I SA/Ke 196/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 maja 2013 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. 1.1 Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy A. Z. umorzenia zadłużenia za okres od IV kwartału 2002 r. do III kwartału 2012 r. w kwocie 16.284,94 zł. 1.2 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zadłużenie na koncie składkowym A. Z. jest skutkiem nieterminowego zgłoszenia A. Z. do ubezpieczenia społecznego rolników i objęcia go tym ubezpieczeniem za wsteczny okres. A. Z. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,56 ha fizycznego, tj. 2,25 ha przeliczeniowego. Z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego A. Z. został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników z mocy ustawy od dnia 1 lutego 1996 r. i podlega temu ubezpieczeniu nadal. Objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników nastąpiło z datą wsteczną, bowiem zgłoszenia A. Z. dokonano w dniu 25 stycznia 2012 r. 1.3 Wnioskiem z dnia 24 grudnia 2012 r. A. Z. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy o umorzenie. Wniosek ten uzasadniał trudną sytuacją finansową spowodowaną chorobą. Dołączył kartę jednodniowego leczenia szpitalnego oraz zaświadczenia o pomocy de minimis w rolnictwie i decyzje Urzędu Gminy w Waśniowie dotyczące umorzenia podatku rolnego za III i IV kwartał 2011 r. w łącznej kwocie 275,00 zł. Organ wniosek skarżącego w części dotyczącej funduszu emerytalno-rentowego za okres od IV kwartału 2002 r. do II kwartału 2004 r. oraz funduszu składkowego za okres od IV kwartału 2002 r. do III kwartału 2012 r. rozpoznał w oparciu o przepisy art. 41 a ust 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. nr 50 poz. 291 ze zm.), które stanowią, że Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszu emerytalno-rentowego i składkowego, jak również w przypadku całkowitej nieściągalności należności może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Natomiast wniosek w części dotyczącej funduszu emerytalno-rentowego za okres od III kwartału 2004 r. do III kwartału 2012 r. organ rozpoznał w oparciu o przepisy prawa unijnego dotyczące pomocy publicznej, której zasady regulują m.in. postanowienia art. 3 rozporządzenie Komisji WE Nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.UE L 337 z dnia 21 grudnia 2007 r.), które stanowią, że udzielane korzyści finansowe w formie ulg w spłacie należności z tytułu składek, umorzeń oprocentowania od nieopłaconych składek stanowią incydentalną pomoc w ustabilizowaniu się przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej płatnika oraz istnieje pozytywna prognoza, co do poprawy wyników prowadzonej produkcji podstawowych produktów rolnych. W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że warunki bytowe skarżącego są złe. Budynek mieszkalny wymaga remontu i wydaje się być niezamieszkały. Skarżący w miejscu tym przebywa jedynie w czasie prac polowych, pozostały czas spędza razem z żona w domu córki Źródłem utrzymania skarżącego jest gospodarstwo rolne wielkości 5,76ha fizycznego co stanowi 6,2890ha przeliczeniowego. Zgodnie z Obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 21 września 2012 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego dochód w 2011 r. wynosił 2.713, 00 zł określono roczny dochód na kwotę 17 062,05 zł. Ponadto w 2011 r. skarżący korzystał z wsparcia finansowego ze środków unijnych w kwocie 4.509,08 zł oraz z pomocy de minimis w kwocie 275,00 zł. Z prowadzonego gospodarstwa utrzymuje się wyłącznie skarżący. 1.4. Organ wskazał ponadto, że przepisy prawa unijnego jako podstawę do umorzenia wskazują zaistnienie przejściowo trudnej sytuacji spowodowanej okolicznościami niezależnymi od podmiotu. Udzielenie pomocy ma na celu stabilizację sytuacji finansowej podmiotów, w których istnieje pozytywna prognoza, co do dalszych wyników. Aktualna sytuacji finansowa A. Z. nie pełnia określonych wymagań. Sytuacja materialno-bytowa nie jest sytuacją nową i nie można jej uznać za sytuację przejściowo trudna. 2.1 Na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego A. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wskazując na bezpodstawne naliczenie kwoty 16.284,94 zł wraz z odsetkami za okres od IV kwartału 2002 r. do IV kwartału 2012 r. wniósł o umorzenie zadłużenia powstałego z winy KRUS. Podniósł, że nie jest prawdą aby żona w jego imieniu zgłosiła go do ubezpieczenia, organ dokonał tego sam. W dalszej części skargi wskazał na ciężką sytuację zdrowotną i materialną. 