przewozy osób w okresie objętym kontrolą. Z wpisów zawartych w tym dowodzie wynikało, że po przeprowadzeniu przeglądu technicznego autobusu 2 maja 2019 r., kolejny przegląd był przeprowadzony 9 listopada 2020 r., tj. po upływie 6 miesięcy od poprzedniego przeglądu technicznego. Tymczasem zgodnie z art. 81 ust. 9 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz.U. z 2020, poz. 110) okresowe badanie techniczne autobusu przeprowadza się przed upływem roku od dnia pierwszej rejestracji i następnie co 6 miesięcy. Z okazanego harmonogramu kierowcy H. S. za listopad 2019 r. wynikło że w dniach od 4 listopada do 8 listopada 2019 r., wykonywał on przewozy drogowe osób. Stan faktyczny polegający na wykonywaniu transportu drogowego pojazdem bez ważnego przeglądu technicznego kontrolujący zakwalifikowali jako naruszenie określone w lp. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W związku z ujawnionym w trakcie kontroli naruszeniem zostało wszczęte postępowanie, którego stroną był przedsiębiorca H. S. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: Przewóz Osób "B." H. S. 1.2 Organ wskazał na podstawę prawną rozstrzygnięcia: przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j. t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2140), dalej "u.t.d." Wyjaśnił, że w sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92 a ust. 1 w zw. z art. 93 ust. 1 tej ustawy. Treść art. 92a ust. 5 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. W związku z powyższym regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Stwierdził też, że zastosowania nie znajdzie również art. 189e oraz art. 189f, które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie przez ustawę o transporcie drogowym w art. 92c ust. 1 pkt 1. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a. Według art. 71 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym (p.r.d.), dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Przepis ten nie dotyczy pojazdów, o których mowa w ust. 3. Zgodnie z art. 81 ust. 1 i 9 tej ustawy, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Okresowe badanie techniczne autobusu przeprowadza się przed upływem roku od dnia pierwszej rejestracji i następnie co 6 miesięcy. Konsekwencją powyższego jest treść lp. 9.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, który sankcjonuje wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego - karą pieniężną w wysokości 2000 złotych za każdy pojazd. 1.3 Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że występujący w państwie stan pandemii nie stanowił podstawy do nieprzeprowadzania kontroli drogowej. Sam przedsiębiorca w obawie o swoje zdrowie mógł wyznaczyć pełnomocnika, który by go reprezentował w trakcie trwania czynności kontrolnych co też uczynił. Tak więc czynności kontrolne zostały przeprowadzone zgodnie z obowiązującym prawem, z zachowaniem ostrożności w celu nienarażenia przedsiębiorcy na niebezpieczeństwo zarażenia co by mogło skutkować utratą zdrowia lub życia. 1.4 W ocenie organu w sprawie brak jest podstaw zastosowania art. 92c ust. 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć. W niniejszej sprawie strona nie wskazała okoliczności, których nie mogła przewidzieć oraz na które nie miała wpływu. W trakcie prowadzonego postępowania przedsiębiorca nie wskazał okoliczności, których nie mógł przewidzieć i którym nie mógł zapobiec. Zwykłe przeoczenie nie kwalifikuje się do okoliczności egzoneracyjnych określonych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. 2. Na powyższą decyzję H. S.złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej uchylenie. 2.1 W ocenie skarżącego kwestia posiadania przez pojazd aktualnego badania technicznego nie jest kwestią, która powinna być ujęta przy kontroli w przedsiębiorstwie. Przy kontroli przedsiębiorstwa mamy do czynienia ze sprawdzaniem nie pojazdu wykonującego przewozy na drodze, czyli tu i teraz, gdzie bez spornie można stwierdzić tego rodzaju naruszenie, tylko przedsiębiorcy i jego dokumentów. Skarżący podniósł, że okres jaki kontrolowała Inspekcja Transport Drogowego to okres około 8 miesięcy wstecz i skarżący mógł być w tym okresie chory i nie wykonywać przewozów drogowych, czego nie może niestety udowodnić ponieważ nie chodzi na zwolnienia lekarskie, bo i tak nie ma za nie płacone ze względu na wiek (prawie 69 lat). Mógł także nie wykonywać tym samochodem przewozów drogowych ze względu na awarię i oczekiwanie na jakąś zamówioną część naprawczą, a tym samym nie mógł zrobić przeglądu technicznego z powodu niemożliwości dojechania do stacji przeglądów technicznych. Jeśli chodzi o