I SA/Ke 193/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Asesor WSA Magdalena Stępniak Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 16 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach postanowieniem z 16 marca 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty Buskiego z 9 stycznia 2023 r. nr [...] odmawiające M. S. przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 08.12.2020 r. H. S. R. M. S., [...] T. nabył samochód osobowy marki S. O., co zostało ustalone na podstawie umowy kupna - sprzedaży i znajduje potwierdzenie w piśmie znak: [...] z dnia 07.02.2022 r. otrzymanego z Urzędu Miejskiego we W.. Strona do dnia 07.06.2021 r. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku wynikającego z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP ma obowiązek zawiadomić właściwego starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu w terminie 180 dni. Fakt nabycia pojazdu nie został zgłoszony staroście, aż do dnia wszczęcia postępowania administracyjnego. W związku z powyższym w dniu 18.03.2022 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu. W odpowiedzi w dniu 01.04.2022 r. M. S. złożył pisemne wyjaśnienia, w których poinformował, że spełnił wszystkie wymagania dotyczące nabycia i zbycia pojazdu. Podał, że pojazd został zakupiony 08.12.2020 r. i tego samego dnia zostało wystawione zaświadczenie o demontażu, które następnie wysłano do Urzędu Miasta Wydział Komunikacji we W. w celu zawiadomienia i wyrejestrowania pojazdu. Do pisma została załączona kopia decyzji o wyrejestrowaniu pojazdu z dnia 14.12.2020 r. wydana przez Prezydenta Miasta W.. Załączono również kopię: zaświadczenia o demontażu, umowę kupna sprzedaży z dnia 08.12.2020 r. oraz oświadczenie J. S.. W dniu 02.12.2022 r. organ wysłał do strony zawiadomienie o uchybieniu terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Po odebraniu zawiadomienia o uchybieniu terminu, strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu oraz zawiadomiła o nabyciu załączając umowę sprzedaży. W piśmie wskazała, że nie dopełniła obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, ponieważ uzyskała błędną informację od pracownika organu. Z uwagi na powyższe w dniu 20.12.2022 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, której celem było ustalenie okoliczności faktycznych podnoszonych przez stronę zdarzenia - tj. rozmowy J. S. z pracownikiem Wydziału Komunikacji M. P.. Pracownik organu - M. P. wskazał, że "nie pamięta rozmowy z J. S. w sensie, że nie pamięta tej rozmowy w związku z faktem, że od rozmowy upłynęło ponad dwa lata. Nie może natomiast powiedzieć, że taka rozmowa nie miała miejsca, skoro J. S. się na nią powołuje". Z powyższego zdaniem organu, wynika, że pracownik organu nie potwierdził faktu, że udzielił stronie błędnej informacji co do obowiązujących przepisów prawa w zakresie obowiązku zawiadamiania starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Pracownik organu nie wykluczył jedynie, że mógł mieć kontakt służbowy z J. S.. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że przepisy prawa jednoznacznie określają obowiązki właściciela pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP. Obowiązek zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu obowiązuje w ustawie Prawo o ruchu drogowym od 1 stycznia 1998 r. , natomiast od 1 stycznia 2020 r. obowiązuje sankcja finansowa w przypadku niewywiązania się z tego obowiązku. Organ podkreślił, że strona prowadzi działalność gospodarczą związaną m.in. ze sprzedażą samochodów i furgonetek oraz demontażem wyrobów zużytych. O braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można natomiast mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnie od osoby zainteresowanej. Dalej podał, że przepis art. 15zzzzzn2 nie funkcjonuje samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przywrócenia terminu nie uzasadniają: niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. W oparciu o powyższe organ stwierdził, iż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybiła terminowi bez swojej winy. Kolegium nie uwzględniło podnoszonych w zażaleniu zarzutów naruszenia art. 7, 70, 80 oraz 81a i 58 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, tj. braku inicjatywy dowodowej i niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w tym niepowołanie na świadka pracownika skarżącego - J. S.. Podniosło, że braku wiedzy o ciążących na stronie obowiązkach nie można uznać za przesłankę niezależną od strony i niezawinioną. Zatem nie może usprawiedliwić braku winy nawet fakt pozyskania błędnej informacji słownej od pracownika organu (który nota bene nie został w sprawie potwierdzony). Dbając należycie o swoje interesy, strona winna ewentualną informację zweryfikować w obowiązujących przepisach prawa, bądź też wystąpić do organu z prośbą o pisemną interpretację. Mając na uwadze fakt, iż termin na dokonane zgłoszenia nabycia pojazdu w okresie od 1 marca 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. wynosił 180-dni, podmiot dysponował odpowiednio długim czasem umożliwiającym pozyskanie stosownej wiedzy, o ciążących na nim obowiązkach. W ocenie Kolegium podniesione przez wnioskodawcę argumenty nie uprawdopodabniają więc należycie istnienia braku u wnioskodawcy winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Na powyższe postanowienie M. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie: 1. art. 6 i 7 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego tj: brak inicjatywy dowodowej i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez niepowołanie na świadka pracownika żalącego - J. S.. błędne pouczenie przez organ pierwszej instancji o prawach i obowiązkach skarżącego tj. nie działanie na podstawie przepisów obowiązującego prawa. 