I SA/Ke 199/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Asystent sędziego Emilia Czarnecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2010r. sprawy ze skargi "E. I." Sp. z.o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 13 stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K.; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2010r. nr (...) Dyrektor Izby Celnej w K.utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 21 grudnia 2009r. nr (...) w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na prowadzone postępowanie egzekucyjne przez E. I. Spółka z o.o. w W. (zwana dalej Spółką). Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w K. wydał w dniu 20 listopada 2007r. (nie jak omyłkowo podano w uzasadnieniu postanowienia 27 września 2007r.) decyzję nr (...) określającą kwotę należności celnych, opłatę celną dodatkową oraz kwotę odsetek wyrównawczych, będącej podstawą do dochodzenia zobowiązania. Kwota należności celnych została zarejestrowana w dniu 20 listopada 2007r., o czym Spółka została zawiadomiona w momencie doręczenia decyzji w dniu 23 listopada 2007r. Zobowiązanymi byli solidarnie Spółka oraz Agencja Celna K.-S. z siedzibą w K. Decyzją z dnia 11 kwietnia 2008r. nr (...) Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. w części dotyczącej określenia kwoty odsetek wyrównawczych, jednocześnie orzekł w sprawie kwoty odsetek wyrównawczych, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja została doręczona stronie, która nie złożyła skargi do sądu. Tym samym decyzja ta stała się prawomocna, ostateczna, i wymagalna. Powołując się na treść art. 242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. 2001, Nr 75, poz. 802, ze zm.), Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, a więc na wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciel miał termin do dnia 23 listopada 2012r. Z kolei wskazując na treść art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ wyjaśnił, że zarzut wniesiony na podstawie tego przepisu może opierać się wyłącznie na okolicznościach, które zaszły po wydaniu tytułu wykonawczego. Wynika to wprost z treści art. 29 § 1 w/w ustawy, który zakazuje organowi egzekucyjnemu badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Za bezzasadny organ uznał również zarzut oparty na treści art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na podstawie art. 209 § 1 Kodeksu celnego dług celny powstaje w wypadku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym, a dłużnikiem jest zgłaszający. W wypadku przedstawicielstwa pośredniego, które miało miejsce w niniejszej sprawie, dłużnikiem jest również osoba, na rzecz której złożone zostało zgłoszenie celne. Zgodnie z art. 209 § 3 Kodeksu celnego osoby, które dostarczyły danych wymaganych do sporządzenia zgłoszenia i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły dowiedzieć się, że dane na podstawie, których sporządzono zgłoszenie są nieprawdziwe zostają uznane za dłużników. Wobec powyższego zobowiązanym są zarówno Spółka jak i Agencja Celna K.-S. w K. Dyrektor Izby Celnej w K. zakwestionował zasadność zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, mówiącego o niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Analizując okoliczności sporządzenia tytułu wykonawczego uznał, że zarzut ten pozbawiony jest podstaw. Na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożyła Spółka. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Spółka zarzuciła naruszenie art. 33 pkt 1, 4 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz niewłaściwą interpretację art. 209 § 1 i 3 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny. W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że dokonując zgłoszenia, pracownik Agencji Celnej K.-S. dostarczył danych wymaganych do zgłoszenia niezgodnie z wolą zarządu Spółki, współpracując w tym względzie z osobami nieuprawnionymi: A. B. i J. F.. Osoby te, również nieuprawnione do zgłoszenia w imieniu Spółki, usiłowały dokonać tych czynności w Urzędzie Celnym w Cz. Dz., gdzie funkcjonariusze celni nie dopuścili do odpraw. Nawet przy zachowaniu należytej staranności zarząd nie mógł wiedzieć, iż agent celny J. L. dokonywał odpraw posługując się danymi nieprawdziwymi dostarczanymi przez osoby trzecie, nie mające upoważnienia zarządu Spółki. Dalej Spółka zakwestionowała stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że doręczenie Agencji Celnej K.-S. decyzji dotyczących określenia należności celnych, było równoznaczne z doręczeniem tych decyzji Spółce. Decyzje te nie zostały bowiem skutecznie doręczone Spółce. Uniemożliwiło to wniesienie odwołania, co oznacza, że obowiązek nie istnieje. Ponadto podczas wizyty członków zarządu w Izbie Celnej w K. w lipcu 2009r. odmówiono wglądu do dokumentów postępowania celnego prowadzonego z udziałem Agencji Celnej K.