dowody na tę okoliczność to nie może ich mieć, ponieważ większość napraw przy samochodzie wykonuje sam bo z wykształcenia jest technikiem mechanikiem samochodowym i niestety nie stać go przy jego mikroskopijnych dochodach dniowych od 30 zł do 50 zł, a często na minusie bez pokrycia kosztów, aby takie naprawy wykonywać w zakładzie u mechanika samochodowego. Mógł także wykonywać te przewozy we wskazanych dniach pożyczonym busem od kolegi innego przewoźnika w formie pomocy koleżeńskiej, której nie musiał zgłaszać do licencji, ponieważ ustawowy czas na zgłoszenie pojazdu do licencji to 28 dni. 2.2 Zdaniem skarżącego postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie zostało przeprowadzone w sposób dokładny i wyczerpujący, w wyniku którego ustalony stan faktyczny mógłby być podstawą do wydania decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami – art. 77 § 1 k.p.a. W odwołaniu skarżący podniósł, że naruszenie zostało stwierdzone jedynie na podstawie przedstawionego do kontroli harmonogramu, a harmonogram jak sama nazwa wskazuje jest planem wykonywanej pracy, więc na tej podstawie nie można jednoznacznie i bezspornie stwierdzić, że doszło do naruszenia. Jest to jedynie przypuszczenie ze strony organu. Organ powinien stwierdzone naruszenie poprzeć dowodami, które jednoznacznie będą świadczyć, o tym że strona swoim zachowaniem wypełniła znamiona stwierdzonego w postępowaniu administracyjnym naruszenia. Z braku jednoznacznych dowodów skarżący wniósł o zastosowanie art. 92 c ust. 1 u.t.d. i umorzenie postępowania. 2.3 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 2.4 W piśmie procesowym z 9 maja 2021 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi oraz odwołania. Jego zdaniem poniósł karę w wyniku wymuszenia kontroli, przeprowadzonej pomimo obostrzeń i zawieszenia działalności gospodarczej z powodu pandemii. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy administracji przyjęto za podstawę rozważań sądu. 3.2 Przedmiotem skargi jest decyzja, którą Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 2000 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Organ prawidłowo wskazał na ramy prawne rozstrzygnięcia, tj. przepisy ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d., podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, a w przypadku niektórych naruszeń numer grupy naruszeń oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku 1 do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego oraz zmieniającego załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, popełnionych przez podmiot wykonujący przewóz drogowy określa lp. 1-9 załącznika nr 3 do ustawy (art. 92 ust. 7 pkt 1 u.t.d.). Zgodnie z art. 4 pkt 22 lit. l u.t.d. obowiązki lub warunki przewozu drogowego oznaczają obowiązki lub warunki wynikające z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Ustawa ta określa m.in. wymogi w zakresie wykonywania badań technicznych pojazdów zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie zaś do art. 81 ust. 1 p.r.d, właściciel pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest obowiązany przedstawiać go do badania technicznego. Badania techniczne dzieli się na badania okresowe, badania dodatkowe oraz badania co do zgodności z warunkami technicznymi (art. 81 ust. 2 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne po raz pierwszy jest przeprowadzane przed pierwszą rejestracją pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 81 ust. 1 p.r.d.). Okresowe badanie techniczne autobusu przeprowadza się przed upływem roku od dnia pierwszej rejestracji i następnie co 6 miesięcy (art. 81 ust. 9 p.r.d.). Według natomiast art. 71 ust. 1 p.r.d., dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie do art. 84 ust. 1 p.r.d., badanie techniczne pojazdów wykonuje zatrudniony w stacji kontroli pojazdów uprawniony diagnosta potwierdzając tym samym stan techniczny pojazdu. Oznacza to, że skarżący jako zawodowy przewoźnik, posługujący się posiadanym pojazdem zarejestrowanym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej winien dokonać okresowego badania technicznego pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w określonym w dowodzie rejestracyjnym terminie. 3.3 W niniejszej sprawie w trakcie kontroli przeprowadzonej w siedzibie skarżącego – przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób ustalono, że strona wykonywała przewozy drogowe autobusem ... o nr. rej .... bez aktualnego okresowego badania technicznego. Z dowodu rejestracyjnego pojazdu wynika bowiem, że termin badania technicznego wyznaczono na dzień 2 listopada 2019 r., tj. 6 miesięcy od ostatniego badania technicznego, które miało miejsce 2 maja 2019 r. Badanie zostało natomiast przeprowadzone 9 listopada 2019 r., tj. po upływie 6 miesięcy, o których mowa w art. 81 ust. 9 p.r.d. Jednocześnie z rozkładu czasu pracy kierowcy (harmonogramu) wynika, że w dniach 4, 5, 6, 7, 8 listopada 2019 r. ww. autobusem były wykonywane przewozy drogowe. 