I SA/Ke 205/13
WyrokWSA w Kielcach2013-06-13
Skład orzekający: Artur Adamiec, Danuta Kuchta, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo zakwalifikował wydatki poniesione przez beneficjenta na zakup urządzeń pralniczych jako niekwalifikowane, co skutkowało obowiązkiem zwrotu części dofinansowania, w sytuacji gdy zakupione urządzenia różniły się od wskazanych we wniosku, a ceny zakupu były znacznie wyższe od rynkowych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo zakwalifikował wydatki jako niekwalifikowane, ponieważ beneficjent zakupił urządzenia o innych parametrach i markach niż wskazane we wniosku o dofinansowanie, a ceny zakupu były znacznie zawyżone w stosunku do cen rynkowych. Ponadto, beneficjent nie wystąpił o zgodę na zmiany w umowie przed ich wprowadzeniem, co stanowi naruszenie procedur. Wydłużony okres gwarancji nie uzasadnia wyższej ceny zakupu, gdyż jest to koszt eksploatacji.Stan faktyczny
Skarżąca D. K.-B. otrzymała dofinansowanie na zakup innowacyjnego wyposażenia pralni. Po otrzymaniu zaliczki zakupiła urządzenia o innych parametrach i markach niż wskazane we wniosku, po cenach znacznie przewyższających ceny rynkowe. Ponadto, nie wystąpiła o zgodę na te zmiany przed ich wprowadzeniem. Instytucja zarządzająca uznała część wydatków za niekwalifikowane i nakazała zwrot dofinansowania wraz z odsetkami. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. K.-B. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu części dofinansowania oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...] Zarząd Województwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]2012 r. nr [...] orzekającą o zwrocie przez D. K.-B. (dalej jako "skarżąca") części dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
W motywach rozstrzygnięcia Zarząd wskazał, że ogłosił konkurs zamknięty nr 1.1.3 dla mikroprzedsiębiorstw w ramach Osi Priorytetowej I Działania 1.1 Bezpośrednie wsparcie sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 - 2013. Z Regulaminu Konkursu (załącznik Załącznikiem do Uchwały Nr 2278/09 Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia 16.12.2009 r.) wynikało, że przed sporządzeniem wniosku o dofinansowanie wnioskodawca był zobowiązany do zapoznania się m.in. z: Szczegółowym opisem osi priorytetowych RPOWŚ na lata 2007-2013, Instrukcją wypełnienia wniosku o dofinansowanie dla Działania 1.1 RPOWŚ na lata 2007–2013, Podręcznikiem kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach RPOWŚ na lata 2007-2013, Kryteriami wyboru projektów w ramach RPOWŚ na lata 2007-2013, wzorem umowy o dofinansowanie, ustawą z dnia 6.12.2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 84 , poz. 712, ze zm.).
We wniosku o dofinansowanie i biznes planie skarżąca (prowadząca działalność gospodarczą pod firmą “PLUS") wskazała, że w ramach projektu zamierza zakupić magiel typu Lapauw 900x2200, agregat chemiczny o załadunku 12 kg, system uzdatniania wody typu Kinetico 2000x3, pralnico-wirówkę typu LH230 z barierą higieniczną oraz system odzysku wody. We wniosku o dofinansowanie jako osobę, która rzeczywiście zajmuje się realizacją projektu wskazano Z. B.. Powyższy wniosek przeszedł pozytywną ocenę i w konsekwencji instytucja zarządzająca zawarła ze skarżącą w dniu 8.02.2011 r. umowę o dofinansowanie projektu pn: "Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup innowacyjnego wyposażenia pralni".
Realizując projekt, skarżąca w dniu 02.03.2011 r. zaprosiła do składania ofert na dwa nowe urządzenia pralnicze: magiel Lapauw 900x2200 oraz pralnico-wirówkę typu LH230 z barierą higieniczną. W ogłoszeniu zawarła informację, że wymagany jest 36 miesięczny okres gwarancji. W odpowiedzi na ogłoszenie wpłynęły oferty od czterech firm: ZPUH "A." B. S., PHU D. P., PHU "B." S.C. K. G., K. D. oraz L’eon + Sp. z o.o. W dniu 27.03.2011 r. skarżąca zawarła umowę kupna z firmą C. Sp. z o.o., przedmiotem której było dostarczenie: magla typ Lapauw 900x2200 oraz pralnico-wirówki typ LH230 z barierą higieniczną, na łączną kwotę 893 226 zł brutto, z jednoczesnym zapewnieniem 36 miesięcznego okresu gwarancji.
Instytucja zarządzająca w dniu 29.03.2011 r. przekazała skarżącej środki z EFRR w kwocie 277 771,50 zł oraz środki z budżetu państwa w kwocie 49 018,50 zł w formie zaliczki (w sumie 326 790 zł) na realizację projektu. Przekazane środki zostały rozliczone przez skarżącą we wniosku o płatność pośrednią z dnia 14.04.2011 r. Skarżąca udokumentowała w nim wydatek na zakup magla Lapauw 900x2200 na kwotę brutto 775 884 zł (netto: 630 800 zł) oraz pralnico-wirówki typ LH230 na kwotę brutto 117 342 zł (netto: 95 400 zł). Instytucja zarządzająca dokonała weryfikacji ww. wniosku (sprawdziła, że wydatki w nim wskazane oraz w dołączonej umowie sprzedaży i fakturze są zgodne z wnioskiem o dofinansowanie) i na tej podstawie zatwierdziła kwotę dofinansowania w wysokości 326 790 zł.
Skarżąca pismem z dnia 28.04.2011 r. poprosiła o zmianę umowy o dofinansowanie poprzez zamianę systemu uzdatniania wody typu Kinetico 2000x3 na pralnico-wirówkę typ LH550 z wbudowanym systemem odzysku wody, połączoną z uzdatniaczem wody oraz zamianę systemu odzysku wody na pralnico-wirówkę typ LH400 z wbudowanym systemem odzysku wody, połączoną z uzdatniaczem wody. Organ pismem z dnia 10.05.2011 r. wyraził zgodę na powyższe zmiany, zazanaczając, że nowe maszyny muszą posiadać takie same bądź lepsze parametry od zakładanych, ich wartość kwalifikowalna nie może ulec zmianie, a przedmiotowe maszyny nie mogą być jeszcze zakupione. W konsekwencji skarżąca w dniu 02.06.2011 r. przedłożyła zaktualizowany wniosek o dofinansowanie wraz z biznes planem, wyszczególniając następujące kategorie wydatków: magiel typu Lapauw 900 x 2200, agregat chemiczny - załadunek 12 kg, pralnico-wirówka typu LH550, pralnico-wirówka typu LH230 z barierą higieniczną, pralnico-wirówka typu LH400. Całkowite wydatki kwalifikowalne zostały wskazane przez skarżącą w wysokości
1 223 900 zł.
Strona w dniu 20.05.2011 r. zaprosiła do składania ofert na dostwę: pralnico wirówki typu LH550 z systemem odzysku wody, połączonej z uzdatniaczem wody, pralnico wirówki typu LH400 z systemem odzysku wody, połączonej z uzdatniaczem wody i agregatu chemicznego o załadunku 12 kg. Zawarto informację, że wymagany jest 36 miesięczny okres gwarancji. W odpowiedzi na ogłoszenie wpłynęły oferty od: ZPUH "A." B. S., PHU D. P., PHU D. M. P.i C. Sp. z o.o. W dniu 31.05.2011 r. skarżąca zawarła umowę kupna z firmą C. Sp. z o.o. Przedmiotem umowy było dostarczenie pralnico wirówki typ LH550 z systemem odzysku wody i wbudowanym uzdatniaczem wody, pralnico wirówki typ LH400 z systemem odzysku wody i wbudowanym uzdatniaczem wody oraz agregatu chemicznego o załadunku 12 kg, na łączną kwotę 612 171 zł brutto z zapewnieniem 36 miesięcznej gwarancji.
W dniu 2.06.2011 r. instytucja zarządzająca na podstawie wniosku o płatność przekazała skarżącej kolejną zaliczkę na realizację projektu z EFRR w kwocie 166 963,16 zł oraz środki z budżetu państwa w kwocie 29 464,09 zł. Przekazane środki zostały rozliczone przez skarżącą we wniosku o płatność końcową złożonym w dniu 28.06.2011 r., w którym udokumentowano wydatek na zakup agregatu chemicznego na kwotę brutto 293 109 zł (netto: 238 300 zł), pralnico wirówki typ LH550 na kwotę brutto 232 839 zł (netto: 189 300 zł) oraz pralnico wirówki typ LH400 na kwotę brutto 86 223 zł (netto: 70 100 zł). Do wniosku skarżąca załączyła umowę sprzedaży urządzeń wraz z fakturami. Z dokumentów tych wynikało, że firma C. Sp. z o.o. dostarczyła w dniu 21.06.2011 r. skarżącej pralnico-wirówkę model LH400 producenta Primus/Lavamac, pralnico-wirówkę model LH550 producenta Primus/Lavamac i agregat chemiczny model S 12 producenta SOVRANA.
Instytucja zarządzająca w dniu 26.07.2011 r. przeprowadziła u skarżącej końcową kontrolę realizacji projektu. W wyniku kontroli ustalono, że skarżąca nie kupiła maszyn i urządzeń określonych we wniosku o dofinansowanie (magla marki Lapauw 900x2200 oraz pralnico-wirówki typ LH230). Zamiast tych urządzeń kupiła maszyny innych marek o innych parametrach. Strona nie wystąpiła wcześniej z wnioskiem do instytucji zarządzającej o wyrażenie zgody na przedmiotowe zmiany, mimo że zgodnie umową była do tego zobowiązana, a tryb dokonywania zmian musiał być jej znany, gdyż w odniesieniu do innych urządzeń (pralnico-wirówka Lavamac typ LH550 oraz pralnico-wirówka Lavamac typ LH400) o taką zgodę występowała. Stwierdzono również, że osobą rzeczywiście zajmującą się projektem (w tym przygotowaniem opisu urządzeń i ich parametrów do ogłoszenia o zamówieniu i wyborem najkorzystniejszej oferty) był Z. B., a wszystkie umowy zostały zawarte z firmą "C." jednoosobową spółką z o.o., w której prezesem zarządu jest Z. B.. Ponadto stwierdzono, że w odpowiedzi na ogłoszenia zamieszczone przez skarżącą nie zgłosił się żaden z czołowych dostawców urządzeń pralniczych. W związku z tym instytucja zarządzająca przystąpiła do rozeznania rynku sprzedawców maszyn pralniczych w Polsce. W trakcie ustaleń zbadano oferty m.in. JML Partner Sp z o.o. - Lavamac Polska, Mac-Dry - Firbimatic Włochy i Alux, TeReMa Sp. z o.o. Z korespondencji z firmą TeReMa Sp. z o.o. wynika, że magiel Lapauw 900x2200 oraz magiel Laco model D 800x3000 to różne urządzenia, różnych marek, o różnych parametrach. Ponadto cena za magiel Lapauw 900x2200 wynosi 206 116,89 zł netto (skarżąca zakupiła to urządzenie za kwotę 630 800 zł netto). Natomiast z korespondencji z firmą JML Partner sp. z o.o. - Lavamac Polska wynika, że pralnico-wirówka typ LH230 nie występuje z barierą higieniczną i jest pralnico-wirówką wysokoobrotową. Cena tego urządzenia to 33 000 zł netto (skarżąca kupiła je za 95 400 zł netto). Ponadto pralnico wirówka typ LH550 to koszt 63 000 zł (skarżąca kupiła ją za 189 300 zł), pralnico wirówka typ LH400 to koszt 58 000 zł (skarżąca kupiła ją za 70 100 zł). Z korespondencji z firmą Sovrana Polska Sp.J., wynika zaś, że trzyzbiornikowy agregat o załadunku 12 kg to koszt 104 402,80 zł netto, a dwuzbiornikowy to koszt 97 161,68 zł netto (skarżąca zapłaciła 238 300 zł).
W związku z powyższymi ustaleniami instytucja zarządzajaca stwierdziła, że kwota wydatków niekwalifikowanych w projekcie wyniosła 998 497,20 zł (netto), z czego kwota dofinansowania (45%) wyniosła 449 323,74 zł. Na kwotę tą składa się:
1) wartość maszyn, które nie zostały zakupione (magiel Lapauw 900x2200: cena 630 800 zł netto oraz pralnico-wirówka LH230: cena 95 400 zł netto, w sumie 726 200 zł netto, kwota dofinansowania 326 790 zł), a których dotyczy wniosek o płatność pośrednią rozliczający zaliczkę w wysokości 326 790 zł przekazaną w dniu 29.03.2011 r. Do zwrotu jest zatem kwota 326 790 zł;
2) różnica między ceną zakupu netto a ceną rynkową netto następujących urządzeń: pralnico-wirówki LH550 (cena zakupu 189 300 zł, cena rynkowa 63 000 zł, różnica 126 300 zł); pralnico-wirówki LH400 (cena zakupu 70 100 zł, cena rynkowa 58 000 zł, różnica 12 100 zł); agregatu chemicznego S12 (cena zakupu 238 300 zł, cena rynkowa 104 402,80 zł, różnica 133 897,20 zł). Łącznie różnica ta stanowi kwotę 272 297,20 zł, z czego kwota dofinansowania (45%) wyniosła 122 533,74 zł. Środki przekazane na zakup przedmiotowych urządzeń zostały rozliczone wnioskiem o płatność końcową z dnia 28.06.2011 r. rozliczającym zaliczkę w wysokości 196 427,25 zł przekazaną w dniu 2.06.2011 r. We wniosku tym skarżąca przedstawiła do rozliczenia wydatki na kwotę 497 700 zł, z czego instytucja zarządzająca uznała za kwalifikowane wydatki na kwotę 225 402,80 zł, w tym kwota dofinansowania (45%) wydatkowana prawidłowo wyniosła 101 431,26 zł. Kwota zaliczki, która nie została rozliczona wyniosła zatem 94 995,99 zł (196 427,25 zł - 101 431,26 zł = 94 995,99 zł) i taka kwota podlegać musi zwrotowi.
