I SA/Ke 216/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2016 r. sprawy ze skargi T. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z [...]nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy C. z [...] r. nr [...] w sprawie odmowy T.Z. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2015 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że 5 listopada 2015 r. T. Z. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu IV raty podatku rolnego za 2015 r. w kwocie 74 zł. Powołał się na przedłużającą chorobę oraz znaczny stopień niepełnosprawności, a także na duże wydatki na leki, opał. Zakupił bowiem 2 tony węgla za kwotę 1500 zł, jak również poniósł wydatki na ubezpieczenie samochodu w kwocie 270 zł i przegląd samochodu w wysokości 150 zł. W odwołaniu dodatkowo wskazał na panującą w 2015 r. suszę, która spowodowała w jego gospodarstwie straty. Kolegium wskazało na podstawę prawną rozstrzygnięcia, tj. art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oraz uznaniowy charakter decyzji wydanej na podstawie wskazanej regulacji. Jednocześnie wyjaśniło na czym polega taki sposób rozstrzygnięcia. W ocenie SKO w sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 67 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uzasadniające umorzenie zaległości podatkowej. Ustalono bowiem, że podatnik posiada stałe źródło dochodu, którym jest emerytura w wysokości 1300 zł. Posiada również gospodarstwo rolne, a jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu indywidualnego, średnia roczna produkcja rolna z trzech lat poprzedzających rok 2015 wynosiła 11.164 zł. Z owego protokołu wynika, że T. Z. poniósł szkody spowodowane wystąpieniem w 2015 r. niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w uprawach łubinu i jabłoni. Szkody te polegały na utracie plonu w wysokości odpowiednio 60% i 30%, a ich kwota wyniosła 4948,40 zł. Średnia roczna produkcja przekraczała więc zdecydowanie poniesione straty. Kolegium wyjaśniło przy tym, że klęski suszy nie można w niniejszym przypadku utożsamiać z klęską żywiołową, której wystąpienie skutkuje przyznaniem ulgi podatkowej. W tym zakresie wskazało na art. 13c ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U.2013.1381 ze zm.) oraz art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 18 kwietnia 2002 o stanie klęski żywiołowej (Dz.U.2014.333 ze zm.) i wskazało, że Rada Ministrów w roku 2015 nie wprowadziła stanu klęski żywiołowej dla obszaru województwa świętokrzyskiego. W sprawie ustalono ponadto, że podatnik nie posiada nikogo na utrzymaniu, a jego obecny stan majątkowy uzasadnia odmowę udzielenia ulgi. Oczywiście ponosi różnego rodzaju wydatki, ale wydatki związane z posiadaniem samochodu nie mogą przemawiać za udzieleniem ulgi podatkowej. Wydatki na opał, czy też lekarstwa są wydatkami niezbędnymi, jednakże ich ponoszenie również nie skutkuje koniecznością umorzenia zaległości podatkowej. Tym bardziej, że nie jest to zaległość wysoka, wynosi bowiem 74 zł i dotyczy płatności za kwartał. Podatnik wiedział, że będzie obowiązany do jej uiszczenia. Decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe otrzymał bowiem na początku roku i mógł bez żadnego uszczerbku dla siebie przygotować środki finansowe na ten cel. Kolegium dodało, że w 2015 r. podatnik otrzymał pomoc z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. oraz podkreśliło, że kilkakrotnie otrzymał pomoc w postaci umorzenia zaległości podatkowej na łączną kwotę 674 zł, z czego w roku 2015 na kwotę 150 zł. Odnosząc się do powołanych w Konstytucji przepisów Kolegium wskazało, że nie są one związane z kwestiami podatkowymi, natomiast z jej art. 84 wynika obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków. Ponadto, zgodnie z art. 17 zdanie pierwsze ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2015.1659 ze zm.) orzeczenia Kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. Zatem strona nie mogła stosownie do swojego wniosku zostać na nie zaproszona. Dodatkowo wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z 25 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Ke 97/16 oddalił skargę na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej za IV kwartał 2014 r. Natomiast załączone do odwołania kopie dokumentów nie mają żadnego związku z przedmiotem sprawy, zaś w przypadku posiadania informacji o nieprawidłowościach występujących w Urzędzie Miasta i Gminy C. należy powiadomić powołane do tego organy. Na powyższą decyzję T. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia zarzucił, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest nieprawdziwe, połączone z faktami nielogicznymi i nieprawdziwymi. Kolegium wskazało, że jego posiedzenia są niejawne, co jest nieprawdą ponieważ kilka lat temu skarżący został zaproszony na takie posiedzenie. Podniósł, że ubezpieczając samochód stać go było tylko na OC, nie było go stać na AC. W ocenie skarżącego w sprawie zaistniały przesłanki umorzenia, ponieważ innym podatki są umarzane, a jemu nie, co jest niezgodne z Ordynacją podatkową oraz Konstytucją. Przepisy są równe dla wszystkich. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2012.270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też i uznał za niewadliwe ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego. Znajdują one potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a Sąd przyjął je za podstawę dalszych rozważań. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. odmawiająca umorzenia zaległości podatkowej (IV raty podatku rolnego za 2015 r. w kwocie 74 zł), tj. rozstrzygnięcie w zakresie ulgi podatkowej. Przystępując do rozważań w przedmiocie ulg podatkowych, należy zaznaczyć, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków. Wszelkie ulgi podatkowe są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W związku z takim charakterem ulg podatkowych oraz faktem, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych w przepisach prawa sytuacjach. Taką sytuację przewiduje art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powołanym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, wymienione w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, ważny interes podatnika oraz interes publiczny stanowią terminy nieostre, co oznacza, że ich treść musi być ustalona w konkretnej sprawie. Dla organu podatkowego oznacza to, że w każdej rozpatrywanej sprawie indywidualnie musi on ustalić i ocenić na czym polega ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium ważnego interesu podatnika wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które uniemożliwiają wywiązanie się z ciążących obowiązków podatkowych bez doraźnej pomocy ze strony organów podatkowych. Z kolei nakaz uwzględnienia interesu publicznego oznacza dyrektywę postępowania, zgodnie z którą należy mieć na względzie respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Użyty w powołanej regulacji zwrot "może" oznacza, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia działa w ramach uznania administracyjnego. W przypadku stwierdzenia przesłanki może zatem wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia, ma prawo wyboru rozstrzygnięcia. Zaznaczyć jednak trzeba, że wybór taki nie może być dowolny i musi wynikać z prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Z kolei sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do oceny, czy organ zbadał sprawę pod kątem wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, tj. istnienia w danej sprawie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Sądową kontrolą nie jest natomiast objęte rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania przez organ wyboru. Sądy administracyjne nie są bowiem uprawnione do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji uznaniowej. Wniosek o umorzenie zaległości podatkowej skarżący uzasadnił trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Sytuacja materialna podatnika i wynikająca z niej niemożność opłacenia podatku może uzasadniać istnienie przesłanki ważnego interesu zainteresowanego, natomiast problemy zdrowotne same w sobie nie stanowią przesłanki przemawiającej za udzieleniem wnioskowanej ulgi podatkowej. W tym zakresie istotne jest wykazanie wpływu tych okoliczność na możliwość uregulowania obciążających wnioskodawcę zaległości. W związku z tym obowiązkiem organu, było wyjaśnienie sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej skarżącego, dochodów oraz koniecznych wydatków. Ważny interes w umorzeniu zaległości podatkowej ze względu na trudną sytuację podatnika istnieje bowiem wtedy, gdy pomiędzy obowiązkiem zapłaty należności i jego sytuacją materialną istnieje związek tego rodzaju, że wykonanie obowiązku zapłaty podatku mogłoby spowodować niemożność zaspokojenia przez podatnika podstawnych potrzeb życiowych, w tym związanych z problemami zdrowotnymi. Tak dokonane ustalenia powinny zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu decyzji. Organ, w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, stwierdził brak okoliczności wskazujących na istnienie przesłanek uzasadniających umorzenie należności skarżącego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawił szereg ustaleń i argumentów, konkretne środki i źródła dowodowe oraz kryteria, jakimi się kierował dokonując oceny dowodów. Realizując zasadę prawdy obiektywnej zgromadził materiał dowodowy obrazujący sytuację w jakiej aktualnie znajduje się skarżący. Organ ustalił, że skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci emerytury (1300 zł). Dodatkowym źródłem utrzymania skarżącego są dochody z gospodarstwa rolnego (3,02 ha), z którego jak ustalono, średnia roczna produkcja z trzech lat poprzedzających rok 2015 wynosiła 11.164 zł (por. protokół indywidualny z 13 września 2015 r.). Organ wziął przy tym pod uwagę, że skarżący poniósł szkodę w uprawach spowodowaną wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego w kwocie 4948,40 zł. W zakresie sytuacji materialnej skarżącego ponadto istotne jest to, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 120 m² oraz samochód osobowy marki Volkswagen Polo. Wnioskodawca nie ma na utrzymaniu innych osób. Skarżący nie wykazał przy tym, że uzyskiwane przez niego dochody nie wystarczają na pokrycie bieżących, koniecznych dla codziennej egzystencji wydatków, w tym co istotne, wydatków na leczenie (300 zł). Wymaga podkreślenia, że w przypadku postępowania w sprawie wniosku o umorzenie, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na podatnika. W interesie strony leży bowiem podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. W niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uregulować zadłużenia z tytułu podatku IV raty podatku rolnego. Dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami, tym bardziej, że decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym, w tym IV ratę tego podatku w wysokości 74 zł za kwartał, skarżący otrzymał już na początku roku. Zakup opału na zimę czy wykupienie obowiązkowego ubezpieczenia samochodu również nie stanowią nieprzewidzianych, nadzwyczajnych wydatków podatnika. Istotne znaczenia ma także fakt, że skarżący jest w posiadaniu majątku o znacznej wartości, tj. nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym, 3 ha gospodarstwa oraz samochodu osobowego. Umorzenie spłaty zaległości podatkowych musi opierać się przede wszystkim na istnieniu przesłanek dających uzasadnione przypuszczenie, że podatnik nie jest w stanie obecnie i nie ma realnych szans, aby spłacić zaległe zobowiązanie, a jednocześnie umorzenie poprawi jego egzystencję. Posiadanie stałych dochodów oraz majątku daje dłużnikowi możliwość podjęcia działań mających na celu spłatę lub choćby zmniejszenia długu. Przesłanki do przyznania ulgi w spłacie podatku nie stanowi również podnoszona przez stronę kwestia problemów zdrowotnych. Problemy te nie są podważane jednak kwestia ta, jak wyżej wskazano, sama w sobie nie stanowi przesłanki przemawiającej za udzieleniem wnioskowanej ulgi podatkowej. Istotne jest, że uzyskiwane przez skarżącego przychody wystarczają na pokrycie wydatków związanych z leczeniem, czego skarżący nie kwestionował. Z okoliczności sprawy, a przede wszystkim z wniosku skarżącego nie wynika natomiast, że problemy zdrowotne wystąpiły nagle i wiązały się z niespodziewaną koniecznością wydania znacznej kwoty. Prawidłowa ponadto i zgodna z art. 191 Ordynacji podatkowej jest ocena sytuacji skarżącego w kontekście przesłanki interesu publicznego. Opisana wyżej sytuacja majątkowa skarżącego (uzyskiwanie dochodów z emerytury i z gospodarstwa rolnego, posiadany majątek), jak stwierdzono, daje realne możliwości spłaty zaległości podatkowej w wysokości 74 zł. W takiej sytuacji udzielenie ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej nie tylko byłoby nieuzasadnione interesem publicznym, ale nawet z nim sprzeczne. Istotne przy tym jest, że skarżący już kilkakrotnie otrzymał pomoc w postaci umorzenia zaległości podatkowej na łączną kwotę 674 zł, w tym, w 2015 r. na kwotę 150 zł oraz w 2015 r. z pomocy społecznej. Wpływu na prawidłowość dokonanej przez organ oceny przesłanek umorzenia nie ma okoliczność udzielenia ulgi innym podatnikom, co podniesiono w skardze. W sprawach dotyczących przyznania ulg bowiem organ ustala interes podatnika w konkretnej sprawie. Przesłanki niezbędne do umorzenia należy oceniać indywidualnie, biorąc pod uwagę sytuację danego podatnika. Podkreślenia wymaga też to, że organ przy rozpatrywaniu sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia zaległości działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza prawo wyboru rozstrzygnięcia. W przypadku stwierdzenia przesłanki może wniosek uwzględnić lub odmówić jego uwzględnienia. Nie sposób także dopatrzyć się wadliwości w postępowaniu organu odwoławczego w "niezaproszeniu" skarżącego do udziału w posiedzeniu. Jak prawidłowo wskazał organ posiedzenia te są bowiem niejawne, co wynika z art. 17 ustawy z 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Stosownie do powołanej regulacji orzeczenia Kolegium zapadają po przeprowadzeniu rozprawy lub na posiedzeniu niejawnym. W toku postępowania natomiast organ odwoławczy przeprowadzi rozprawę jeżeli zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin, lub sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania lub na wniosek strony (art. 200a § 1 Ordynacji podatkowej). We wniosku o przeprowadzenie rozprawy strona uzasadnia potrzebę przeprowadzenia rozprawy, wskazuje jakie okoliczności sprawy powinny być wyjaśnione i jakie czynności powinny być dokonane na rozprawie (art. 200a § 2 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie natomiast podatnik takiego wniosku nie złożył. Podsumowując Sąd stwierdził, że powyższe okoliczności, w kontekście normy art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe odniosły się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. Uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie naruszając przy tym przepisów postępowania podatkowego, w tym nie przekraczając granic określonych w art. 191 Ordynacji podatkowej. Samo zaś niezadowolenie skarżącego z treści wydanego rozstrzygnięcia oraz subiektywne przekonanie o zaistnieniu przesłanek przemawiających za umorzeniem należności nie może oznaczać, że przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku.