I SA/Ke 204/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 21 października 2024 r. nr SKO PO-41/3035/845/2024 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata J. W. 664,20 (sześćset sześćdziesiąt cztery 20/100) złote, w tym 124,20 (sto dwadzieścia cztery 20/100) złote podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej "Kolegium") decyzją z 21 października 2024 r. nr SKO PO-41/3035/845/2024 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Stopnica (dalej "Burmistrz") z 17 stycznia 2024 r. nr Fn-IV.3123.1194.2024 w sprawie wymiaru H. K. podatku rolnego, od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024 w kwocie [...]zł. Za podstawę do ustalenia podatku we wskazanej wyżej kwocie organ przyjął grunt o powierzchni 7,2338 ha fizycznego, tj.10,3523 ha przeliczeniowego stanowiący własność podatnika oraz nieużytki zwolnione z opodatkowania o pow. 400 m2. Podatnik w odwołaniu zakwestionował wysokość ustalonego podatku rolnego. W jego ocenie ustalony podatek został naliczony od gruntów, których nie jest właścicielem. Podniósł, że Burmistrz nie chce zmienić oznaczenia użytków, działki są zarośnięte i nie nadają się do użytkowania. W dalszej części wskazał na swoją sytuację i spory z sąsiadami. Rozpoznając odwołanie, Kolegium powołało art. 21 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 1752), dalej "p.g.k." określający zasadę związania organu podatkowego danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków. Wyjaśniło, że ze zgromadzonych akt sprawy dotyczących ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego położonych w Gminie S., M. na rok 2024 r. wynika, że w oparciu o zawiadomienie o zmianie ewidencji gruntów i budynków (informacje o działce) według stanu z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz w oparciu o wypis z rejestru gruntów z 7 sierpnia 2024 r. podatnik figuruje jako właściciel działek: nr [...] o pow. 0,600 ha, nr [...] o pow. 0,5600 ha, nr [...] o pow,0,5700 ha, nr [...] o pow. 0,9300 ha, nr [...] o pow. 2,0200 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,4300 ha, działki nr [...] o pow. 1,338 ha i działki nr [...] o pow. 1,0300 ha, ogółem gruntów o powierzchni 7,27 ha, w tym gruntów oznaczonych jako nieużytki o pow. 0,0400 ha. Odnosząc się do stanowiska podatnika, organ odwoławczy wyjaśnił, że powyższe dane zostały uwzględnione przez organ podatkowy I instancji w obecnie zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku, gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnika są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy ewidencji gruntów i budynków, zaś organ podatkowy dokonując wymiaru podatku nie ma podstaw do zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Odnośnie podniesionej w odwołaniu prawidłowości zapisów ewidencyjnych, Kolegium wskazało, że okoliczność ta nie ma wpływu na wynik sprawy. Dodatkowo na wynik sprawy nie ma wpływu okoliczność związana z ograniczoną możliwością korzystania z działki, a także trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika. Końcowo Kolegium w kontekście stanowiska podatnika wskazało na podstawy prawne do dokonania zmian i aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że w przypadku gdy dane z ewidencji są kwestionowane przez właściciela lub władającego na etapie postępowania podatkowego, nie powinni oni domagać się od organu podatkowego, aby ten dokonał stosownych zmian w ewidencji, ponieważ nie jest on do tego uprawniony. Organ ten nie jest również zobowiązany do sprawdzania "z urzędu", czy dane zawarte w ewidencji są zgodne ze stanem rzeczywistym. Do czasu zmiany ewidencji gruntów i budynków obowiązujące w niej zapisy wiążą w tym przedmiocie wszystkie organy i sądy. Na powyższą decyzję H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniósł o jej uchylenie. Strona w uzasadnieniu skargi stwierdziła, że organ błędnie przyjął do opodatkowania powierzchnię gruntu, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że od wielu lat Burmistrz pobiera podatki w nieprawidłowej (zawyżonej) wysokości. Wynikiem powyższego jest nieuprawniona egzekucja jego świadczenia emerytalnego i ciągłe wysyłanie upomnień przez organ podatkowy. Nadto opisał kwestię ustanowienia służebności na jednej z jego działek i prowadzonym w tym zakresie postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie 18 września 2025 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej decyzji Burmistrza. Nadto podniósł zarzut naruszenia art. 121, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej (ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383), dalej "Ordynacja podatkowa"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2024 r., poz. 935) - dalej jako ,,p.p.s.a.", uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. Przedmiotem skargi jest decyzja Kolegium dotycząca wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły wymiar podatku rolnego i od nieruchomości pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024, w sytuacji kwestionowania przez skarżącego danych ewidencji gruntów i budynków dotyczących powierzchni posiadanego gospodarstwa, przyjętej do wymiaru podatku. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią m.in. przepisy ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (j.t. Dz.U. z 2020 r., poz. 333), dalej "ustawa" oraz ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2023 r., poz. 70 ze zm.) dalej "u.p.o.l." Zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem nie mającym zastosowania w przedmiotowej sprawie. Z zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej zasady prawdy obiektywnej wynika, że obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności obciąża organ podatkowy. Przepis art. 187 § 1 ww. ustawy, będący rozwinięciem tej zasady, nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Dokonując rozpatrzenia materiału dowodowego organy podatkowe muszą kierować się regułami zapisanymi w art. 191 Ordynacji podatkowej, tj. ocenić na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sąd stwierdza, że organ wypełnił obowiązki wynikające z wymienionych przepisów. Aby ustalić wysokość podatku od gruntu organy podatkowe mają obowiązek ustalić powierzchnię gruntu, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. W realiach niniejszej sprawy organy podatkowe prawidłowo ustaliły te dane, tj. że skarżący jest właścicielem działek położonych w gminie S., miejscowość M. oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków jako działki: nr [...] o pow. 0,600 ha, nr [...] o pow. 0,5600 ha, nr [...] o pow,0,5700 ha, nr [...] o pow.0,9300 ha, nr [...] o pow.2,0200 ha oraz działki nr [...] o pow. 0,4300 ha, działki nr [...] o pow. 1,338 ha i działki nr [...] o pow. 1,0300 ha. To stanowi ogółem powierzchnię wynoszącą 7,27 ha, w tym grunty oznaczone jako stanowią nieużytki o powierzchnię 0,0400 ha. Kwestionowaną skargą powierzchnię ww. działek ustalono na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o zawiadomienie o zmianie ewidencji gruntów i budynków (informacje o działce), według stanu z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz w oparciu o wypis z rejestru gruntów z 7 sierpnia 2024 r. Z dokumentów powyższych wynika, że podatnik figuruje jako właściciel ww. działek o łącznej pow. 7,2338 ha fizycznego tj. 10,3523 ha przeliczeniowego oraz nieużytków zwolnionych z opodatkowania o powierzchni 400 m2. Organ wyjaśnił, że oparł się w tym zakresie na danych z tej ewidencji, ponieważ obowiązek taki wynika z art. 21 ust. 1 p.g.k. Zgodnie z powołanym przepisem podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią istotny element określenia podatkowego stanu faktycznego. Ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej). Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności, także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i powierzchni użytkowej lokali. W drugiej grupie znajdą się z kolei dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują dla tych kategorii oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem geodezyjnym (por. uchwała z dnia 18 listopada 2013 r., II FPS 2/13), czy też np. informacje dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., II FSK 1647/12). Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W świetle powyższego organ podatkowy, przy wymiarze podatku od nieruchomości, związany jest zawartymi w ewidencji gruntów i budynków informacjami o powierzchni gruntów i danych tych nie może korygować w toku prowadzonego postępowania podatkowego (np. na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej), bez stosownej zmiany zapisów ewidencyjnych w odrębnym trybie. Zatem o opodatkowaniu gruntów do celów podatkowych w rozpatrywanej sprawie przesądza ewidencja gruntów i budynków. Zasadnie więc organ podatkowy przyjął do opodatkowania wynikającą z niej powierzchnię ww. działek, których bez wątpienia wyłącznym właścicielem jest podatnik. Podnoszone przez stronę skarżącą argumenty, czy to na etapie odwołania czy skargi do sądu, nie mogły skutecznie podważyć legalności działania organów podatkowych zobowiązanych ustalać wysokość podatku rolnego w oparciu o dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. Aby podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany podmiot powinien zainicjować stosowny tryb ich korekty, powołując się na to, że wpis w ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego. O powyższym sposobie i trybie zmiany Kolegium poinformowało stronę w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Tym niemniej zważywszy na wyżej przytoczone względy dopóki dane nie zostaną zmienione w ewidencji, organy podatkowe mają obowiązek wyliczenia podatku na ich podstawie i co do zasady nie są władne do kwestionowania, czy też korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków (wyrok NSA z 30 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 738/16). W postępowaniu podatkowym przeprowadzenie tego rodzaju postępowania nie jest możliwe, organy podatkowe nie są bowiem powołane do rozstrzygania tych kwestii oraz do dokonywania zmian w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, zaś podniesione w niej zarzuty i okoliczności pozostają bez wpływu na decyzje organów podatkowych. Nadto na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty pełnomocnika skarżącego, jakie podniósł przed sądem na rozprawie tj. art. 121, art. 122 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Zauważyć należy, że art. 120, art. 121 i art.124 Ordynacji podatkowej przewidują, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym zgodnie z prawem, a także powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu. Zgodnie z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie zaś do art. 191 Ordynacji podatkowej organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym kontekście należy uznać, że w zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, jakie dowody przyjęło w sprawie dla przyjęcia i ustalenia powierzchni spornych działek oraz kwestii prawa ich własności. Skarżący nie podważył przy tym ustaleń organów podatkowych. Skoro proces decyzyjny organów w powyższym zakresie był niewadliwy i nie naruszający przepisów prawa, w tym tych wskazanych przez pełnomocnika, odmienne stanowisko nie mogło zostać uwzględnione. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 8 pkt 2 oraz § 4 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 763). Z uwagi na nakład pracy pełnomocnika Sąd przyznał wynagrodzenie dla pełnomocnika w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.