Ponadto organ wskazał, że płatność zaliczkowa w wysokości 196 427,25 zł przekazana w dniu 2.06.2011 r., zgodnie z umową i art. 189 ust. 3 ustawy o finansach publicznych (dalej jako “u.f.p.") winna być rozliczona wnioskiem o płatność złożonym w terminie 20 dni od dnia jej przekazania. W tym przypadku termin rozliczenia upływał w dniu 21.06.2011r. Skarżąca złożyła zaś przedmiotowy wniosek w dniu 28.06.2011 r. Jest zatem zobowiązana do zapłaty odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania kwoty zaliczki do dnia złożenia wniosku o płatność.
Następnie instytucja zarządzająca wskazała na treść art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju i art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. Ponadto podkreśliła, że umowa o dofinansowanie i podręcznik kwalifikowalności ustanawiają sposób wydatkowania otrzymanych pieniędzy. Są więc “innymi procedurami obowiązującymi przy wykorzystaniu środków", wskazanymi w art. 184 ust. 1 u.f.p. Skarżąca przez ich naruszenie spowodowała wszczęcie działań opisanych w art. 207 u.f.p. W pierwszej kolejności wezwano skarżącą do zwrotu środków, a następnie – w wyniku braku zwrotu – wszczęto postępowanie. Wskutek tego postępowania wydano decyzję z dnia 12.09.2012 r. uwzględniającą ustalenia kontroli i nakazującą skarżącej zwrot części dofinansowania wraz z odsetkami.
Organ wskazał, że w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wydania powyższej decyzji skarżaca przedłożyła specyfikację zakupionych urządzeń wraz z wyjaśnieniami. Wynika z nich, że magiel firmy Laco-Lapauw produkowany jest pod różnymi nazwami, gdyż wszystkie firmy produkujące urządzenia pralnicze posiadają umowę kooperacyjną, a podzespoły są produkowane w różnych fabrykach na terenie Europy. Nazwa Laco czy Lapauw nie jest więc błędem, gdyż urzadzenia te spełniają te same funkcje, a różnią się wykonaniem podzespołów. Odnosząc się do tego argumentu organ wskazał, że magiel Lapauw 900x2200 oraz Laco D800x3000 są różnymi urządzeniami (różnią się średnicą walca i szerokością walca). Strona wskazała również, że zakupiła pralnico-wirówkę typ LH230 model LMA330. Z ustaleń pokontrolnych wynika jednak, że model LH230 i LMA330 to różne urządzenia (LH230 jest pralnico-wirówką wysokoobrotową, a model LMA330 to pralnico-wirówka z barierą higieniczną). Urządzenia te różnią się m.in. załadunkiem, średnicą bębna, prędkością wirowania, współczynnikiem odwirowywania G, mocą podgrzewu elektrycznego.
Organ zaznaczył, że w kwestii pralnico-wirówki typ LH550 i LH400 skarżąca wskazała funkcje urządzenia, które są dostępne w opcji standard i nie wpływają na cenę urządzeń. Nawet gdyby były to opcje dodatkowe uzasadniające wyższą cenę, to nie mogłyby być brane pod uwagę przez organ, gdyż takie opcje nie były wskazane w specyfikacji urządzeń, na podstawie których dokonano ogłoszenia o zamówieniu. Organ wskazał także, że wydłużony okres gwarancji nie uzasadnia zakupu urządzeń w wyższej cenie, gdyż jest to koszt eksploatacji urządzenia, a taki jest kosztem niekwalifikowanym.
Zarząd Województwa wskazał również, że w ramach postępowania w sprawie zwrotu dotacji zazębiają sie elementy cywilnoprawne i administracyjne. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu regulowane są w formie umowy beneficjenta z instytucją zarządzającą. Umowa ta określa prawa i obowiązki beneficjenta, w tym zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku nieprawidłowego ich wykorzystania oraz podstawy uznania, że środki są wykorzystywane nienależycie. Ponadto organ podkreślił, że zasady kwalifikowalności wydatków były albo powinny być skarżącej znane, gdyż zarówno na etapie składania wniosku o dofinansowanie, jak i na etapie realizacji projektu miała obowiązek zapoznania się z dokumentami programowymi. Następnie organ przytoczył treść art. 207 ust. 1 pkt 2 i art. 184 u.f.p. Dodał, że dokumenty programowe wydane na podstawie art. 26 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju stanowią procedury wykorzystywania środków w rozumieniu art. 184 u.f.p. Postanowienia umowy o dofinansowanie również stanowią takie procedury. Naruszenie tych procedur daje podstawę do stwierdzenia obowiązku zwrotu środków. Organ zaznaczył przy tym, że integralnym załącznikiem do umowy jest wniosek o dofinansowanie oraz biznes plan, gdzie strona wskazała na zakup konkretnych środków trwałych.
Organ przypomniał również, że w umowie o dofinansowanie beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku. Przy wyłanianiu wykonawcy dla usług, dostaw lub robót budowlanych w ramach projektu beneficjent zobowiązał się do: wyboru wykonawcy w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie i jakościowo ofertę, zapewnienia zasad przejrzystości, jawności i ochrony uczciwej konkurencji oraz równości szans wykonawców na rynku ofert, unikania konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności przy wyłanianiu wykonawcy. Jeżeli wydatek był dokonany w innym trybie niż wskazany w ustawie prawo zamówień publicznych, to ciężar udowodnienia zachowania tych zasad spoczywa na podmiocie ponoszącym wydatek. Tymczasem w przedmiotowej sprawie osobą, która rzeczywiście zajmowała się projektem był Z. B.. Był on odpowiedzialny za opis parametrów urządzeń zamieszczonych w ogłoszeniu o przetargu, a także dokonał oceny oraz wyboru oferty. W wyniku tych działań zostały podpisane umowy sprzedaży z firmą "C" której właścicielem i prezesem zarządu był Z.B.. Tym samym doszło do naruszenia zasady konkurencyjności. Organ stwierdził, że skarżąca ma rację wskazując na brak jedynie słusznego sposobu poszukiwania oferentów. Jednak przy dokonywaniu wyboru wykonawców nie można abstrahować od celu, jaki dzięki w/w zasadom miał być osiągnięty, którym jest wybór najlepszej oferty w warunkach uczciwej konkurencji, wolnego dostępu do zamówień finansowanych ze środków publicznych oraz równego traktowania wykonawców. Organ zauważył również, że na zamieszczone ogłoszenia nie złożyła oferty żadna z firm największych dystrybutorów urządzeń wskazanych w ogłoszeniu, co nie świadczy o naruszeniu przez skarżącą opisanych zasad. Jednak w celu wydatkowania środków publicznych z należytą starannością należało przeprowadzić, choćby pobieżne, sprawdzenie otrzymanych ofert i porównanie ich z ofertami autoryzowanych dystrybutorów urządzeń wskazanych w ogłoszeniu. Gdyby skarżąca dopełniła ww. obowiązków, to nie dokonałaby zakupu przedmiotowych urządzeń po cenach dalece odbiegających od cen rynkowych.
Ponadto organ podkreślił, że z umowy wynikał obowiązek zgłaszania w formie pisemnej zmian dotyczących realizacji projektu przed ich wprowadzeniem, a strona się z tego obowiązku nie wywiązała, gdyż kupiła inne urządzenia niż pierwotnie deklarowała. W tym kontekście organ odniósł sie do twierdzenia skarżącej, że sama zdecydowała o zakupie magla o większych parametrach, tj. Laco D800x3000 oraz pralnico-wirówki LMA330 z uwagi na konieczność zrealizowania wskaźnika dotyczącego liczby nowych produktów/usług. Podkreślił, że skarżąca już na etapie składania wniosku o dofinansowanie wskazała, iż dzięki zakupionym urządzeniom będzie w stanie zaoferować opisane usługi. Na etapie aplikowania o dofinansowanie skarżąca wybrała wskaźniki realizacji projektu realne do osiągnięcia. Ponadto organ nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej, że w sytuacji powzięcia informacji o zmianach w kupionych urządzeniach, winien wezwać ją do usuniącia braków formalnych i merytorycznych, poprzez wskazanie prawidłowych parametrów urządzeń. Twierdzenie to nie ma bowiem poparcia w treści umowy. Organ zauważył również, że stwierdzonego uchybienia polegającego na zakupie innych urządzeń niż wskazane we wniosku o dofinansowanie i przedstawionych w fakturach załączonych do wniosku o płatność, nie można uznać za zmiany nieistotne. Zakupiono bowiem urządzenia innych marek i o innych parametrach. Nawet zastosowanie wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych i merytorycznych nie miałoby wpływu na ustalenie stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. Nie mogłoby bowiem sanować zaistniałego stanu.
Organ przyznał, że przekazanie płatności pośrednich i końcowych następuje w terminie do 2 miesięcy od dnia zatwierdzenia przez instytucję zarządzającą wniosku o płatność, po poświadczeniu faktycznego i prawidłowego poniesienia wydatków oraz ich kwalifikowalności. Sam fakt przekazania środków przez instytucję zarządzającą nie oznacza jednak, że środki są ostatecznie uznane za kwalifikowalne. W niniejszej sprawie organ przekazał skarżącej środki w formie zaliczki - na pokrycie części przyszłych wydatków kwalifikowanych. Na tym etapie nie był w stanie skontrolować czy kwota zostanie wydatkowana w sposób prawidłowy. Pierwszy etap takiej kontroli miał miejsce w momencie złożenia wniosku o płatność rozliczającego zaliczkę. W przedmiotowej sprawie organ nie stwierdził uchybień w przedłożonym wniosku o płatność dotyczącym urządzeń: pralnico - wirówki LH230 oraz magla Lapauw 900x2200, gdyż we wniosku tym, załączonej umowie ich zakupu oraz fakturze VAT były wskazane te właśnie urządzenia, co było zgodne z umową o dofinansowanie. Stwierdzenie, iż zakupiono inne urządzenia nastąpiło dopiero podczas kontroli końcowej. Ocena kwalifikowalności wydatków odbywa się na każdym etapie realizacji projektu, a także po jego zakończeniu w okresie trwałości. Nawet więc gdyby organ w sposób nieprawidłowy ustalił, że wydatki wskazane we wniosku o płatność są wydatkami kwalifikowanymi, to nie sanowałoby to statusu tych wydatków uznanych następnie za wydatki niekwalifikowalne. Przy zastosowaniu interpretacji zapisów umowy wskazanej przez skarżacą wszelkie działania kontrolne organu po przekazaniu kwoty dofinansowania byłyby bezprzedmiotowe. Dodatkowo w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z refundacją, ale z zaliczką. Organ nie mógł zatem dokonać poświadczenia prawidłowego wydatkowania środków, które jeszcze nie zostały wydatkowane. Nadto organ zaznaczył, że już w momencie rozliczania zaliczek zakwestionował wysokość wydatków kwalifikowalnych i nie dokonał poświadczenia poniesienia ich w sposób prawidłowy.
Oceny niekwalifikowalności wydatków nie zmienia okoliczność dokonania korekt faktur VAT oraz aneksowania umowy sprzedaży. Skarżąca wskazuje, że w fakturze VAT wystąpił błąd. Poprzednio magiel został opisany jako Lapauw 900x2200, a winno być - Laco D800-3000 G, natomiast pralnico-wirówka była opisana LH230, a winna być LMA330. Organ zaznaczył, że korekta faktury oraz aneks do umowy zostały sporządzone i dostarczone ponad rok po wystawieniu faktur załączonych do wniosku o płatność i nie mogą świadczyć o błędnym sposobie dokonania rozliczenia wniosku przez instytucję zarządzającą. Gdyby skarżąca przekazała do wniosku o płatność faktury i umowę w kształcie takim, jak po korekcie i aneksowaniu, zmieniłoby się jedynie to, iż nie doszłoby do uznania poniesionych wydatków za kwalifikowalne i w rezultacie uznania zaliczki za prawidłowo rozliczoną.
Organ uznał za chybiony zarzut skarżącej o braku zastosowania normy mówiącej o możliwości dokonania zwrotu środków poprzez pomniejszenie kolejnej płatności. Stwierdził, że kwota wydatków uznanych za kwalifikowalne była mniejsza od kwoty przekazanej zaliczki na te wydatki i z tego powodu konieczne stało się żądanie od skarżącej części nierozliczonej zaliczki. Stronie z jej ostatniego wniosku o płatność nie pozostała żadna kwota do wypłaty, z której możliwe byłoby potrącenie czy pomniejszenie kwoty przypadającej do zwrotu.
Na powyższą decyzję D. K.-B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wskazanej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 7 i art. 75 kodeksu postępowanjia administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, dalej jako “k.p.a."), poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o dane pozyskane w sposób prawem nieprzewidziany, a mianowicie przeprowadzenie weryfikacji cen rynkowych urządzeń pralniczych w oparciu o notatkę służbową z załączoną informacją handlową ("ofertą") podmiotu gospodarczego działającego w branży maszyn pralniczych oraz korespondencję z podmiotami w/w branży, przy jednoczesnym pominięciu uzyskania dowodu z opinii biegłego,
2. art 107 § 3 k.p.a., poprzez jedynie wskazanie przez organ, na których dokumentach oparł on swoją decyzję, z całkowitym pominięciem ich omówienia, bez wskazania faktów, które uznał za udowodnione, którym dowodom dał wiarę, a którym odmówił mocy dowodowej,
3. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 26 ust. 1 i art 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art 184 u.f.p., poprzez przyjęcie, iż:
skarżąca dokonując zakupu magla i pralnico-wirówki, które to urządzenia wskazała we wniosku o dofinansowanie, jedynie o innym typie, winna była wystąpić o zgodę w trybie §17 umowy o dofinansowanie, podczas gdy sam organ w decyzji z dnia 12.09.2012 r. orzekł, że skarżąca nie miała obowiązku wskazywać typu ani modelu zakupowanych urządzeń,
skarżąca niezgodnie z dokumentami programowymi, stanowiącymi procedury wykorzystywania środków, dokonała wyboru oferty C. Sp. z o.o. i zakupiła urządzenia w cenach odbiegających od cen rynkowych,
skarżąca niezgodnie z dokumentami programowymi, stanowiącymi procedury wykorzystywania środków, domagała się w zamieszczonych ogłoszeniach udzielenia 36-miesięcznej gwarancji na urządzenia,
koszty gwarancji stanowią koszty eksploatacji sprzętu, podczas gdy w umowie i w aktach stanowiących jej podstawę prawną brak jest definicji kosztów eksploatacji, a zasady doświadczenia życiowego nie pozwalają podzielić zaprezentowanej przez organ klasyfikacji kosztów gwarancji.
W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa z dnia [...]2012 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W motywach skargi skarżąca wyjaśniła, że przy wyłanianiu wykonawcy dostaw i usług nie podlegała przepisom ustawy prawo zamówień publicznych. Nadto, ani przepisy prawa, ani procedury programowe nie wskazują jednoznacznie, jedynego sposobu poszukiwania oferentów. Stąd też zamieszczone przez skarżącą, za pośrednictwem strony internetowej ogłoszenia ofertowe, należy uznać za transparentny sposób wyłonienia oferenta. Ponadto, powszechnie rekomendowanym przykładem dobrych praktyk stosowania zasady konkurencyjności jest udokumentowanie przez beneficjenta otrzymania co najmniej dwóch porównywalnych ofert dotyczących przedmiotów zamówienia. Skarżąca przedstawiła zaś czterech oferentów. Nie można także uznać zarzutu, że do żadnego z zamieszczonych ogłoszeń, nie zgłosili akcesu czołowi dostawcy urządzeń pralniczych. Ponadto skarżąca ze zgłoszonych czterech ofert, zawsze wybierała najtańszą. Dodatkowo C. Sp. z o.o. nie została utworzona na potrzeby niniejszego projektu, lecz działa na rynku maszyn pralniczych od 2004 r.
Dodatkowo skarżaca zaznaczyła, że organ I instancji nie wskazał, w jaki sposób dokonał ustaleń i pozyskał oferty firm JML Partner Sp. z o.o., TeReMa Sp. z o.o. Mimo braku katalogu zamkniętego środków dowodowych w trybie art. 75 k.p.a., korespondencja zawierająca oferty innych podmiotów działających w branży maszyn pralniczych nie może stanowić dowodu ustalającego ceny rynkowe. Organ zobowiązany był w razie powzięcia wątpliwości, co do wysokości cen wynikających z przedłożonych przez skarżącą dokumentów do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. W przedmiotowym zakresie wymagana jest bowiem wiedza specjalna i nie należy jej pozyskiwać od podmiotów konkurujących z sobą na rynku. Ponadto notatka służbowa, nie może zastąpić środków dowodowych przewidzianych w art. 75 k.p.a.
Skarżąca wskazała, że zmiana, o którą zwróciła się pismem z dnia 28.04.2011 r. była zmianą przedmiotową urządzeń wskazanych we wniosku o dofinansowanie. Natomiast w przypadku zakupu pralnico-wirówki LMA300 i magla Laco 800/3000 zmiana dotyczyła jedynie typu urządzenia. Organ I instancji w decyzji z dnia 12.09.2012 r. sam wskazał, że skarżąca nie miała obowiązku precyzować zakupowanych urządzeń poprzez określenie ich modelu i typu. Skoro na etapie rozpoznawania i zatwierdzania wniosku o dofinansowanie, model i typ urządzenia były nieistotne, to przymioty te nie powinny mieć znaczenia w trakcie realizacji projektu. Skarżaca podkreśliła, że kupiła zarówno magiel, jak i pralnico-wirówkę, a więc wydatkowała przekazane środki zgodnie z wnioskiem o dofinansowanie.
Skarżąca dodała również, że stawiając w swych ogłoszeniach wymóg 36-miesięcznej gwarancji, miała na względzie zapisy § 9 ust. 5 umowy, który wymaga trwałości projektu przez okres 3 lat. Nie zgodziła się, że koszty przedłużonej gwarancji, są kosztami eksploatacji. W wiążącej strony umowie brak jest bowiem definicji kosztów eksploatacji. Nadto zasady doświadczenia życiowego i literatura fachowa, nie pozwalają przyjąć, że koszty przedłużonej gwarancji, można zakwalifikować jako koszty eksploatacji, a więc uznać je, stosownie do § 8 ust. 3 umowy, za niekwalifikowane.
Uzasadnienie faktyczne decyzji jest niezgodne z art. 107 § 3 k.p.a. Choć organ I instancji wymienił, na jakich dokumentach oparł decyzję, to jednak nie uzasadnił, które z nich dowodzą jakiej okoliczności. Organ nie wskazał także faktów, które uznał za udowodnione, którym dowodom dał wiarę, a którym odmówił mocy dowodowej.
W odpowiedz na skargę organ podtrzymał wyrażoną w decyzji argumentację oraz wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 i art. 75 k.p.a. organ podkreślił, że ustalenie cen urządzeń pralniczych nie zostało dokonane na podstawie notatki służbowej, a notatka taka nie zastąpiła dowodów w sprawie. Wyjaśnia ona jedynie czy podstawą ustalenia ceny rynkowej agregatu chemicznego o załadunku 12 kg była jego wersja trój-zbiornikowa czy dwu-zbiomikowa. Ponadto dodał, że ustalenia poczynione na etapie kontroli i uwzględnione w materiale dowodowym po wszczęciu postępowania administracyjnego, z którymi to dowodami skarżąca miała możliwość się zapoznać i do których mogła się odnieść zarówno na etapie kontrolnym jak i w trakcie postępowania administracyjnego mogą stanowić dowody w sprawie. Organ wskazał ponadto, że przedłużenie okresu gwarancji stanowi koszt eksploatacji urzadzenia, gdyż jest kosztem zakupu usługi, związanej z usuwaniem awarii czy konserwacją urządzenia, wykraczającej poza ramy standardowej gwarancji. Ponadto podkreślił, że ustalenia cen rynkowych przedmiotowych urządzeń dokonano w oparciu o informacje przedstawione przez głównych dystrybutorów tych urządzeń w kraju. Skarżąca miała możliwość zapoznać się z tym dowodem. Nie wnosiła wówczas o ustanowienie biegłego na okoliczność ustalenia cen rynkowych. Nawet gdyby taki wniosek został złożony, to nie byłby zasadny. Biegłego można ustanowić bowiem, gdy potrzebna jest szczególna wiedza. Ustalenie cen nowych i standardowych urządzeń pralniczych dostępnych na rynku nie wymaga zaś wiadomości specjalnych i może być dokonane na podstawie ofert przedstawionych przez wiodących sprzedawców tego typu urządzeń.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., organ stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji wskazano na fakty, które organ uznał za udowodnione. Podano również dokumenty, na których się oparto. Nie zostały wymienione dowody, którym organ odmówił wiarygodności, gdyż wszystkie wskazane dokumenty traktowane były jako dowody w sprawie. Kwestia rzetelności niektórych z tych dokumentów, t.j. korekty faktury VAT z dnia 29.03.2011 r. oraz umowy, załączonych do wniosku o płatność następnie zmienionych po ponad roku, pozostaje poza zakresem przedmiotowego postępowania i nie wpływa na treść decyzji. Sprawa wiarygodności tych dokumentów i poniesienia wydatków z nimi związanych jest przedmiotem postępowania przez sądem karnym. Ponadto organ zaznaczył, że prawdą jest, iż na etapie składania wniosku o dofinansowanie skarżąca nie była zobowiązana do podawania konkretnych producentów i modeli urządzeń. Jeśli jednak zdecydowała się na takie wskazanie, to należy uznać, iż zmiany treści tam podanych podlegają takiemu samemu reżimowi jak inne postanowienia umowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę jest niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 poz. 270) zwanej dalej ,,p.p.s.a.’’ - sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 a – c) p.p.s.a.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa, a ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
W niniejszej sprawie spór w istocie sprowadza się do oceny działań Zarządu Województwa Świętokrzyskiego, który jako instytucja zarządzająca w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata
2007 – 2013, zweryfikowała faktycznie dokonane przez skarżącą wydatki na zakup innowacyjnego wyposażenia pralni jako poniesione z naruszeniem kryteriów kwalifikowalności wynikających z systemu realizacji programu operacyjnego. Weryfikacja taka została przeprowadzona w sytuacji gdy zawarta przez organ ze skarżącą umowa o dofinansowanie projektu zawierała w załączniku zaktualizowany wniosek o dofinansowanie wraz z biznes planem, z wyszczególnionymi w nim następującymi kategoriami wydatków: magiel typu Lapauw 900 x 2200, agregat chemiczny - załadunek 12 kg, pralnico-wirówka typu LH550, pralnico-wirówka typu LH230 z barierą higieniczną, pralnico-wirówka typu LH400.
W prawie krajowym kwestie związane ze zwrotem dotacji udzielonej ze środków unijnych zostały objęte regulacją ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.
o finansach publicznych (Dz.U.2009.157.1240), która obowiązuje od dnia 1 stycznia 2010 r. Natomiast w prawie krajowym aktem prawnym odwołującym się do zasad zawartych w Rozporządzeniu (WE) 1083/2006, regulującym poszczególne kwestie związane z przyznawaniem i korzystaniem ze środków funduszy Europejskich reguluje ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju
(Dz.U.2009.84.712 j.t. ).
Jeżeli chodzi o element procesowy to w sprawie o zwrot dotacji należało stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267 j.t.). Instytucja zarządzająca jako organ administracji w takiej sprawie ma obowiązek między innymi podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.); ocenić na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.); umożliwić stronie zapoznanie się z nim
i ustosunkowanie się do niego (art. 10 § 1 k.p.a.). Poza tym decyzje administracyjne wydawane w postępowaniu administracyjnym podlegają rygorom właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego zgodnie z art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
W szczególności w sprawie o zwrot dotacji zakres zarzucanych beneficjentowi nieprawidłowości winien wynikać z uzasadnienia wydanej decyzji, gdzie organ powinien przedstawić własną analizę stwierdzonych naruszeń prawa wykrytych w trakcie kontroli i ją szczegółowo opisać z powołaniem się na określone dowody oraz podać sposób i metodę ustalenia związanych z tym konsekwencji finansowych.
W niniejszej sprawie nie było sporu, że określony przez instytucję zarządzającą system realizacji programu na który składały się między innymi "Podręcznik kwalifikowalności wydatków objętych dofinansowaniem w ramach RPOWŚ na lata 2007-2013", i "Szczegółowy opis osi priorytetowych RPOWŚ na lata 2007-2013" wiązał strony na etapie procedury konkursowej o uzyskanie dofinansowania. Także to, że szczegółowe warunki dofinansowania projektu określa umowa o dofinansowanie projektu zawarta pomiędzy instytucją zarządzającą
i skarżącą w dniu 8 lutego 2011 r. - zgodnie wymogiem wynikającym
z art. art. 206 ust 1 u.f.p. oraz art. 5 pkt 9 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
W zaskarżonej decyzji instytucja zarządzająca, powołując się na
art. 207 ust. 1 pkt 2, art. 184 u.f.p. oraz na wynik przeprowadzonej w dniu 26.07.2011 r. u skarżącej końcowej kontroli realizacji projektu wskazała na następujące nieprawidłowości:
1. skarżąca nie kupiła maszyn i urządzeń określonych we wniosku o dofinansowanie (magla marki Lapauw 900x2200 oraz pralnico-wirówki typ LH230). Zamiast tych urządzeń kupiła maszyny innych marek o innych parametrach. Podczas oględzin przedstawiono urządzenia: magiel Laco D 800x3000 oraz pralnico-wirówka LMA330. Natomiast agregat chemiczny model S12 nie był zainstalowany i nie był wykorzystywany w cyklu pracy. Strona nie wystąpiła wcześniej z wnioskiem do instytucji zarządzającej o wyrażenie zgody na przedmiotowe zmiany, mimo że zgodnie z umową była do tego zobowiązana, a tryb dokonywania zmian musiał być jej znany, gdyż w odniesieniu do innych urządzeń (pralnico-wirówka Lavamac typ LH550 oraz pralnico-wirówka Lavamac typ LH400) o taką zgodę występowała;
2. osobą rzeczywiście zajmującą się projektem (w tym przygotowaniem opisu urządzeń i ich parametrów do ogłoszenia o zamówieniu i wyborem najkorzystniejszej oferty) był Z. B., a wszystkie umowy zostały zawarte z firmą "C. jednoosobową spółką z o.o., w której prezesem zarządu jest Z. B..
W związku z tym instytucja zarządzająca przystąpiła do rozeznania rynku sprzedawców maszyn pralniczych w Polsce. W trakcie ustaleń zbadano oferty m.in. JML Partner Sp z o.o. - Lavamac Polska, Mac-Dry - Firbimatic Włochy i Alux, TeReMa Sp. z o.o. i stwierdzono, że kwota 998 497,20 zł wydatków niekwalifikowanych w projekcie obejmuje:
- wartość maszyn, które nie zostały zakupione (magiel Lapauw 900x2200: cena 630 800 zł netto oraz pralnico-wirówka LH230: cena 95 400 zł netto, w sumie 726 200 zł netto, kwota dofinansowania 326 790 zł), a których dotyczy wniosek o płatność pośrednią rozliczający zaliczkę w wysokości 326 790 zł przekazaną w dniu 29.03.2011 r. Do zwrotu jest zatem kwota 326 790 zł;
- różnicę między ceną zakupu netto a ceną rynkową netto następujących urządzeń: pralnico-wirówki LH550 (cena zakupu 189 300 zł, cena rynkowa 63 000 zł, różnica 126 300 zł); pralnico-wirówki LH400 (cena zakupu 70 100 zł, cena rynkowa 58 000 zł, różnica 12 100 zł); agregatu chemicznego S12 (cena zakupu 238 300 zł, cena rynkowa 104 402,80 zł, różnica 133 897,20 zł). Łącznie różnica ta stanowi kwotę
272 297,20 zł, z czego kwota dofinansowania (45%) wyniosła 122 533,74 zł.;
3. płatność zaliczkowa w wysokości 196 427,25 zł przekazana w dniu 2.06.2011 r., zgodnie z umową i art. 189 ust. 3 u.f.p." winna być rozliczona wnioskiem o płatność złożonym w terminie 20 dni od dnia jej przekazania. W tym przypadku termin rozliczenia upływał w dniu 21.06.2011 r. podczas gdy skarżąca złożyła przedmiotowy wniosek w dniu 28.06.2011 r. Jest zatem zobowiązana do zapłaty odsetek w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania kwoty zaliczki do dnia złożenia wniosku o płatność.
Sąd badając zgodność z prawem decyzji o zwrocie dotacji także w aspekcie zarzutów skargi uznał, że organ zasadnie przyjął, iż wystąpiły stwierdzone protokołem kontroli nieprawidłowości przy wykorzystywaniu przez skarżącą środków finansowych w ramach RPO.
Stwierdzenia zawarte w informacji pokontrolnej, że skarżąca nie kupiła maszyn i urządzeń określonych we wniosku o dofinansowanie mogą być uznane za pełne i wystarczające do zakwestionowania wydatków faktycznie poniesionych w związku z realizacją projektu i uznanie ich za niekwalifikowane. Realizacja umowy zawartej pomiędzy instytucją zarządzającą i skarżącą w dniu 8.02.2011 r. wykonywana jest w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 – 2013 r. Tak określony przedmiot umowy wskazuje, że elementem niezbędnym "essentialia negoti" umowy jest realizacja Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2007 – 2013r., w ramach którego realizowany jest zgłoszony wnioskiem projekt skarżącej. Umowa stanowi narzędzie, dzięki któremu możliwe jest zrealizowanie przyjętego programu
i udzielenie dofinansowania. Z przepisu art. 30 ust. 2 w związku
z art. 26 ust. 1 pkt 4,6,8 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, wynika konieczność określenia w umowie warunków dofinansowania projektu, a także praw
i obowiązków beneficjenta z tym związanych. Dlatego uznać należało, że w sytuacji gdy warunki dofinansowania, prawa i obowiązki beneficjenta określane są przez instytucję zarządzającą jako kryteria wyboru projektu, kryteria kwalifikowalności wydatków oraz system realizacji programu wiążą one na etapie postępowania konkursowego, to konsekwentnie w celu prawidłowego wykonania przyjętego w ramach programu projektu muszą obowiązywać w okresie wykonywania dofinansowania.
Z zapisów umowy, która wiązała skarżącą i instytucję zarządzającą wynika bezsprzecznie, że beneficjent, który dokonuje jakichkolwiek zmian w zakresie realizacji projektu, czy to rzeczowych, czy finansowych, w swoim interesie winien, przed ich dokonaniem, powiadomić o tym instytucję zarządzającą na piśmie i dążyć do zawarcia odpowiedniego aneksu umowy. W innym przypadku naraża się na zaliczenie wydatków poniesionych na takie zmiany, czy też dodatkowe rozwiązania, do kosztów niekwalifikowanych. Podmiot, jak instytucja zarządzająca finansująca choćby część inwestycji, decyduje o tym co i w jakim zakresie finansuje. Dlatego w przypadku zmian rzeczowych, co miało miejsce w niniejszej sprawie, musi być zawiadomiony, gdyż może nie wyrazić zgody na proponowaną zmianę. Beneficjent nie może ,,zaskakiwać" instytucji zarządzającej i samodzielnie, bez uzgodnienia
i akceptacji drugiej strony umowy, dokonywać zmian w przedmiocie umowy w stosunku do treści uprzednio zmodyfikowanego wniosku o dofinansowanie.
Zwrócić należy uwagę, że po uprzednim uzyskaniu pismem z dnia
10.05.2011 r. zgody organu na przedmiotowe zmiany umowy, skarżąca w przedłożonym w dniu 2.06.2011 r., w zaktualizowanym wniosku o dofinansowanie wraz z biznes planem, wyszczególniła następujące kategorie wydatków: magiel typu Lapauw 900 x 2200, agregat chemiczny - załadunek 12 kg, pralnico-wirówka typu LH550, pralnico-wirówka typu LH230 z barierą higieniczną, pralnico-wirówka typu LH400. Całkowite wydatki kwalifikowalne zostały wskazane przez skarżącą w wysokości 1 223 900 zł. Z informacji kontrolnej natomiast wynika, że skarżąca wbrew uszczegółowionemu wnioskowi o dofinansowanie z dnia 2.06.2011 r., zakupiła maszyny, które nie były takie same, nie miały takich samych parametrów od zakładanych, ich wartość była znacznie zawyżona od panujących cen rynkowych takich urządzeń. Powyższa okoliczność wskazuje, że nie ma racji skarżąca twierdząc, iż w przypadku zakupu pralnico-wirówki LMA300 i magla Laco 800/3000 zmiana dotyczyła jedynie typu urządzenia, nie dotyczyła zmiany przedmiotu umowy. Nie jest kwestionowany fakt, że strony nie zawarły aneksu, w którym dokonałyby zmiany rzeczowego wyposażenia pralni z uwzględnieniem nowej propozycji skarżącej, podczas gdy obowiązek taki wynika z § 2 ust. 2 i § 17 ust. 1 umowy. Wobec tego skarżąca była zobowiązana do zakupu zdeklarowanych w zaktualizowanym wniosku o dofinansowanie urządzeń z podanymi konkretnymi parametrami, a skoro tego nie uczyniła to naruszyła procedury stosowane przy wykorzystywaniu przekazanych jej środków w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie projektu.
Nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia
art. 7 i art. 75 k.p.a., poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w oparciu o dane pozyskane w sposób prawem nieprzewidziany, a mianowicie przeprowadzenie weryfikacji cen rynkowych urządzeń pralniczych w oparciu o notatkę służbową z załączoną informacją handlową ("ofertą") podmiotu gospodarczego działającego w branży maszyn pralniczych oraz korespondencję z podmiotami w/w branży, przy jednoczesnym pominięciu uzyskania dowodu z opinii biegłego. Po pierwsze dlatego, że to nie na podstawie notatki służbowej z dnia 16.07.2012 r. organ dokonał ustaleń cen rynkowych urządzeń pralniczych. Wykorzystał dane z tej notatki ale dla identyfikacji wersji (trój-zbiornikowa czy dwu-zbiornikowa) zakupionego agregatu chemicznego o załadunku 12 kg. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego statuują zasadę otwartego systemu środków dowodowych wyrażając ją w art. 75 § 1 stwierdzeniem, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje, formalna teoria dowodowa, według której daną okoliczność udowodnić można wyłącznie określonymi środkami dowodowymi. Sąd oceniając powyższy zarzut skargi jako niezasadny stwierdza, że organ w niniejszej sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motyw, jakimi się kierował przy weryfikowaniu
i ostatecznym ustalaniu cen rynkowych urządzeń pralniczych. Ustaleń w tym zakresie dokonano w oparciu o dozwolony przepisem art. 75 § 1 k.p.a., dowód w postaci korespondencji prowadzonej ze sprzedawcami maszyn pralniczych w Polsce, bez konieczności przeprowadzania w tym zakresie opinii z dowodu biegłego. Zarzut skargi o konieczności przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego byłby zasadny, gdyby po przeprowadzeniu postępowania dowodowego co do okoliczności faktycznych okazałoby się, że pełna ocena jego wyników wymaga bliższego poznania reguł istniejących w danej dziedzinie. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, Sąd nie podziela stanowiska skarżącej o potrzebie ustalania cen rynkowych w oparciu o dowód z opinii biegłego skoro z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynikają niezbędne parametry zakupionych urządzeń pralniczych oraz tych deklarowanych do zakupu we wniosku z dnia 2.06.2011 r., bezsprzecznie konieczne dla uzyskania od ich sprzedawców wyczerpującej informacji odnośnie cen rynkowych.
