I SA/Ke 211/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi E.M. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. 1. Postanowienia organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. ("Agencja", "ARiMR") postanowieniem z [...] nr [...] odmówił E. M. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z [...] r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 16 grudnia 2014 r. do Agencji wpłynęło zażalenie E. M. (nadane w placówce pocztowej 11 grudnia 2014 r.) na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 20 października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego na rok 2014, doręczone stronie w dniu 23 października 2014 r. (zgodnie z pocztowym potwierdzeniem odbioru postanowienie odebrała E. M.). Wraz z zażaleniem E. M. wniosła prośbę o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia. 1.3. Dyrektor Agencji wskazał i omówił cztery przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., które muszą wystąpić łącznie, aby można było przywrócić termin na dokonanie czynności procesowej. 1.4. Dokonując oceny materiału dowodowego, Dyrektor Agencji uznał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, bowiem wnioskodawczyni we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie wskazała żadnej okoliczności dającej podstawę do uznania, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącej. W treści zażalenia, będącego jednocześnie wnioskiem o przywrócenie terminu, skarżąca wskazała, że jest osobą niepełnosprawną natomiast nie przedstawiła żadnego argumentu potwierdzającego, iż w terminie przewidzianym na złożenie zażalenia nie była w stanie dokonać czynności procesowej osobiście lub poprzez inną osobę, która dostarczyłaby do Agencji lub operatora pocztowego zażalenie. W związku z powyższym Dyrektor Agencji stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Już sam brak spełnienia tej przesłanki uniemożliwia przywrócenie terminu. Zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostają pozostałe przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie E.M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.ach, wnosząc o pozytywne odniesienie się do skargi. 2.2. W uzasadnieniu skargi E. M. wskazała, że wniosek o przyznanie płatności na 2014 r. złożyła w ustawowym terminie. Okazało się jednak, że nie podpisała mapki. Chora i ledwo chodząca była w P. gdzie wydawało się, że już dopełniła wszystkich formalności. W dniu 8 sierpnia 2014 r. otrzymała postanowienie o otrzymaniu płatności. Uznała więc, że sprawa jest zakończona i w związku z pogarszającym się stanem zdrowia wyjechała na rehabilitację i do rodziny. Następna korespondencja - postanowienie, zmieniająca poprzednią nadeszła 20 października 2014 r., kiedy skarżąca była poza K.. List odebrał syn, a skarżąca nie miała fizycznej możliwości powrotu do K.. W związku z tym złożyła odwołanie po terminie. 2.3. E. M. podniosła, że nie rozumie skąd taka zmiana rozstrzygnięć. Dodała, że jak co roku poniosła spore nakłady finansowe na utrzymanie łąk i sadu w należytym stanie. Podkreśliła, że nie wyłudza należnych jej pieniędzy i oświadczyła, że uzupełniła brakujące podpisy. 2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.ach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na wstępie też należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, które zostało skarżącej prawidłowo, w trybie art. 42 § 1 K.p.a., doręczone w dniu 23 października 2014 r. Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. W niniejszej sprawie termin ten upłynął w dniu 30 października 2014 r., a zażalenie zostało wniesione w dniu 11 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego). 3.3. Termin do wniesienia zażalenia określa termin do dokonania czynności procesowej (termin procesowy). Gdy czynność procesowa nie została przez stronę dokonana w terminie, wówczas zachodzi uchybienie terminu w postępowaniu, co powoduje jej bezskuteczność prawną. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest, uregulowana w art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym przepisem w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której był określony termin. Organ w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo powołał wynikające z powyższych przepisów przesłanki przywrócenia terminu. 3.4. W sprawie spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującej. Oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że ocena organu, zgodnie z którą strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącej, jest prawidłowa. Skarżąca wskazała wprawdzie, że jest osobą niepełnosprawną, jednak nie podjęła żadnej próby uprawdopodobnienia, że okoliczność ta stanowiła przeszkodę, która uniemożliwiła jej złożenie zażalenia w terminie. Wymaga wyjaśnienia, że za brakiem winy w uchybieniu terminu, może przemawiać choroba, ale nie każda, a wyłącznie taka, która miała nagły i obłożny charakter, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań albo wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu (por. postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 381/12, lex nr 1239193, z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 858/1, lex nr 1116237, z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt I OZ 839/10, lex nr 742094 i z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 767/10, lex nr 742025). W związku z powyższym usprawiedliwienia dla przywrócenia terminu nie może stanowić argumentacja ograniczająca się do stwierdzenia, że skarżąca jest niepełnosprawna. Istotne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. 3.5. Skarżąca ponadto wskazała, że okolicznością uniemożliwiającą wniesienie zażalenia w terminie była jej nieobecności w domu w okresie doręczenia postanowienie z dnia 20 października 2014 r. Dopiero w skardze przy tym wyjaśniła, że uznając sprawę za "załatwioną" (w związku otrzymaniem postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 8 sierpnia 2014 r. o przywróceniu terminu do złożenia korekty wniosku i złożeniem tej korekt), z uwagi na pogarszający się stan zdrowia wyjechała na rehabilitację i do rodziny, poza K.e. List (postanowienie z dnia 20 października 2014 r.) odebrał syn skarżącej, a skarżąca nie miała fizycznej możliwości powrotu do K.. Odnosząc się do powyższego po pierwsze należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącej, z akt sprawy wynika, iż postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, odebrała skarżąca osobiście w dniu 23 października 2014 r., syn natomiast odebrał postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. o przywróceniu terminu do złożenia korekty wniosku. Po drugie, wymaga wyjaśnienia, że nawet gdyby rzeczywiście przedmiotowe postanowienie doręczono podczas nieobecności skarżącej to okoliczność ta, w stanie faktycznym sprawy, nie stanowiłaby okoliczności usprawiedliwiającej brak winy strony w uchybieniu terminu. Postępowanie dotyczące przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 zainicjowała bowiem sama skarżąca. Miała więc świadomość jego prowadzenia przez organ i nie otrzymała jeszcze, jak twierdzi, rozstrzygnięcia o przyznaniu płatności (postanowienie z dnia 8 sierpnia 2014 r. dotyczyło przywrócenia terminu do złożenia korekty). W związku z tym wyjeżdżając strona postępowania winna zadbać o odbiór kierowanej do niej korespondencji. Istotne jest, co wynika z wyjaśnień strony, że jej wyjazd nie był stanem nagłym, wyłączającym możliwość podjęcia działań celem zabezpieczenia swoich interesów. W takiej sytuacji, w przypadku zaplanowanego wyjazdu, obowiązek zachowania należytej staranności nakazywał podjęcie działań w zakresie zabezpieczenia odbioru korespondencji. 3.6. Podsumowując Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia 20 października 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014, tym samym Dyrektor Agencji był uprawniony do odmowy E. M. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., oddalił skargę.