-S.. Odmowa skopiowania dokumentów utrudniła Spółce wzruszenie tych decyzji. Dokumenty znajdujące się w aktach postępowań celnych pozwoliłyby na skuteczniejszą obronę, zważywszy na fakt, iż Spółka od października 2003r. nie posiada dokumentów z powodu zabrania ich przez funkcjonariuszy ABW i pracowników Izby Celnej w Warszawie. Dokumenty te zostały zabrane w trybie natychmiastowym bez możliwości ich skopiowania. Do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone, co spowodowało kompletny paraliż w działalności Spółki, brak możliwości zarobkowania i spłacania zobowiązań, jak też wyjaśniania spraw celnych i skarbowych. Skarżąca nadmieniła również, że w czerwcu 2003r., w sytuacji zaprzestania spłacania przez Spółkę zobowiązań, zarząd złożył formalny wniosek o upadłość Spółki, który wobec braku możliwości dostarczenia sądowi rejestrowemu w bardzo krótkim czasie aktualnego odpisu z KRS, nie został rozpatrzony. Spółka końcowo podniosła, że skoro nie istniał obowiązek to i uzasadniony jest zarzut błędu co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. Istotnym jest, że, rozstrzygając w granicach danej sprawy w oparciu o przedstawione akta, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a). Przeprowadzona w powyższych granicach kontrola zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wymienionych. Istotą sporu w sprawie było ustalenie czy Dyrektor Izby Celnej w K. prawidłowo odmówił uwzględniania zgłoszonych na podstawie art. 33 pkt 1, 4 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej zwana u.p.e.a.) zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że w dniu wydania ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr (... ), tj. w dniu 20 listopada 2007r., nastąpiło jej zarejestrowanie, natomiast jej doręczenie w dniu 23 listopada 2007r. było jednoznaczne z powiadomieniem strony o zarejestrowaniu wymienionych w niej należności. W myśl art. 242 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001r. Nr 75, poz. 802 ze zm. dalej kc) należności tych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia w którym zostały zarejestrowane, tj. w niniejszej sprawie do 23 listopada 2012r. Jakkolwiek skarga nie zwalczała powyższego poglądu, dokonana z urzędu w tym zakresie kontrola wykazuje niepoprawność stanowiska organu co do daty zarejestrowania należności, a w konsekwencji błędnego uznania, że należności wynikających z długu celnego można dochodzić do 2012r. Zgodzić się należy z wierzycielem, kiedy podnosi, że zgodnie z dyspozycją art. 242 § 4 kc należności celnych można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane, co zresztą wprost wynika z cytowanego przepisu prawa. Niepoprawnie natomiast wierzyciel wskazał datę zarejestrowania należności, w konsekwencji czego błędnie przyjął, że należności można dochodzić do 2012r. Zgodnie z art. 226 § 1 kc każda kwota należności wynikających z długu celnego, zwana dalej "kwotą należności", jest obliczana przez organ celny z chwilą uzyskania niezbędnych danych i zostaje zarejestrowana. Po zarejestrowaniu kwoty należności organ celny powiadamia o tym dłużnika (art. 230 § 1 kc). Wskazać w tym miejscu należy, że celem instytucji powiadamiania w rozumieniu tego przepisu nie jest powiadamianie strony o istnieniu abstrakcyjnego obowiązku celnego, ale o konkretnych – obliczanych przez organ celny kwotach należności wynikających z długu celnego. Nie budzi wątpliwości, że tak rejestracja jak i powiadomienie o jej dokonaniu to czynności materialno-techniczne nie wymagające podejmowania oddzielnych decyzji. Jak potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. np. wyrok NSA z dnia 2 marca 2005r. sygn. akt GSK 8/05, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) czynności te mogą być wykonane poprzez wydanie i doręczenie decyzji określającej należności celne. Oznacza to, że termin przedawnienia dochodzenia należności, o jakim mowa w art. 242 § 4 kc rozpoczyna bieg z chwilą zarejestrowania długu celnego, tj. jak w sprawie niniejszej z chwilą wydania decyzji. Wierzyciel w zaskarżonym postanowieniu nieprawidłowo uznał, że decyzją rejestrującą przedmiotowe należności jest ostatnia decyzja wydana w sprawie, tj. decyzja z dnia 20 listopada 2007r. Z treści tejże decyzji wynika, że przedmiotowe zgłoszenie celne z dnia 28 czerwca 2002r., uzupełnione w dniu 19 lipca 2002r. uznane zostało za nieprawidłowe pierwotną decyzja z dnia 24 października 2002r. nr (...). Organ tą już decyzją zawiadomił stronę skarżącą (z chwilą uzyskania niezbędnych danych) o konkretnych, zarejestrowanych kwotach należności wynikających z długu celnego (art.226 § 1 w zw. z art. 230 § 1 kc). Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, że decyzja z dnia 24 października 2002r. została uchylona przez organ odwoławczy. Uchylenie tej decyzji, a następnie wydawanie kolejnych decyzji w sprawie, jest konsekwencją stosowania przepisów procesowych i wywołuje jedynie skutki prawne procesowe (por. wskazany wyrok NSA sygn. akt GSK 8/05). Skutek materialno-prawny w postaci zarejestrowania należności nastąpił już w dniu wydania pierwszej decyzji w sprawie. Powyższe oznacza, że data 20 listopada 2007r jako początek biegu terminu przedawnienia została przyjęta przez organ nieprawidłowo. W konsekwencji przedmiotowych należności można było skutecznie dochodzić jedynie do dnia 24 października 2007r. Z przedłożonych akt nie wynika bowiem, aby termin dochodzenia należności przerwany został jedną z czynności, o jakich mowa w art. 242 § 5 pkt 2 Kodeksu celnego, zaś postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało w 2009r. Oznacza to, że zarzut dłużnika oparty na art. 33 pkt 1 u.p.e.a jest uzasadniony, jednakże nie z przyczyn podniesionych przez skarżącą Spółkę. Błędne ustalenia faktyczne poczynione przez organy polegające na przyjęciu nieprawidłowej daty zarejestrowania przedmiotowych należności spowodowały niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Rozpoznając ponownie sprawę, organ uwzględni powyższe uwagi dotyczące momentu zarejestrowania należności celnych, a tym samym początku biegu terminu określonego w art. 242 § 4 Kodeksu celnego. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art.135 p.p.s.a.. orzekł jak w sentencji wyroku. Na zasadzie art. 152 p.p.s.a. Sąd, wobec stwierdzonej niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, orzekł o jego niewykonywaniu.