2.2 W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: 3.1 W myśl art. 1 ustawy z dnia 22 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.).Istotnym jest, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana w powyższy sposób kontrola wykazała, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 3.2 Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie jest art. 41a ust. 1 pkt ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( tekst jedn. Dz.U. z 2008r. Nr 50, poz. 291). Zgodnie z nim Prezes KRUS lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego, na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy, oraz stan finansów funduszów emerytalno - rentowego lub składkowego, może odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub części. Z treści tego przepisu wynika jasno, że wydawane na jego podstawie rozstrzygnięcie wydawane jest w ramach tzw uznania administracyjnego. Zwrócić także uwagę należy, że użyty przez ustawodawcę zwrot " w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego " ma charakter prawnie niedookreślony. Oznacza to, że dokonywana przez Sąd kontrola takiej decyzji obejmuje wyłącznie zbadanie, czy jej wydanie poprzedzono prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Sąd zobowiązany jest zatem do oceny czy postępowanie administracyjne było prowadzone niewadliwie i czy organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym dokonał rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia , czy zostały spełnione określone w przepisie przesłanki i czy ocena dowodów zawarta w motywach decyzji nie jest dowolna. 3.3 Dokonana w powyższym zakresie kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny (przyjęty przez Sąd za własny) a następnie prawidłowo zastosował przepis prawa materialnego. Mimo, że skarżący powoływał się we wniosku o umorzenie na swoja trudna sytuacje majątkową to odmówił współpracy z organem w ustalaniu potrzebnych faktów. W związku z tym stan faktyczny sprawy organ ustalił w oparciu o zewnętrzne oględziny posesji i będące w jego posiadaniu dokumenty. Ustalając dochody A. Z. organ prawidłowo wobec odmowy współpracy przyjął do wyliczeń dane statystyczne. Poprawnie przy tym obliczył dochód z gospodarstwa rolnego w oparciu o obwieszczenie Prezesa GUS z dnia 21 IX 2012r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Skoro zatem według tych danych przeciętny dochód z 1 ha przeliczeniowego w 2011r. wyniósł 2713 zł to prawidłowo organ obliczył roczny dochód z gospodarstwa rolnego skarżącego na 17062,05 zł. Zarzuty skargi, że dochód obliczony w ten sposób jest zawyżony nie mogą się ostać wobec odmowy ich podania przez skarżącego. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w sytuacji gdy skarżący stara się o ulgę płatniczą na nim ciąży obowiązek wykazania stosownych przesłanek. Po drugie organ , co kwestionowane nie było ustalił, że A. Z. pobierał w 2011r. płatności obszarowe w kwocie 4509,08 zł. Skorzystał też z pomocy de minimis w postaci umorzenia podatku rolnego w wysokości 275zł. Nadto organ w oparciu o zewnętrzne oględziny gospopdarstwa ustalił, że dom należący do skarżącego jest w złym stanie technicznym i wygląda na niezamieszkały. Wg wiedzy organu skarżący zamieszkuje z córka i żoną H. Z. , którym to informacją skarżący nie zaprzeczał. Ustalono również, że skarżący poddał się operacjo zaćmy. 3.4 W tak ustalonym stanie faktycznym prawidłowo organ wskazał, że po stronie skarżącego nie zaszła ważna przyczyna o jakiej mowa w art. 41a ust. 1 pkt 1 u.u.s.r. pozwalająca na rozważenie uwzględniania wniosku skarżącego, albowiem posiada on środki pozwalające tak na utrzymanie jak i na zaspokojenie roszczeń organu. Skarżący nie wykazał żadnym dowodem, że jego sytuacja majątkowa czy życiowa jest na tyle zła, że nie jest w stanie wywiązać się on ze swoich zobowiązań. Przypomnieć należy w tym miejscu, że ważny interes o jakim mowa w cyt. wyżej przepisie charakteryzuje się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w swym orzeczeniu z dnia 15 IX 2011r ISA/Ke 350/11 (LEX nr 966058) interes taki występuje w sytuacjach szczególnych w których niemożność uregulowania należności spowodowana jest przypadkami losowymi takimi jak : klęski żywiołowe powodujące utratę majątku, czy trwała niezdolność zarobkowa wywołana kalectwem. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 VIII 2010r. II FSK 620/09 (LEX nr 745770) wskazano nadto, że przez ważny interes rozumieć należy względy nadzwyczajne , które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Jednodniowy pobyt w szpitalu zrefundowany przez NFZ za taką sytuacje uznany być nie może. 3.5 Prawidłowo też organ wskazał, że nie można skarżącemu udzielić pomocy de minimis albowiem byłoby to sprzeczne a z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 XII 2007r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE , który stanowi, że udzielanie takiej pomocy w sferze produkcji rolnej jest możliwe jako pomoc incydentalna w ustabilizowaniu się przejściowo trudnej sytuacji ekonomicznej płatnika, oraz gdy istnieje pozytywna prognoza co do poprawy wyników prowadzonej produkcji podstawowych produktów rolnych. Wskazując na zaniedbania podczas oględzin prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa zasadny był zdaniem Sądu wniosek, że udzielenie skarżącemu pomocy nie spowoduje poprawy rentowności jego gospodarstwa. Skarżący z wnioskami tymi nie polemizował. 3.6 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.