I SA/Ke 214/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2009r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...],. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata T. A. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...].. nr [...].Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...].. nr [...].w sprawie odmowy A. B. umorzenia odsetek za zwłokę od składek za zatrudnionych pracowników. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż decyzją z dnia [...].. nr [...].Zakład przeniósł na A. B. odpowiedzialność za zobowiązania A. Sp. z o.o. w K., ponieważ egzekucja w stosunku do Spółki okazała się nieskuteczna. Wnioskiem z dnia 12 listopada 2008r. A. B. zwrócił się do organu o umorzenie należności wynikających z tej decyzji. Prośbę umotywował trudną sytuacją materialną. Decyzją z dnia [...].. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę od składek z w/w decyzji z dnia [...].. za zatrudnianych pracowników tj. odsetek w wysokości 1 126,00 zł od składek na FUS za okres wrzesień – listopad 2003r.; w wysokości 207,00 zł od składek na FUZ za w/w okres; w wysokości 86,00 zł od składek na FP i FGŚP za wrzesień – listopad 2003r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. B. powtórzył argumentację wniosku o umorzenie opisującą jego sytuację materialną, która uniemożliwiać ma mu uregulowanie należności ZUS. W związku z powyższym, organ powołując się na art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 11 poz. 74, dalej jako ustawa o s.u.s.), wyjaśnił, iż podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Zakład w oparciu o przepis art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s. przedstawił przesłanki całkowitej nieściągalności należności składkowych i podkreślił, iż katalog tych przesłanek w świetle tej regulacji prawnej jest wyczerpujący. Zdaniem organu, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, iż obecnie wnioskodawca nie pracuje, nie pobiera świadczeń, nie prowadzi działalności gospodarczej. Zamieszkuje wraz z małżonką A. K.-B. i dwojgiem dzieci w wieku 9 i 14 lat w mieszkaniu komunalnym w J.. Nadal jest zameldowany w K. w mieszkaniu będącym własnością matki – E.B.. A.K.-B. do dnia 24 października 2008r. uzyskiwała dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej S. C. w J.. Wysokość zarobków małżonki wynosiła 600 zł miesięcznie. Z przedłożonych kopii zeznań podatkowych za lata 2006-2007 wynika, że małżonka posiadała 1% udziałów w spółce. Spółka za ww. lata wykazywała straty. Od dnia 1 października 2008r. A. K.-B. uzyskuje dochody w wysokości 638 zł brutto miesięcznie z tytułu zatrudnienia w firmie "S." Sp. z o.o., prowadzonej przez brata wnioskodawcy – A. B.. A. B. natomiast w roku 2006 wykazał dochód z innych źródeł w kwocie 3 129,30 zł, w roku 2007 nie wykazał zaś dochodu. W utrzymaniu jego rodziny pomaga mu E. B. i szwagierka M. D.. Małżonkowie B. korzystają nadto z pomocy socjalnej Urzędu Miasta J.. Z przedłożonego wykazu zobowiązań wynika, że A. B. oprócz przedmiotowych należności posiada inne zobowiązania z tytułu działalności prowadzonej przez Spółkę A. w kwocie ok. 190 000 zł. Według informacji MSWiA A. B. nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako właściciel środków transportu. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono także, że nieruchomość (działka o powierzchni 50m2) położona na terenach mieszkaniowych w J., której właścicielem był skarżący, została sprzedana w drodze licytacji, w której ZUS nie uczestniczył. W konkluzji organ stwierdził, że biorąc pod uwagę wyżej wskazane przepisy art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o s.u.s., nie znaleziono podstaw do umorzenia należności A. B. wobec ZUS. Zakład może umorzyć należności, jeśli wymienione w przepisie art. 28 ustawy o s.u.s. przesłanki wystąpią w konkretnej sprawie, ale nie jest to obligatoryjne. To organowi rozpatrującemu sprawę pozostawiono do uznania istnienie lub nieistnienie w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak też zakres ewentualnego umorzenia, biorąc pod uwagę i badając w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy. A. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją ZUS. Podniósł, iż zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, w tym - zgodnie z przepisem z art. 24 ust. 2 ustawy o s.u.s.- również odsetki za zwłokę, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku, gdy opłacanie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. W toku postępowania umorzeniowego ustalono zaś, że obecnie skarżący ma trudną sytuację materialną. Strona wskazała ponadto, że zgodnie z literalną wykładnią przepisu art. 28 ust. 3 ustawy o s.u.s., jeżeli wystąpią wymienione w nim okoliczności, stanowi to o całkowitej nieściągalności dłużnika. Przypadki całkowitej nieściągalności nie podlegają zatem dodatkowej ocenie organów właściwych do umorzenia należności, są wiążące. Wystąpienie którejkolwiek z nich daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek. Z ustalonej przez ZUS sytuacji materialnej skarżącego jasno wynika zaś, iż obecnie zachodzi po jego stronie przesłanka całkowitej nieściągalności. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał stanowisko w sprawie zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. - rozstrzygając w granicach sprawy, sąd nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne regulują przepisy ustawy z 13 października 1998r. O systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007r., nr 11, poz.74 t.j.),dalej u.s.u.s. Pod pojęciem należności z tytułu składek należy również rozumieć odsetki za zwłokę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.). Decyzja, którą ma podjąć organ, ma charakter uznaniowy o czym przesądza treść art. 28 ust. 1 u.s.u.s. . Możliwość umorzenia zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 u.u.s.u. istnieje wtedy, gdy składki są nieściągalne. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro wniosek skarżącego dotyczył umorzenia odsetek od składek za ubezpieczonych pracowników w części finansowanej przez pracodawcę organ prawidłowo zastosował art. 28 ust.1 i 2 u.s.u.s. badając przesłankę całkowitej nieściągalności składek. Organy przeprowadziły postępowanie w wyniku którego, ustaliły, że zobowiązania skarżącego wobec ZUS objęte są postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez I Urząd Skarbowy w K.. Organy ustaliły też sytuację materialną i rodzinną skarżącego tj. dochody skarżącego i jego żony, posiadany majątek , zobowiązania oraz osoby pozostające na jego utrzymaniu. Prawidłowo również poinformowały skarżącego o jego prawie czynnego udziału w postępowaniu oraz wglądu w akta sprawy. A. B. z przysługujących mu praw jednak nie skorzystał. Prawidłowo ZUS odmówił umorzenia zaległych odsetek, podnosząc, że nie zachodzi żadna z przesłanek świadcząca o ich całkowitej nieściągalności. Art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. enumeratywnie wskazuje sytuacje powodujące całkowitą nieściągalność składek. Z prawidłowo ocenionego przez organ materiału dowodowego wynika niezbicie, że w sprawie żadna z tych przesłanek nie zaszła. Jak podniósł organ wobec skarżącego wdrożone zostało postępowanie egzekucyjne. Skoro nie zostało zakończone , to zasadnie organ przyjął, że organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja. Nie jest zasadny zarzut skargi, że organ nie przeanalizował przesłanek o jakich mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki ,Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.VII.2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (DZ.U.03.141) albowiem nie miało ono zastosowania w sprawie. Z mocy art. 28 ust. 3a i 3b u.u.s.u. rozporządzenie to nie ma zastosowania do umorzenia odsetek za zwłokę od składek za zatrudnianych pracowników. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji orzeczenia. . Stosownie do § 19 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 292,80 zł, w tym 52,80 zł tytułem podatku od towarów i usług.