I SA/Ke 209/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r.; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz "A" S.A. w W.kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą A. S.A. (Spółka) wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia [...] r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie określenia A. S.A. zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2007 rok w kwocie [...] zł. 1.2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B.z dnia [...] r. Decyzja Kolegium została zaskarżona przez stronę w dniu 28 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, a w dniu [...] r. Spółka wystąpiła do SKO z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji tegoż organu z dnia [...] r. na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, tj. ze względu na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W wyniku rozpatrzenia wniosku Kolegium decyzją z dnia [...] r. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, z powodu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. 1.3. Utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] r. Kolegium podkreśliło, że decyzja z dnia [...] r., której dotyczy wniosek Spółki o stwierdzenie nieważności jest przedmiotem rozpatrywania przez WSA w Kielcach. Wskazano, że z brzmienia przepisu art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, iż negatywne przesłanki uniemożliwiające wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie stanowią katalogu zamkniętego. Określenie "w szczególności" oznacza, iż ustawodawca dopuszcza odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji również z innych przyczyn. Skutkiem procesowym wniesienia skargi przez Spółkę jest uruchomienie postępowania przed sądem administracyjnym. Z chwilą wniesienia skargi przez spółkę między stroną skarżącą a Kolegium w Kielcach, którego działanie zostało zaskarżone, rozpoczął się spór o legalność zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia [...] r., który zostanie rozstrzygnięty orzeczeniem sądu. To Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach od chwili wniesienia skargi stał się "gospodarzem" postępowania, w którym Kolegium jest stroną sporu o legalność podjętego przez siebie rozstrzygnięcia. 1.4. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego sprawia, że co do zasady ocena legalności aktów wydanych we wszystkich postępowaniach w granicach sprawy (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) przechodzi już w kompetencje sądu administracyjnego. Wprawdzie przepis art. 56 p.p.s.a. nie daje odpowiedzi, czy dopuszczalne jest wszczęcie postępowania w jednym z trybów nadzwyczajnych po złożeniu skargi do sądu, można jednak usprawiedliwiać to tym, że jest on adresowany do sądu administracyjnego, a nie do organu. Organ przytoczył stanowisko doktryny i orzeczenia sądów administracyjnych, zgodnie z którymi wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego musi stanowić przeszkodę do wszczęcia w sprawie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. W ocenie Kolegium zakaz taki w zakresie trybów wzruszania decyzji wadliwych jest oczywisty w świetle postanowień art. 170 p.p.s.a., regulującego skutki prawomocności orzeczeń sądu administracyjnego. W takiej sytuacji w postępowaniu administracyjnym nie mogłaby bowiem zapaść inna decyzja, niż orzeczenie sądu administracyjnego rozstrzygającego sprawę, w której decyzja mająca być zweryfikowana wewnątrzadministracyjnie się mieściła (z pewnymi wyjątkami w zakresie wznowienia postępowania). Ku temu wnioskowi skłania jednoznacznie art. 54 p.p.s.a., który zawęża pole uprawnień orzeczniczych organu, którego akt został zaskarżony. Organ stwierdził, że w tej sytuacji niedopuszczalne jest uruchomienie administracyjnego postępowania przed Kolegium w przedmiocie weryfikowania decyzji Kolegium w Kielcach z dnia [...] r., bowiem ocena jej legalności, a więc jej zgodności z prawem, w szczególności z punktu widzenia przesłanek nieważnościowych, jest rozpatrywana przez sąd administracyjny. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 56 ustawy p.p.s.a. i art. 249 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej przez odmowę merytorycznego rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji podatkowej w sytuacji, w której nie zaistniało zdarzenie uprawniające organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności do takiej odmowy. 2.2. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 56 p.p.s.a. wskazano, że Spółka pismem z dnia 16 listopada 2011 r. (data wpływu do organu – 21 listopada 2011r.) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Kolegium w Kielcach z dnia 14 października 2011 r., który doprowadził do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. Skarga na tę decyzję została natomiast wniesiona w dniu 23 listopada 2011 r. Zachodzi zatem sytuacja unormowana w art. 56 p.p.s.a. Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżąca powołała postanowienie WSA w Kielcach z dnia 2 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 607/11, na mocy którego Sąd zawiesił postępowanie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 rok z uwagi na wszczęte postępowanie przed organem podatkowym. W związku z powyższym, w ocenie Spółki, Kolegium powinno rozstrzygnąć merytorycznie sprawę stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. 2.3. Z ostrożności procesowej Spółka wskazała, że przepis art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje sytuacje, w których organ podatkowy nie rozpoznaje merytorycznie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Zdaniem skarżącej stanowi on wyjątek od zasady, zgodnie z którą sprawa ta powinna zostać rozstrzygnięta merytorycznie przez organ podatkowy. Zasadą jest zatem, że organ podatkowy właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej rozstrzyga, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie skarżącej skoro przypadki, gdy sprawa stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej nie jest merytorycznie rozstrzygana stanowią wyjątek od zasady, to przepis, który określa te wyjątkowe przypadki musi być interpretowany ściśle. Niedopuszczalne jest jakiekolwiek domniemanie sytuacji, w której organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Ponadto, skarżąca stwierdziła, że sformułowanie "w szczególności" nie pozbawia znaczenia normatywnego znajdującego się po nim przykładowego wyliczenia przypadków, w których dochodzi do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności. Innymi słowy, przykładowe wyliczenie zawarte po zwrocie "w szczególności" nie oznacza, że przepis znajduje zastosowanie w każdej innej sytuacji w nim nie wymienionej. Przykładowe wyliczenie ma charakter kierunkowy, tzn. wskazuje "kierunek", w którym trzeba poszukiwać tych przypadków, które nie zostały wyliczone expressis verbis w tym wyliczeniu, a które uzasadniają odmowę podjęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. 2.4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i formalnym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia. 3.3. Należy wskazać, że Sąd w całości aprobuje wnioski Kolegium wyrażone w kontekście konkurencyjności postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej i stwierdzenie, że uruchomienie kontroli takiej decyzji przez sąd administracyjny wyłącza kompetencje organu administracji do prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności (pkt 1.3. i 1.4.). 3.4. W niniejszej sprawie jednak, czego Kolegium nie dostrzegło, nie istniała przeszkoda procesowa dla wszczęcia postępowania przez ten organ i w konsekwencji podstawa podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia bowiem w dacie wszczęcia tegoż postępowania nadzwyczajnego nie została uruchomiona kontrola sądowa. Co znamienne i niesporne (pkt 1.2. i 2.2.), wniosek Spółki, uruchamiający z chwilą jego doręczenia organowi (art.165 § 3 Ordynacji podatkowej) postępowanie w przedmiocie nieważności decyzji z dnia [...] r., wpłynął do Kolegium w dniu [...] r., natomiast skarga do sądu administracyjnego na tą decyzję wniesiona została w dniu [...] r. Tym samym, skoro wniosek do Kolegium poprzedzał skargę do sądu administracyjnego to nie istniały przeszkody procesowe dla prowadzenia przez Kolegium postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Nieuprawnionym było więc zastosowanie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej (zob. też postanowienie WSA w Kielcach – sygn. akt I SA/Ke 607/11). 3.5. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium przeprowadzi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...]r., zainicjowane wnioskiem Spółki z dnia [...]r. 3.6. Z powyższych względów, zaskarżoną decyzję oraz, uwzględniając ekonomikę procesową, poprzedzającą ją decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy p.p.s.a. Zakres, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ustawy p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach (wpis 200 zł, koszty zastępstwa 240 zł i opłata skarbowa 17 zł) wydano w oparciu o art. 200 ustawy p.p.s.a.