3.4 Powyższych ustaleń dokonano w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Sąd nie znalazł podstaw aby zakwestionować czynności organów administracji podejmowane w toku sprawy, a zmierzające do jej wyjaśnienia. W szczególności zostały wyczerpująco zbadane istotne w sprawie okoliczności. Przeprowadzono w tym celu dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Wbrew twierdzeniom skarżącego organ był uprawniony do dokonania ustaleń m.in. w oparciu o harmonogram czasu pracy kierowcy. Harmonogram ten stanowi bowiem sformalizowany dokument, do sporządzenia którego i posiadania zobowiązany jest przedsiębiorca wykonujący przewozy (art. 31 e ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców). Jednocześnie skarżący nie podważył wiarygodności zapisów tego harmonogramu. 3.5 Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma zarzut stwierdzenia omawianego naruszenia podczas kontroli przeprowadzonej w przedsiębiorstwie skarżącego oraz w okresie zawieszenia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Wymaga wyjaśnienia, że stosownie do art. 89c u.t.d. do kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy m.in., jak w niniejszej sprawie, w zakresie przestrzegania warunków i obowiązków przewozu drogowego określonych art. 4 pkt 22 u.t.d. stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców. Zgodnie natomiast z art. 51 ust. 1 tej ustawy kontrolę przeprowadza się w siedzibie przedsiębiorcy lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej. Z kolei w świetle art. 25 ust. 2 pkt 7 ustawy Prawo przedsiębiorców w okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej przedsiębiorca może zostać poddany kontroli na zasadach przewidzianych dla przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą. Co istotne stosowanie tych regulacji nie zostało wyłączone w okresie pandemii Covid 19. 3.6 Nieuzasadniony był wniosek skarżącego o zastosowanie art. 92c ust. 1 u.t.d. i umorzenie postępowania. Odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d., który określa odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz drogowy za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, jest odpowiedzialnością opartą na zasadach odpowiedzialności administracyjnej. Przepis ten stwarza więc domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń. Ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania przy spełnieniu m. in. przesłanek z art. 92c ust. 1 u.t.d., których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. Stosownie do art. 92c ust. 1 pkt u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Przedsiębiorca nie ma wpływu na powstanie naruszenia w sytuacji, gdy niezależnie od jego zachowania i tak doszłoby do powstania naruszenia. W szczególności sytuacja taka może mieć miejsce, jeżeli do naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego dochodzi z powodu siły wyższej lub zachowania osób trzecich, którym podmiot wykonujący przewozy nie był w stanie się przeciwstawić. Brak możliwości przewidzenia określonych zdarzeń lub okoliczności ma miejsce wtedy, gdy przy uwzględnieniu wiedzy, umiejętności i doświadczenia nie istniała możliwość przewidzenia określonych zdarzeń z uwagi na ich nadzwyczajny charakter. Wskazany wyżej przepis odnosi się więc do wyjątkowych sytuacji, których podmiot wykonujący przewozy drogowe, przy zachowaniu staranności i przezorności, nie był w stanie przewidzieć. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe, gdy przedsiębiorca wykaże stosownymi dowodami, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub że wystąpiły zdarzenia, których nie mógł przewidzieć. To bowiem on wywodzi skutki prawne z niego wynikające i to na nim spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności i udowodnienia okoliczności objętych jego hipotezą W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Brak było bowiem dowodów wskazujących na istnienie okoliczności wyłączających odpowiedzialność skarżącego. W rzeczywistości skarżący nie wie dokładnie co stanowiło przyczynę wykonania badań technicznych pojazdu po terminie. W skardze wskazuje alternatywnie na chorobę ewentualnie awarię samochodu. Natomiast w odwołaniu wskazuje zwyczajnie na "przeoczenie". 3.7 Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.