2. art. 9 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne poinformowanie skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków skarżącego, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że skarżący ponosi szkodę z powodu zastosowania się do błędnego pouczenia organu. Organ nie udzielił niezbędnych wyjaśnień i wskazówek a wręcz wprowadził skarżącego w błąd co do obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu przeznaczonego do demontażu w dniu jego nabycia, 3. art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez ich niezastosowanie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie oceny, czy dana okoliczność została uprawdopodobniona, nie opierając się na całokształcie materiału dowodowego, tj. uznanie za niewystarczające oświadczenia świadka J. S. dot. otrzymania od pracownika organu błędnych informacji dot. obowiązku zgłoszenia organowi nabycia pojazdu w przypadku, gdy pracownik organu nie wykluczył możliwości zaistnienia opisywanego zdarzenia, 4. art. 81 a § 1 k.p.a. - poprzez jego niezastosowanie i rozpatrzenie wątpliwości dotyczących uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu na zgłoszenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie nastąpiło z winy skarżącego, ale na jego niekorzyść. 5. art. 58 § 1 k.p.a. - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu na zgłoszenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie nastąpiło z jego winy, podczas gdy skarżący spełnił wszystkie przesłanki wymienione w dyspozycji art. 58 § 1 k.p.a. dołożył wszelkich starań by uzyskać od organu informację, czy powinien składać zawiadomienie o nabyciu pojazdu, który przeznaczony jest do demontażu w dniu jego nabycia, zastosował się do błędnego pouczenia organu. Skarżący dostrzegł problemy interpretacyjne przepisów prawa i udał się do organu, który te przepisy stosuje licząc, że zostanie poinformowany o sposobie załatwienia sprawy w sposób rzetelny i zgodny z prawem. Pracownik organu przyznał, że nie zaprzecza, że udzielił skarżącemu błędnej informacji, co jest wystarczającym uprawdopodobnieniem (a nawet udowodnieniem), że strona uchybiła terminowi nie ze swojej winy, a z winy pracownika organu. W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że zastosował się do błędnych wskazówek i zaleceń pracownika organu i ponosi tego skutki prawne - szkodę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organ administracji przyjęto za podstawę rozważań sądu. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Skarżący podnosi, że nie ponosi winy w uchybieniu terminowi, albowiem pracownik skarżącego uzyskał błędną informację od pracownika organu w zakresie braku konieczności dokonania zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, w przypadku gdy został on zdemontowany. Organy uznały natomiast, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. W tak zakreślonym sporze sąd akceptuje stanowisko organu. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy o COVID w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Z brzmienia art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy o COVID-19 wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża – z siedmiu do trzydziestu dni – termin na złożenie wniosku o przywrócenie. Pomimo, że z przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów k.p.a. Przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi, należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, powinien odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej, spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Jest ono środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyroki NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; CBOS). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. W realiach badanej sprawy, ocena organu, zgodnie z którą skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było od niego niezależne, jest prawidłowa. Skarżący wskazał jako przyczynę uchybienia okoliczność udzielenia błędnej informacji przez pracownika organu, co do stosowania prawa. Tymczasem, jak słusznie przyjął organ, pracownik ten wskazał, że nie pamięta treści rozmowy, ze względu na znaczny upływ czasu, nie zaprzeczył, że rozmowa z J. S. miała miejsce "skoro J. S. się na nią powołuje". Z powyższego zeznania nie można – wbrew treści skargi - wywieźć wniosku o wprowadzeniu pracownika skarżącego w błąd. Zeznania świadka – pracownika organu – nie doprowadziły do udowodnienia, czy nawet uprawdopodobnienia treści czy tematu rozmowy. Natomiast wpływu na uchybienie terminowi do złożenia zawiadomienia nie może mieć okoliczność wizyty pracownika skarżącego w siedzibie organu. W tym miejscu zauważenia wymaga, że wobec dysponowania przez organ oświadczeniem J. S. dotyczącego uzyskanej w organie informacji, nie było koniecznym przeprowadzenie dowodu z zeznań tego świadka. Zaniechanie tej czynności nie prowadziło więc do powstania naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Oświadczenie to, jak i zeznania M. P. podlegały swobodnej ocenie organu. Sąd akceptuje stanowisko organu, odmawiające przyjęcia oświadczenia jako dowodu potwierdzającego brak winy strony w uchybieniu terminu do złożenia zawiadomienia, albowiem po pierwsze przesłuchany pracownik organu nie potwierdził deklarowanej przez stronę treści rozmowy (nie zaprzeczył jedynie, że rozmowa miała miejsce), po drugie okoliczność uzyskania podczas wizyty w organie wskazanych przez stronę informacji nie została wykazana w żadnej innej formie np. protokołem, czy treścią notatki służbowej. Sąd podziela także stanowisko organu w kontekście wyższych standardów staranności jakich należy wymagać od przedsiębiorców, w zakresie stosowania prawa związanego z tą działalnością. Podkreślenia wymaga, że skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na sprzedaży i demontażu pojazdów powinien wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. W prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest bowiem wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami, (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności gospodarczej), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Powołanie się na rozmowę z pracownikiem organu celem upewnienia się co do obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, bez przedstawienia dodatkowych okoliczności, nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie mógł dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie. Z treści samego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W konsekwencji uprawnione jest stanowisko, że niedochowanie przez skarżącego terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu było wynikiem niedołożenia przez niego należytej staranności, jakiej można wymagać od przedsiębiorcy dbającego należycie o swoje interesy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 6, art. 7, art. 9 art. 58 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a k.p.a. są niezasadne. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.