I SA/Ke 21/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Sekr. sąd. Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 marca 2007 roku sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, iż zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości. I SA/Ke 21/07 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] (bez numeru) o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W motywach postanowienia wskazał, że w dniu 19 lipca 2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wszczął egzekucję administracyjną na podstawie tytułów wykonawczych Nr [...] i Nr [...] z dnia [...] wystawionych przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na zaległości R. K. z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W tym dniu też zobowiązanemu doręczono odpisy tytułów wykonawczych i jednocześnie sporządzono protokół o stanie majątkowym zobowiązanego w oparciu o który stwierdzono nieściągalność zaległości objętych tytułami. Z uwagi na powyższe organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] nr [...], z uwagi na bezskuteczność, umorzył postępowanie egzekucyjne wobec R. K. Równocześnie odrębnym postanowieniem z tej daty postanowił obciążyć wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie 45,64 zł., tj. za doręczenie odpisów tytułów wykonawczych i sporządzenie protokołu o stanie majątkowym. Ustosunkowując się do zażalenia wierzyciela, kwestionującego prawidłowość obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną, Dyrektor Izby Skarbowej przywołał treść art. 64 § 6 oraz 64 §10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej ustawą egzekucyjną, i stwierdził, że obciążenie opłatą manipulacyjną nie zależy od rodzaju zastosowanego środka egzekucyjnego. Obowiązek jej wpłacenia powstaje z chwilą doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, a zatem przed zastosowaniem czynności egzekucyjnych. Sporządzenie protokołu o stanie majątkowym zalicza się do czynności egzekucyjnych stosownie do przepisu art. 1a pkt.2 ustawy egzekucyjnej, jest bowiem działaniem zmierzającym do zastosowania środka egzekucyjnego. Zatem bezzasadne jest twierdzenie wierzyciela, że naliczono opłatę manipulacyjną za czynności, które nie mają związku ze stosowanym środkiem egzekucyjnym. Ponadto podniósł, że obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art. 64 c § 4 ustawy egzekucyjnej. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając błędną wykładnię przepisów o kosztach egzekucyjnych i niezasadne obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną. Podniósł, że zgodnie z przepisem art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Czynności podjęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. nie mieszczą się w zakresie definicji środka egzekucyjnego, ujętej w art. 1 a pkt. 12 ustawy. Organ nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych i nie dokonał czynności związanych z ich zastosowaniem, gdyż ze spisanego z dłużnikiem protokołu o stanie majątkowym wynikało, iż nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W ocenie skarżącego nie można podzielić poglądu, że obowiązek ponoszenia opłaty powstaje z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego także w przypadku niezastosowania jakiegokolwiek środka egzekucyjnego. W takim przypadku przepis art. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej w administracji należałoby uznać za zbędny. Wykładnia prowadząca do uznania przepisów za zbędne jest niedopuszczalna. Ponadto skarżący podniósł, że przepisy ustawy nie dają podstawy do obciążenia wierzyciela kosztami egzekucji w sytuacji bezskuteczności egzekucji należności pieniężnej o której mowa w art. 59 § 2 ustawy. Z przepisu tego wynika, że nie prowadzi się egzekucji z należności pieniężnej a zatem, nie stosuje się środków egzekucyjnych w sytuacji, gdy z góry wynika, że uzyskana kwota nie przewyższy kwoty wydatków egzekucyjnych. Takie rozwiązanie ma na celu ochronę wierzyciela przed ponoszeniem kosztów egzekucyjnych, jak również zobowiązanego przed zwiększeniem jego zobowiązań o koszty egzekucji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia prawidłowości obciążenia wierzyciela opłatą manipulacyjną. W ocenie Sądu analiza przepisów prawa w tym zakresie prowadzi do wniosków potwierdzających stanowisko skarżącego, że warunkiem pobrania opłaty manipulacyjnej są czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż pobranie opłaty manipulacyjnej stosownie do treści art. 64 §10 ustawy egzekucyjnej uzasadnia samo doręczenie tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 32 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępuje do czynności egzekucyjnych doręczając zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że ustawodawca rozróżnia doręczenie tytułu wykonawczego jako czynność procesową postępowania oraz czynności egzekucyjne. Nie można zatem uznać, że doręczenie tytułu egzekucyjnego stanowi czynność egzekucyjną w rozumieniu art. 1 a pkt 2 ustawy egzekucyjnej (por. wyrok NSA dnia 14 stycznia 2005r. FSK1218/04, publ. POP 2005/4/83). Przepis art. 64 §10 ustawy egzekucyjnej określa wyłącznie moment w którym opłata manipulacyjna jest wymagalna. Nie określa natomiast rodzaju wydatków za które opłata jest uiszczana. Rodzaj wydatków za które pobiera się opłatę manipulacyjną określa przepis art. 64 § 6 ustawy, który stanowi, że pobiera się opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Zatem warunkiem koniecznym do obciążenia opłatą manipulacyjną jest stosowanie jednego ze środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 ustawy, przy czym bez znaczenia jest czy działanie było skuteczne, tj. prowadzące do wyegzekwowania należności. Pojęcie czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych, określone w art. 64 § 6 ustawy, nie jest pojęciem tożsamym z definicją czynności egzekucyjnej zawartą w art. 1a pkt 2 tej ustawy, przez którą rozumie się podejmowanie przez organ egzekucyjny działań zmierzających do zastosowania i zrealizowania środka egzekucyjnego. W niniejszej sprawie czynności organu zostały ograniczone do spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego. Sporządzenie protokołu o stanie majątkowym jest czynnością egzekucyjną, z tym, że nie była to czynność związana ze stosowaniem środka egzekucyjnego, skoro stanowiła podstawę do stwierdzenia nieściągalności zaległości objętych tytułami wykonawczymi i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ nie wykazał, iż podejmował czynności związane ze stosowaniem wobec zobowiązanego środków egzekucyjnych. Wyszczególniona w postanowieniu czynność doręczenia tytułu wykonawczego jest, jak wskazano wyżej, czynnością procesową, zaś spisanie protokołu o stanie majątkowym jest czynnością egzekucyjną, która w konsekwencji nie prowadziła do zastosowania środka egzekucyjnego, lecz umorzenia postępowania. Obciążenie wierzyciela opłatą manipulacyjną, mimo braku przesłanek określonych wart. 64 § 6 ustawy egzekucyjnej stanowi naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni przedstawioną wyżej wykładnię przepisów i podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit."c" ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy miał obowiązek orzec, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości.