I SA/Ke 210/21
WyrokWSA w Kielcach2021-08-31
Skład orzekający: Artur Adamiec, Danuta Kuchta, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może być wydana w odrębnym postępowaniu, niezależnym od postępowania w przedmiocie przyznania tych płatności, i czy skarżący może w tym odrębnym postępowaniu podnosić zarzuty dotyczące ustaleń z postępowania o przyznanie płatności?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, w którym organ ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. W tym postępowaniu organy nie dokonują ponownej oceny podstaw do przyznania płatności, gdyż jest to odrębne postępowanie o samodzielnych przesłankach. Skarżący nie może w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności podnosić zarzutów dotyczących postępowania zakończonego decyzją o odmowie przyznania płatności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) o ustaleniu M. P. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019. Organ ustalił, że M. P. złożył wniosek o płatności, otrzymał zaliczkę, a następnie decyzją odmówiono mu przyznania płatności ze względu na podejrzenie popełnienia przestępstwa oszustwa i stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, dowolną ocenę dowodów, brak wysłuchania strony oraz błędne zastosowanie przepisów materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Świętokrzyskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia ... nr ... w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 oddala skargę.
Sygn. akt I SA/Ke [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. (Dyrektor) decyzją z [...] r.
nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. (Kierownik) z [...] r. nr [...] o ustaleniu M. P. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 w wysokości [...] zł.
Organ ustalił, że [...] r. M. P. złożył wniosek
o przyznanie płatności na rok 2019. Strona zadeklarowała w ramach jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności redystrybucyjnej
i płatności dla młodych rolników działki rolne o łącznej powierzchni 54,82 ha, położone na działkach ewidencyjnych 2987 i 2993 w obrębie G., w gminie S., powiat k. , województwie ś. .
W dniu [...] r. stronie została wypłacona zaliczka na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości [...] zł.
Do Agencji [...] r. wpłynęło zawiadomienie z Prokuratury Okręgowej w T., sygn. akt PO I Ds. 116.2019 o przesłaniu aktu oskarżenia przeciwko R. P. i innym (w tym M. P.) oskarżonemu
o popełnienie przestępstwa z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk i art. 297 § 1 kk
i art. 233 § 6 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk.
K. przeprowadził postępowanie zakończone decyzją z [...] r. nr [...], którą odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Decyzją z [...] r. K. ustalił rolnikowi kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019
w łącznej wysokości [...] zł.
Dyrektor wskazał, że wypłacone wnioskodawcy środki publiczne za rok 2019 w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków
z Europejskiego Funduszu Rolnego Gwarancji oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa
w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z [...] r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505, t.j.) dalej “ustawa o Agencji". Organ powołał przy tym treść ww. regulacji stanowiących podstawę rozstrzygnięcia oraz art. 46. ust. 1 ustawy z [...] r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341) dalej “ustawa
o płatnościach" określający warunki wypłacenia rolnikowi zaliczki.
Na podstawie art. 7 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (Kpa), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. W niniejszej sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2019 nie zostały stronie przyznane, zatem wszczęcie i prowadzenie postępowania mającego na celu ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności uznać należało za prawidłowe.
Dyrektor powołał przepisy ustawy o płatnościach określające warunki przyznania płatności oraz art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1307/2013 zawierający definicje: rolnika, gospodarstwa rolnego, działalności rolniczej.
Okolicznością bezsporną jest, że rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2019. K. przekazał na rachunek bankowy strony zaliczkę na poczet płatności bezpośrednich na rok 2019. Natomiast w toku postępowania administracyjnego, w sprawie przyznania przedmiotowej płatności na rok 2019, po uwzględnieniu zebranego materiału dowodowego świadczącego o tym, że rolnik w 2019 r. nie prowadził działalności rolniczej, a nadto wraz z R. P. wykreował sztuczne warunki otrzymania płatności, decyzją z [...] r. K. odmówił stronie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Dyrektor podkreślił, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty do zwrotu stanowi postępowanie odrębne od postępowania w przedmiocie przyznania płatności. W konsekwencji strona w niniejszym postępowaniu nie może skutecznie podnosić argumentów przeciwko decyzji o przyznaniu płatności.
Mając na względzie odmowę przyznania stronie płatności bezpośrednich decyzją Kierownika z [...] r., zaliczka dotycząca tej płatności przekazana na konto strony [...] r. w łącznej kwocie [...]stanowi kwotę nienależne pobranych płatności.
Dyrektor stwierdził ponadto, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu: pomyłka organu (art. 7 ust. 3 Rozporządzenia
nr 809/2014), wysokość kwoty zwrotu (art. 49 ustawy o płatnościach), przedawnienie
(art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95).
Na powyższą decyzję M. P. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania administracyjnego, mające wpływ na wynik sprawy:
a) art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie
i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez całkowite zaniechanie samodzielnego i niezależnego zebrania własnego materiału dowodowego oraz jego rozważenia, koniecznego dla dokładnego wyjaśnienia sprawy, podczas gdy organ oparł się wyłącznie na dokumentacji pozyskanej z akt postępowania przygotowawczego oraz akt sądowych sprawy karnej III K [...] prowadzonej przed Sądem Okręgowym w K., które zostały włączone jako materiał dowodowy w sprawie;
b) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów wyrażającą się w mechanicznym
i bezkrytycznym recypowaniu przez organ wszelkich ustaleń poczynionych przez organy ścigania, tj. Komendę Wojewódzką Policji w K. oraz Prokuraturę Okręgową w T., a także przez Sąd Okręgowy w K. w postępowaniu karnym III K [...], zwłaszcza w sytuacji gdy rzeczone postępowanie karne nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, co w rezultacie doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, że w niniejszej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści sprzecznej
z celem danego wsparcia;
c) art. 78 § 1 k.p.a. w związku z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika strony w przedmiocie odebrania wyjaśnień od skarżącego
w późniejszym terminie, aniżeli wyznaczony przez organ, z uwagi na pozostawanie przez pełnomocnika strony w izolacji domowej w związku z podejrzeniem zakażenia wirusem [...], co spowodowało naruszenie zasady wysłuchania stron;
d) art. 8 k.p.a., tj. zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, w sytuacji, gdy organ nie potraktował przedmiotowej sprawy w sposób indywidualny i bezstronny, zrównując ją z innymi sprawami dotyczącymi skarżącego M. P. jak i dotyczących I. D., D. H. oraz S. S., w których to sprawach ustalone fakty i okoliczności były odmienne;
e) art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. poprzez rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w K. postępowanie karne o sygn. III K [...], w którym skarżący M. P. jest oskarżonym, a dopiero prawomocne orzeczenie sądu w sprawie karnej może stanowić podstawę do uznania w/w osoby za winną zarzucanych mu czynów;
2) prawa materialnego:
a) art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) i Rady (UE) nr 1306/2013 poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyznać jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, gdyż warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa, a zatem zaliczka wypłacona w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019 jest nienależna;
b) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 poprzez zastosowanie przewidzianej w nim sankcji pomimo oczywistego braku wystąpienia koniecznych przesłanek, określonych w hipotezie normy prawnej tam wyrażonej;
c) art. 336 k.c. poprzez uznanie wbrew definicjom, że zachowanie skarżącego nie spełnia kryteriów posiadania i tym samym należy utożsamiać to ze sztucznie wytworzonymi warunkami, co w dalszej kolejności w ocenie organu miało stanowić zamiar oszukańczy po stronie skarżącego, podczas gdy już pobieżna analiza uznanego za wiarygodny w tej części materiału dowodowego w sprawie prowadzi do wniosku, że zachowanie skarżącego i manifestowane przez niego czynności na gruncie stanowią elementarne znamiona posiadania sensu largo, o jakim mowa
w dyspozycji art. 336 Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu skarżący zarzucił, że organ dopuścił w sprawie jako dowody wiele notatek urzędowych, w tym notatkę urzędową dotyczącą protokołów przesłuchań pracowników ARiMR, wykonujących czynności służbowe związane
z kontrolą działek R. P. objętych dofinansowaniem. Zastąpił dowód
z przesłuchania świadków zwykłą notatką, co w sposób rażący narusza przepisy.
Z wyjaśnień oskarżonych oraz depozycji świadków wynika, że skarżący był faktycznym posiadaczem zgłoszonych we wnioskach do ARiMR działek. Wykonywał wszelkie prace mające na celu utrzymanie gruntów zgodnie z wymogami - w postaci koszenia, utrzymywania przedmiotowych działek w należytym stanie, systematyczne ich doglądanie, utrzymanie siedlisk. Organ pominął potwierdzające te okoliczności zeznania świadków złożone w sprawie III K [...]: T. S., A. J., A. L., E. P., S. K., S. P., A. K..
Organ ponadto miał wiedzę, że to R. P. działał jako ustanowiony
w sprawach związanych z ARiMR pełnomocnik. Normalnym i powszechnym zjawiskiem jest uzyskiwanie pomocy od ojca np. poprzez pomoc w weryfikacji wypełnionych przez M. P. deklaracji w wariantach rolno-środowiskowych, a powiązania rodzinne nie oznaczają stanowiska przyjętego przez organ o stworzeniu sztucznych warunków. Nieuprawnione jest wnioskowanie organu na temat rachunków bankowych. Kwoty przekazywane przez ARiMR na te rachunki założone przez skarżącego były wypłacane i spożytkowane na utrzymanie działek oraz własne wydatki - zgodnie z zeznaniami skarżącego. Nie ma żadnych dowodów na to, by skarżący kiedykolwiek przekazywał wypłacone środki pieniężne uzyskane z dotacji R. P..
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 78 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. skarżący wskazał, że darzy zaufaniem konkretnego pełnomocnika i nie wyraził zgody na ustanowienie zastępstwa. W wyniku odmowy przeprowadzenia dowodu
z wyjaśnień skarżącego, strona pozbawiona została możliwości wykazania stosownych okoliczności potwierdzających fakt, że działała w zgodzie z przepisami zarówno prawa krajowego jak i prawa wspólnotowego w zakresie ubiegania się
o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Organ nie potraktował przedmiotowej sprawy w sposób indywidualny
i bezstronny, zrównując sprawę z innymi dotyczącymi I. D., D. H. i S. S.. W przeciwieństwie do tych osób, skarżący faktycznie posiadał zadeklarowane działki i realizował na nich wszelkie prace agrotechniczne zgodnie z wymaganiami.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organy przyjęto za podstawę rozważań Sądu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Dyrektora w przedmiocie ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019.
Tryb i warunki ustalania oraz odzyskiwania kwot nienależnie pobranych płatności rolnych reguluje ustawa z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (j.t. Dz. U. z 2019, poz. 1505) dalej "ustawa o Agencji". Zgodnie z art. 29 ust. 1 tej ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych
z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych,
o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2). Na gruncie prawa unijnego obowiązek zwrotu pobranej nienależnie lub w nadmiernej wysokości pomocy wynika z przepisu art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014, stanowiącego, że w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2.
Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu, według którego
w kontrolowanej sprawie doszło do wypłaty nienależnej płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z akt sprawy wynika bowiem, że na podstawie wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 wypłacono skarżącemu zaliczkę na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, o którą wnioskował skarżący w kwocie [...]zł. Wypłacone wnioskodawcy środki publiczne za rok 2019 pochodzą ze środków z EFRROW oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, to jest z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1
i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ I instancji [...] r. wydał decyzję odmawiającą przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2019. Organ II instancji decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję.
Ostateczna decyzja o odmowie przyznania płatności z [...] r. stanowi konsekwencję ustalenia, że skarżący nie jest rolnikiem w rozumieniu
art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Nr 1307/2013 oraz że działał w ramach sztucznych warunków w rozumieniu art. 60 Rozporządzenia Nr 1306/2013, stworzonych
w sprzeczności z celami wsparcia.
W przypadku, gdy rolnik spełnił warunki do przyznania zaliczki na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynikające z art. 46 ustawy o płatnościach i została ona wypłacona, a następnie została wydana decyzja odmawiająca przyznania tej płatności, co miało miejsce w niniejszej sprawie, zachodzą przesłanki do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji.
Zdaniem Sądu, poczynione w sprawie ustalenia dawały organom wystarczającą podstawę do przyjęcia, że otrzymana przez skarżącego zaliczka
w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2019 r. w kwocie [...]zł została nienależnie wypłacona, zatem musiała podlegać zwrotowi w trybie art. 29 ust 1 i 2 ustawy o Agencji.
Rozstrzygając kwestię zwrotu nienależnie pobranych płatności organ ponadto prawidłowo stwierdził, że w sprawie nie zachodziły przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu zaliczki.
Stosownie do art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Nr 809/2014 obowiązek zwrotu,
o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak
w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja
o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Sąd podziela w tym zakresie stanowisko organu, że zaliczka na poczet płatności bezpośrednich wypłacona [...] r. nie wynikała z błędu organu, bowiem w dniu wypłaty zaliczki organ I instancji nie posiadał wiedzy o tym, że strona stworzyła sztuczne warunki otrzymania płatności. O okolicznościach mogących stanowić podstawę odmowy przyznania płatności organ dowiedział się [...] r., kiedy otrzymał zawiadomienie o przesłaniu aktu oskarżenia przeciwko M. P. i innym oskarżonym, a następnie w toku przeprowadzonego postępowania dowodowego.
W niniejszej sprawie na kwotę nienależnie pobranych płatności składa się kwota zaliczki na poczet płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego
w łącznej wysokości [...] zł, na którą składały się kwoty: [...] zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej, [...] zł z tytułu płatności za zazielenienie;
[...] zł z tytułu płatności redystrybucyjnej oraz [...] zł z tytułu płatności dla młodych rolników. Oznacza to, że każda z tych płatności jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość [...] euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (UE) Nr [...].
W konsekwencji w sprawie nie wystąpiła przesłanka wyłączająca zwrot określona
w art. 49 ustawy o płatnościach. Stosownie do powołanej regulacji K. odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku gdy kwota każdej z tych Każda z tych kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartość [...] euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 powołanego wyżej Rozporządzenia Nr [...] i tym samym w odniesieniu do tej płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności.
Organ zbadał również kwestię przedawnienia obowiązku zwrotu płatności
w oparciu o art. 3 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Rady (WE, Euroatom) nr 2988/95, który stanowi, że okres przedawnienia do ustalenia obowiązku zwrotu dla płatności pobranych nienależnie finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. W przedmiotowej sprawie, jak trafnie ustalono, za dzień dopuszczenia się nieprawidłowości
w przypadku 2019 r. uznać należy dzień złożenia wniosku, tj. [...] r., a więc upływ terminu przedawnienia mógłby nastąpić najwcześniej w dniu [...] r. Zatem czteroletni okres przedawnienia jeszcze nie upłynął, co również prawidłowo stwierdził organ.
Mając na uwadze zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego należy wskazać, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, na podstawie którego organ ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Przedmiotem badania w tym postępowaniu jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących
z wymienionych w tym przepisie funduszy. Celem postępowania prowadzonego na podstawie powyższego przepisu jest zatem zbadanie: 1) czy doszło do ustalenia
i wypłaty rolnikowi środków pochodzących z wymienionych funduszy unijnych lub krajowych nienależnie lub w nadmiernej wysokości, 2) czy istnieje obowiązek ich zwrotu, 3) czy nie wystąpiły przesłanki wykluczające taki zwrot.
W postępowaniu w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organy administracji nie dokonują już ponownej oceny podstaw do przyznania płatności na rzecz beneficjenta. Postępowanie w zakresie przyznania płatności jest bowiem postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach natury faktycznej i prawnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z [...] r. I GSK [...] i I GSK [...], z [...] r. I GSK [...] i I GSK [...], dostępne na [...]).
Zarzuty zawarte w skardze to w istocie zarzuty skierowane przeciwko ustaleniom organu poczynionym w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją organu I instancji z [...] r. o odmowie przyznania płatności. Kwestionują bowiem przeprowadzone postępowanie dowodowe w zakresie ustaleń dotyczących przesłanki posiadania przez skarżącego gruntów zadeklarowanych do płatności,
a także interpretacji terminu "posiadania" oraz zastosowania w sprawie
art. 60 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego (UE) i Rady (UE) nr [...]
i art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr [...], określających konsekwencje działania w ramach "sztucznych warunków".
Wymaga wyjaśnienia, że decyzja z [...] r. stanowiła jedynie podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, w którym to strona nie może skutecznie podnosić zarzutów dotyczących postępowania zakończonego ww. decyzją odmawiającą przyznania płatności. Oznacza to, że Sąd w niniejszej sprawie nie jest władny badać zasadności podjętego w tamtej sprawie rozstrzygnięcia. Kognicja Sądu podlega jedynie ustalenie, czy takie orzeczenie zostało wydane i czy w związku z nim zaszła sytuacja tego typu, że płatność została pobrana nienależnie
Podsumowując, w niniejszej sprawie nie można zarzucić organom takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby spowodować uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie decyzji wskazuje na fakty, które organ odwoławczy trafnie ocenił, jako podstawę do ustalenia kwoty nadmiernie pobranych płatności.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło