I SA/Ke 214/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych za 2010 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata C. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...].. nr [...]. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...].r. nr [...].odmawiającą H. K. umorzenia zaległości podatkowych w podatku rolnym za 2010 r. 1.2 W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wyjaśniło, że H. K. wnioskiem z dnia 30 grudnia 2012 r. zwrócił się do Wójta Gminy S. o umorzenie podatku rolnego za 2010 r. Wskazał, że ma utrudniony dojazd do pola, poza tym jest osobą chorą, nie może pracować, nie pobiera renty. Organ wskazał na treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej i podniósł, że dokonywana przez niego kontrola odmownej decyzji Wójta Gminy S. ogranicza się do stwierdzenia, czy organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola ta ogranicza się więc do poprawności przeprowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego, a więc poprawności zastosowania przepisów proceduralnych. Kolegium nie jest władne wkraczać w sferę samego uznania organu podatkowego pierwszej instancji. Organ stwierdził, że w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalono, że H. K. posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 35,3902 ha przeliczeniowych. Przychodowość roczna wynosi 67,524 zł. W gospodarstwie rolnym zameldowany jest syn wnioskodawcy J. K., który tam nie pracuje. Gospodarstwo leży odłogiem, nikt w nim nie pracuje. Organ wezwał podatnika do udokumentowania okoliczności podnoszonych we wniosku, w tym zaświadczeń o stanie zdrowia, wydatków na leki i bieżące potrzeby oraz oświadczenia o dochodach z gospodarstwa oraz otrzymywanych dopłatach. H. K. przedstawił jedynie zaświadczenie lekarskie z dnia 12 lipca 2011 r., że pozostaje w leczeniu oraz zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że w latach 2005-2011 nie wnioskował o uzyskanie płatności bezpośredniej do gruntów rolnych. W latach 2005-2007 takie dopłaty pobierał syn H. K. J. K.. Dalej organ ustalił, że H. K. przyznana została renta rolnicza, której wypłata jest zawieszona do czasu spłaty zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek. Wnioskodawca nie przedstawił żadnych wydatków na utrzymanie i leczenie, nie wykazał, by fakt pozostawania w leczeniu stanowił przeszkodę uniemożliwiającą pracę w gospodarstwie rolnym. Nie wyjaśnił, kto w latach 2008-2011 pobierał dopłaty do gospodarstwa. Organ uznał, że okoliczności dotyczące H. K., w tym trudna sytuacja materialna, nie stanowią o istnieniu ważnego interesu podatnika lub ważnego interesu publicznego. 2.1 Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. H. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. W treści skargi zakwestionował stanowisko organu, że uzyskuje dochody z gospodarstwa. Podniósł, że jest chory na nadciśnienie, serce, ma zawroty głowy, bierze leki psychiatryczne. W związku ze stanem zdrowia nie może pracować. Nie pobiera przyznanej mu renty. Sprzedaż gospodarstwa jest niemożliwa, ponieważ przejazd do niego jest utrudniony. Ponadto nie posiada dokumentu własności tej nieruchomości i od lat podejmuje bezskuteczne starania o jego uzyskanie 3.1 W piśmie procesowym z dnia 4 lipca 2012r. skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niedokonanie wyczerpujących ustaleń dotyczących analizy sytuacji majątkowej i zdrowotnej skarżącego, niedokonanie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i pominięcie okoliczności dotyczących niemożności korzystania przez skarżącego z gospodarstwa i jego przekazania, utrudnień w dojeździe do pola oraz powtórzenie w uzasadnieniu decyzji jedynie argumentów organu pierwszej instancji, co skutkuje tym, że decyzja nosi znamiona dowolności, - art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, polegające na niewykazaniu inwencji w uzyskaniu dowodów z urzędu w sytuacji, gdy dane przedstawione przez skarżącego uznane zostały przez organ za niekompletne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. 3.2 W uzasadnieniu pisma skarżący podniósł, że wbrew twierdzeniu organu, w sposób dostateczny wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów należności podatkowych. Nie zgodził się z twierdzeniem organu, że fakt pobierania przez jego syna dopłat w latach 2005-2007 świadczy o dobrej kondycji finansowej, ponieważ analizując przesłanki z art. 67 a § 1 § 3 Ordynacji podatkowej należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili podejmowania decyzji. Zarzucił, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ograniczyło się jedynie do zbadania legalności zaskarżonej decyzji, nie wypełniając obowiązku dokładnego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego. Jeśli organ dostrzegł braki dowodowe w materiale dowodowym, winien był je usunąć w toku prowadzonego własnego postępowania w zakresie ustalania stanu faktycznego. Organ nie jest bowiem zwolniony, w sytuacji gdy dane przedstawione przez wnioskującego są niekompletne, od podjęcia działań zmierzających do ustalenia okoliczności istotnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Powinien przy tym wziąć stan zdrowia i wiek skarżącego, którego treść wniosków i pism zawiera dużą dozę ogólnikowości i nieporadności w przedstawianiu swoich racji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 4.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.2 Skarga w niniejszej sprawie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. 4.3 W pierwszej kolejności zaskarżonej decyzji należy zarzucić naruszenie art. 127 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r, Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60 ze zm.) Przepis ten stanowi, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne. Zasada ta oznacza, że w wyniku złożenia zwyczajnego środka prawnego, w tym odwołania, sprawa podatkowa będzie w całości przedmiotem postępowania przed organem drugiej instancji. Tworzy to obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Innymi słowy, zgodnie z tą zasadą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów postawionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji. Powołany w uzasadnieniu decyzji argument Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., że jego kontrola decyzji organu pierwszej instancji ogranicza się do badania poprawności przeprowadzonego przez ten organ postępowania, nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa i stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania. Przy czym zasada ta nie podlega wyłączeniu w przypadku decyzji uznaniowych. Wyjątek taki nie wynika też z treści art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego pierwszej instancji; w pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przepis ten nie uprawnia organu odwoławczego do zmiany treści rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, to jednak nie oznacza to, że decyzja uznaniowa organu jednostki samorządu terytorialnego wymyka się spod kontroli organu odwoławczego. Bez wątpienia obowiązany on jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wyjaśnić, że przepis art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej wprawdzie nie pozwalał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. orzec co do istoty sprawy, ale nie oznacza że nie ma ono obowiązku badać sprawy merytorycznie. Kolegium ma obowiązek zbadania między innymi, czy nie zostało naruszone prawo materialne, a także czy odmowa umorzenia podatku była zasadna w świetle materiału zebranego w sprawie. Przez ewentualne uchylenie decyzji, Kolegium ma również wpływ na merytoryczną treść rozstrzygnięcia organu jednostki samorządu terytorialnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2000 r. III SA 2525/99, treść wyroków dostępna jest na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 4.4 Naruszenie przez organ zasady dwuinstancyjności postępowania doprowadziło do naruszenia przez ten organ art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 122 zawiera naczelną zasadą postępowania przed organami podatkowymi - zasadę prawdy obiektywnej. Oznacza ona, że organy podatkowe maja obowiązek podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Na organie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia wszelkich dowodów koniecznych do wyjaśnienia sprawy, o czym stanowi art. 187 § 1 w/w ustawy. W myśl natomiast art. 191 tej ustawy organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału, czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., ograniczając się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, nie wyjaśniło stanu faktycznego sprawy. Organ nie ustalił źródła utrzymania H. K., czy uzyskuje on jakikolwiek dochód, np. z pomocy społecznej lub od członków rodziny, dochód niezbędny przecież do egzystowania chociażby na najniższym poziomie. Nie ustalił jego wydatków w zakresie zakupu żywności, lekarstw, stałych opłat za wodę, prąd itd. Należy podkreślić, że obowiązkiem organu orzekającego w sprawie umorzenia należności podatkowych jest wyjaśnienie sytuacji materialnej skarżącego. Dla ustalenia sytuacji bytowej strony konieczne jest ustalenie relacji pomiędzy dochodami a wydatkami koniecznymi dla egzystencji podatnika. Tylko bowiem ustalenie takiej relacji pozwala na dokonanie oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Brak jakichkolwiek ustaleń w zakresie dochodów i wydatków uniemożliwiło organowi wypełnienie tego obowiązku. Kolejne naruszenie przepisów art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej polegało na tym, że organ nie wyjaśnił, jaki jest stan zdrowia strony, czy faktycznie uniemożliwia mu wykonywanie pracy. Jeśli chodzi o płatności bezpośrednie do gruntów rolnych organ wskazał na te pobrane przez syna H. K. J. K. w latach 2005-2007, nie ustaliwszy, czy z środków tych skorzystał skarżący i czy mają one jakikolwiek wpływ na jego obecną sytuację majątkową. Z kolei jeśli organ uznał, że przedstawione przez stronę zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że w latach 2005-2011 H. K. nie wnioskował o uzyskanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest niewystarczające, obowiązkiem organu było ustalenie tych okoliczności z urzędu. Należy podkreślić, że przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, rozstrzygnięcie uzależnione jest od sytuacji podatnika w dacie orzekania. Z tego powodu organ podatkowy, także organ odwoławczy, ma obowiązek brać pod uwagę przed wszystkim sytuację, w jakiej podatnik znajduje się w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Tymczasem w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., jak już wyżej wykazano, brak jest jakichkolwiek informacji na temat aktualnej sytuacji majątkowej i życiowej podatnika. 4.5 Organ nie tylko nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy ale i zaakceptował nieprawidłowości organu pierwszej instancji w zakresie sposobu gromadzenia materiału dowodowego. Należy wyjaśnić, że z cytowanej wyżej zasady prawdy obiektywnej wynika, że obowiązek ustalenia istotnych dla sprawy okoliczności obciąża organ podatkowy. Nie znaczy to jednak, że ciężar dowodu nie może być w pewnych wypadkach przeniesiony na podatnika. Sąd podziela pogląd, że jeżeli podatnik wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne, to ciąży na nim obowiązek przedstawienia dowodów potwierdzających powołane fakty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 sierpnia 2001r., III SA 1826/00). Nie oznacza to jednak całkowitej bierności organu, gdyż godziłoby to właśnie w zasadę prawdy obiektywnej. Jak już wyżej podniesiono, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, będący rozwinięciem tej zasady, nakłada na organ obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego. Obowiązek zebrania całego materiału dowodowego oznacza, że organ administracji publicznej winien z własnej inicjatywy gromadzić w aktach dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz winien gromadzić w aktach sprawy także dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Organ nie może zatem uchylać się od przeprowadzenia dowodów obiektywnie możliwych do przeprowadzenia (szczególnie w sytuacji nieporadności życiowej starającego się o ulgę), gdyż takie stanowisko godziłoby w wyżej wymienione zasady postępowania procesowego. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r. II FSK 659/10 Lex nr 893832 wskazano, iż zbadanie kondycji majątkowej strony należy do obowiązku organu a w szczególności on winien gromadzić informacje o przychodach podatnika. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy nie można zaakceptować postępowania organu, który w sytuacjach, w których możliwe było przeprowadzenie dowodu z urzędu, zaniechał podjęcia takich czynności i poprzestał na wezwaniu do przedstawienia dowodu przez podatnika. Obowiązkiem organu było wystąpienie do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i uzyskanie bezpośrednio od tego podmiotu stosownych dokumentów. W zakresie oczekiwania od strony przedstawienia dochodów, wydatków i stanu zdrowia należy podnieść, że organ, przy ocenie faktu, iż skarżący nie udokumentował tych okoliczności, winien wziąć pod uwagę, że podatnik jest osobą starszą i schorowaną, który to stan może utrudniać wypełnienie oczekiwanych przez organ wymagań formalnych. Jeżeli zatem podatnik przedstawił niepełny materiał dowodowy, organ miał obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Możliwością ku temu było przeprowadzenie wizytacji w miejscu zamieszkania podatnika i odebranie od niego wyjaśnień, również zwrócenie się do odpowiedniego ośrodka pomocy społecznej w celu uzyskania niezbędnych informacji. Poczynione w tej sytuacji zaniechanie organów podjęcia czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w opisanym zakresie, zwłaszcza gdy podatnik już we wniosku o umorzenie należności podatkowych podnosił ważne dla niego okoliczności (fakt choroby, nie pobierania renty, brak możliwości podjęcia pracy), jest uchybieniem przepisom postępowania skutkującym wadliwością decyzji. 4.6 Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej przepis art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Jak wielokrotnie wskazywało orzecznictwo, ważny interes podatnika, o którym mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej jest przesłanką związaną bezpośrednio z sytuacją określonej osoby, przy czym nie może być on utożsamiany jedynie z koniecznością wystąpienia zdarzeń losowych niezależnych od woli i sposobu działania podatnika, jako bezwzględnym warunkiem udzielenia ulgi w każdym przypadku ( np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2011 r. III SA/Wa 768/10 Lex nr 953882). Dlatego ustalenie stanu faktycznego poprzez prawidłowe zbadanie sytuacji materialnej i życiowej ubiegającego się o ulgę ma tak doniosłe znaczenie przy rozpoznawaniu tego typu spraw. 4.7 Kolejny zarzut należy postawić organom w zakresie błędnego rozumienia zasady uznaniowości. W zaskarżonej decyzji organ pierw podniósł, że zaistniałe w sprawie okoliczności nie stanowią o ważnym interesie podatnika lub interesie publicznym. Następnie organ wskazał na uznaniowy charakter decyzji i na fakt, że trudna sytuacja podatnika nie nakłada na organy obowiązku umorzenia zaległości podatkowej na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Otóż należy wyjaśnić, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności podatkowych są podejmowane w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych w sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej. Jednakże do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. Jeśli jednak żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona to nie ma już możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania ulgi. Innymi słowy, wobec stwierdzenia organu, że w sprawie nie zaszedł ważny interes podatnika lub interes publiczny, zbędnym jest wskazywanie w uzasadnieniu decyzji na uznaniowość decyzji w tym zakresie. Podnoszenie w decyzji raz to argumentów mówiących o braku spełnienia przesłanek do umorzenia zaległości podatkowej, a zaraz potem rozważań na temat uznaniowego charakteru decyzji wprowadza podatnika w błąd co do faktycznej podstawy odmowy przyznania mu ulgi. Postępowanie takie należy poddać krytyce jako naruszające zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej). 4.8 W ponownie prowadzonym postępowaniu organ dokona aktualnych na dzień wydania decyzji ustaleń faktycznych w zakresie źródeł i wysokości uzyskiwanych przez H. K. środków na utrzymanie. Ustali także wysokość jego wydatków i oceni stan zdrowia podatnika. W tym celu przeprowadzi stosowne czynności procesowe takie jak wizytacja w miejscu zamieszkania strony. Zwróci się też o informacje w tym zakresie do właściwego ośrodka pomocy społecznej. W zakresie płatności do gruntów rolnych organ z urzędu podejmie czynności w celu ich uzyskania w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Analiza uzyskanych informacji pozwoli organowi ustalić istnienie bądź też nie, ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, a w konsekwencji na prawidłowe zastosowanie treści art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organ uwzględni przy tym dokonaną wyżej przez Sąd interpretację zasady uznaniowości. 4.9 Reasumując należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza art. 121 § 1, art. 122, art. 127, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, w sposób mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z powyższych względów należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Zakres, w jakim zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 ustawy P.p.s.a. O przyznaniu adwokatowi kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na postawie art. 250 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).