W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała także w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego oraz wyczerpującej argumentacji zaskarżonej decyzji, zasadności pozostałych zarzutów skargi skierowanych do ustaleń organu, że niezgodnie z dokumentami programowymi, stanowiącymi procedury wykorzystywania środków, dokonała ona wyboru oferty C. Sp. z o.o. i zakupiła urządzenia w cenach odbiegających od cen rynkowych oraz domagała się w zamieszczonych ogłoszeniach udzielenia 36-miesięcznej gwarancji na urządzenia nieprawidłowo zaklasyfikowanej do kosztów eksploatacji sprzętu.
Istotna dla oceny powyższych zarzutów skargi, jest argumentacja organu zaprezentowana w zaskarżonej decyzji, która wyczerpująco wskazuje na występujące zasadnicze różnice w cenach rynkowych urządzeń pralniczych w stsosunku do zaakceptowanych przez skarżącą poprzez przyjęcie oferty od firmy ,,C.", której właścicielem i prezesem zarządu był Z.B., osoba zajmujaca się realizacją projektu. Zarzutami skargi nie została zakwestionowana wiarygodność korespondencji prowadzonej przez organ z firmą TeReMa Sp. z o.o. z ktorej wynika, że magiel Lapauw 900x2200 oraz magiel Laco model D 800x3000 to różne urządzenia, różnych marek, o różnych parametrach. Cena za magiel Lapauw 900x2200 wynosi 206 116,89 zł netto (skarżąca zakupiła to urządzenie za kwotę 630 800 zł netto). Także korespondencja z firmą JML Partner sp. z o.o. - Lavamac Polska potwierdza, że pralnico-wirówka typ LH230 nie występuje z barierą higieniczną i jest pralnico-wirówką wysokoobrotową. Cena tego urządzenia wynosi 33 000 zł netto (skarżąca kupiła je za 95 400 zł netto). Cena: pralnico - wirówki typ LH550 to 63 000 zł (skarżąca kupiła ją za 189 300 zł), pralnico - wirówka typ LH400 to 58 000 zł (skarżąca kupiła ją za 70 100 zł). Korespondencja z firmą Sovrana Polska Sp.J., wskazuje na koszt zakupu trzyzbiornikowego agregatu o załadunku 12 kg na 104 402,80 zł netto, a dwuzbiornikowego na 97 161,68 zł netto (skarżąca zapłaciła 238 300 zł).
Fakty wynikające z tej korespondencji, prawidłowo przyjętej jako dowód, niezbicie wskazują, że skarżąca nie zachowała staranności w wyborze dostawcy urządzeń pralniczych, a taki obowiązek przewiduje umowa o dofinansowanie. Sąd podziela stanowisko instytucji zarządzającej, że w celu wydatkowania środków publicznych skarżąca była zobowiązana z należytą starannością przeprowadzić sprawdzenie otrzymanych ofert i porównanie ich z ofertami autoryzowanych dystrybutorów urządzeń wskazanych w ogłoszeniu. Tym samym uznać należy za trafny wniosek organu, że gdyby skarżąca dopełniła takich obowiązków, to nie dokonałaby zakupu przedmiotowych urządzeń po cenach dalece odbiegających od cen rynkowych. Zważywszy na fakt, że skarżąca bez sprawdzenia innych ofert dokonała zakupu urządzeń parlniczych po cenach znacznie zawyżonych od oferowanych na rynku w firmie "C.", której właścicielem i prezesem zarządu był Z. B., oznacza, że przy wyłanianiu dostawcy zostały naruszone wynikające z umowy zobowiązania. Doszło bowiem do naruszenia zasady konkurencyjności. Wyboru dostawcy należało dokonać tak jak twierdzi organ, w oparciu o najbardziej korzystną ekonomicznie i jakościowo ofertę, z zachowaniem zasad przejrzystości, jawności i ochrony uczciwej konkurencji oraz równości szans wykonawców na rynku ofert, unikania konfliktu interesów rozumianego jako brak bezstronności i obiektywności przy wyłanianiu wykonawcy. Zwłaszca, że w umowie o dofinansowanie skarżąca jako beneficjent zobowiązała się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów zakładanych we wniosku.
Dlatego, zarzut skargi kwestionujący ustalenia i ocenę organu, że niezgodnie z dokumentami programowymi skarżąca dokonała wyboru oferty od spółki "C."
i zakupiła urządzenia w cenach odbiegajacych od cen rynkowych – jest całkowicie niezasadny.
Wbrew zarzutowi skargi, prawidłowe jest stanowisko organu, że wydłużony okres gwarancji nie uzasadnia zakupu urządzeń w wyższej cenie, gdyż jest to koszt eksploatacji urządzenia, a taki jest kosztem niekwalifikowanym według
§ 8 ust. 4 umowy. Skarżąca ma rację, że w wiążącej strony umowie brak jest definicji kosztów eksploatacji, jednakże zrozumienia tego pojęcia nie można poszukiwać w zasadach doświadczenia życiowego. Powołując się w tym zakresie na literaturę fachową, skarżąca nie wskazuje także żadnej publikacji. Sąd natomiast zauważa, że instytucja gwarancji jakości sprzedanej rzeczy została uregulowana w art. 577 § 1 kodeksu cywilnego w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 114, poz. 542). Gwarancja stanowi zapewnienie, że dana rzecz jest dobrej jakości, a w wypadku wystąpienia wady w toku zgodnej z przeznaczeniem eksploatacji, zostanie ona usunięta przez naprawę lub będzie dostarczona rzecz wolna od wad. Zatem odpowiedzialność dającego gwarancję obejmuje zwykłe funkcjonowanie rzeczy. Podstawową funkcją gwarancji jakości jest ochrona kupującego (uprawnionego z gwarancji) przed konsekwencjami "zepsucia się" przedmiotu objętego gwarancją, przed niewłaściwym funkcjonowaniem tego przedmiotu, pozostającym w związku z jego wadliwością (wyrok SA w Warszawie z 22 stycznia 1997 r., I ACa 105/96, Apel. W-wa 1997, nr 3, poz. 28). Z istoty gwarancji wynika mianowicie, że ma ona zapewnić zdatność rzeczy do normalnego użytku, pojęcie wadliwości zatem nawiązuje do braku (zmniejszenia) tylko cech użytkowych, jakie rzecz powinna mieć zgodnie z normami
i uzasadnionymi oczekiwaniami (E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 2002, s. 296).
Powyższa argumentacja jest zatem odpowiedzią na niezasdany zarzut skarżącej odnoszący się do niewłaściwego jej zdaniem zakwalifikowania kosztów gwarancji do kosztów niekwalifikowanych.
Stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 14 i 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju zadaniem instytucji zarządzającej jest: prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów; nadto odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację projektów. Organ był zatem uprawniony, nawet zobowiązany w sytuacji stwierdzenia przesłanek do zwrotu części środków przekazanych w ramach dofinansowania do wydania decyzji w tym przedmiocie. Wskazane wyżej rozważania dostatecznie ilustrują okoliczności, że w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie projektu skarżącej, nastąpiło wydatkowanie przekazanych jej środków z naruszeniem procedur stosowanych przy ich wykorzystywaniu. Organ prawidłowo w toku postępowania ustalił stan faktyczny w oparciu o szeroko zgromadzony materiał dowodowy, w tym fakt dofinansowania wydatków niekwalifikowanych w ramach realizowanego programu operacyjnego
i dokonując jego subsumcji pod przesłanki art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 u.f.p.
Z uwagi na niezasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz naruszenia przepisów procesowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło