I SA/Ke 208/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji hISA/Ke 208/07 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2007r. nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z dnia [...]2006r. nr. [..] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług od stycznia do września 2001r., wynikającej z decyzji tegoż organu nr. [...] z dnia [...]2006r. orzekającej o odpowiedzialności spadkobierczyni M. B. za zaległości podatkowe H. B. w łącznej wysokości 1521,45 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 846,25 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że wnioskiem z dnia 6 listopada 2006r. M. B. zwróciła się o umorzenie zaległości podatkowych w podatku VAT wynikającej z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z dnia [...]2006r. nr. [...] w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności spadkobiercy za zaległość w podatku VAT po zmarłym mężu H. B.. W uzasadnieniu wniosku podatniczka powołała się na swoją trudną sytuacje majątkową. Organ wskazał, że zgodnie z art. 67a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (tekst jednolity DZ.U.Nr. 8 poz. 60 za 2005r. ze zm.) można umorzyć zaległość podatkową na wniosek podatnika ale jedynie w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zgodnie więc z dyspozycją tego przepisu organ musi badać, czy zachodzą nadzwyczajne okoliczności pozwalające przyjąć występowanie w sprawie ważnego interesu podatnika czy też interesu publicznego. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie nie zaszły nadzwyczajne okoliczności, które pozwoliłyby umorzyć zaległość podatkową. Analizując sytuacje materialną podatniczki organ wskazał, że utrzymuje się ona z renty po mężu w wysokości 517 zł netto. Wraz z pełnoletnimi dziećmi zamieszkuje w domu o pow. 100 m. Jeden z synów uczy się pobierając 517 zł renty po ojcu. Drugi syn nie pracuje pozostając na utrzymaniu żony zarabiającej ok. 800 zł. Nadto podatniczka korzystała już z dobrodziejstwa umorzenia zaległości , która to ulga przyznana jej została decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z dnia [..]2005r. Jakkolwiek zdaniem organu podatniczka jest w trudnej sytuacji finansowej to jednak w takiej samej sytuacji jest wielu podatników a okoliczność ta nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości. Za udzieleniem ulgi przemawiają jedynie te okoliczności, na które podatnik nie ma wpływu. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła gdyż zaległość dotyczyła niezapłaconego podatku VAT. Na powyższe rozstrzygnięcie M. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia art. 67 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wskazała, że nieprawidłowy jest pogląd organu, iż zła sytuacja majątkowa nie jest okolicznością uzasadniająca umorzenie zaległości podatkowej. Podniosłą nadto, że organ nie rozważył całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie albowiem nie wziął pod uwagę, że przedmiotowe zobowiązanie nie jest jedynym jakie na niej ciąży w związku z działalnością gospodarczą zmarłego męża. Wskazała nadto, że nie przystaje do stanu faktycznego teza organu, że miała wpływ na powstanie przedmiotowej zaległości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał nadto, że funkcją budżetu państwa jest gromadzenie zasobów pieniężnych na finansowanie wydatków publicznych. Zatem udzielanie ulg jako odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie tylko w sytuacjach szczególnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych(Dz.U.Nr. 153 poz. 1269 ze zm) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej . Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie takie rozstrzygnięcie, które narusz prawo i to w stopniu mającym wpływ na jego treść. Zaskarżona decyzja narusza prawo. Materialnoprawną podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 67a §1 ustawy Ordynacja podatkowa(tekst jednolity Dz.U.Nr. 8 poz. 60 za 2005r. ze zm.) zwanej dalej Ordynacją podatkową. Z przepisu tego wynika, że organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadku uzasadnionym ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym ,może zaległość podatkową umorzyć w całości lub w części. Aby zatem organ mógł rozważać zastosowanie tej ulgi musi najpierw stwierdzić, że po stronie podatnika zachodzi ważny interes w przyznaniu ulgi lub, że przemawia za tym interes publiczny. Nie może budzić wątpliwości, że na ubiegającym się o ulgę ciąży obowiązek wykazania tego interesu, zaś na organach skarbowych obowiązek rozważenia całokształtu okoliczności na jakie powołuje się ubiegający o ulgę. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wykrystalizowało stanowisko, że sytuacja materialna dłużnika może być samodzielną podstawą w ubieganiu się o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej( np. orzeczenie NSA I Fsk 570/05 Lex nr. 187593). Nie jest zatem poprawny pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji, że trudna sytuacja majątkowa nie uzasadnia ważnego interesu strony w staraniu się o przyznanie ulgi. W tym miejscu zwrócić należy uwagę, że stanowisko organu w tym zakresie jest niejednolite. W aktach sprawy znajduje się decyzja cytowana w zaskarżonym rozstrzygnięciu , która umarza M. Bieleckiej inną zaległość podatkową powołując jako przesłankę jej ciężką sytuację majątkową. Taka rozbieżność rozstrzygnięć( bez podjęcia próby uzasadnienia tej rozbieżności) kierowana do tej samej strony w tym samym lub bardzo zbliżonym stanie faktycznym godzi w zasadę zaufania do organów podatkowych wyrażoną w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. Uchybieniem tej zasadzie jak też zasadzie praworządności wyrażonej w art. 120 Ordynacji podatkowej jest nierozważnie przez organ czy za zastosowaniem ulgi przemawia interes publiczny. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, czy korekta błędnych decyzji( np. wyrok IIISA 1838/01 PM 2003 Nr. 7 poz.43). Nadto, co ważne w kontekście powoływania się strony na trudną sytuacje materialną, interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (wyroki NSA IIISA 830/00, III SA 660/99). Ustalenie istnienia powyższych przesłanek poprzedzone winno być dogłębną analizą całości zgromadzonego w sprawie materiału. Ma racje skarżąca, iż organ nie wziął pod uwagę całości okoliczności na które powoływała się ubiegając o ulgę. W zakresie ustaleń faktycznych decyzje organów obu instancji są lakoniczne i nie biorą pod uwagę całości zgromadzonego w sprawie materiału, czym naruszają art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego pozwoli organowi ocenić czy sytuacja materialna i życiowa skarżącej jest na tyle trudna aby stanowić samodzielna podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego umorzenia przedmiotowych zaległości. Nie jest też poprawny pogląd organu na co wskazuje skarżąca, że miała ona wpływ na powstanie zaległości objętych decyzją o przeniesieniu odpowiedzialności nr. [...]. Uzasadniając swój pogląd organ wskazuje, że chodzi o zaległości w podatku VAT , który wykazany został w deklaracjach VAT-7 przez H. B.. Oczywistym zatem jest, że to przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą decyduje o poprawnym lub nie rozliczeniu z fiskusem zaś przedsiębiorcą tym był H. B. . M.B. stosownie do powołanych w decyzji o jej odpowiedzialności jako spadkobiercy Nr. [...] przepisów przejęła jedynie odpowiedzialność za niezapłacone przez jej zmarłego męża zobowiązania podatkowe. Nadto wskazać w tym miejscu należy, że wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych złożonym dnia 7.XI.2006r. skarżąca objęła całą zaległość wymienioną w cyt. wyżej decyzji [...]. Skoro organ stwierdził co wynika z akt sprawy, że część objętych tą decyzją zobowiązań wygasłą wskutek przedawnienia to miał obowiązek umorzyć w tej części postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nie można bowiem żądać umorzenia zaległości podatkowej, która wygasłą przed dniem złożenia wniosku o jej umorzenie. Skoro zatem organ dokonał błędnej wykładni art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej oraz naruszył wskazane wyżej przepisy ustawy Ordynacja podatkowa w szczególności art. 210 § 1 pkt 6 i § 4, art. 208,120 i 121 § 1 a naruszenia te mogły mieć znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.nr. 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji.