I SA/Ke 227/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 4 kwietnia 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z 9 listopada 2023 r. nr [...] odmawiające P. W. przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Starostwo Powiatowe w J. pismem z 25 września 2023 r. wystąpiło do Starostwa Powiatowego w C. z prośbą o przesłanie dowodów własności pojazdu marki [...] nr rej. [...] potwierdzających przeniesienie prawa własności pojazdu. Pismem z 27 września 2023 r. Starostwo Powiatowe w C. udzieliło informacji i załączyło do pisma kopię umowy sprzedaży z 10 maja 2021 r. Starosta [...] zawiadomił P. W. o uchybieniu 30-dniowego terminu na zawiadomienie o nabyciu ww. pojazdu i wyznaczył stronie termin 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Pismem z 2 listopada 2023 r. P. W., prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą W. P. F. w J. zwrócił się do Starosty [...] z prośbą o przywrócenie terminu na zgłoszenie nabycia pojazdu. Jednocześnie zawiadomił o nabyciu pojazdu. Poinformował, ze niezgłoszenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu miało miejsce w związku z tym, że obowiązywał stan epidemii i powstały w związku z nim trudności organizacyjne. Podniósł, że zezłomował pojazd jeszcze kiedy trwał termin do zgłoszenia nabycia pojazdu, a poza tym był on przekonany o braku obowiązku zawiadomienia o nabyciu w sytuacji, gdy doszło do wyrejestrowania pojazdu. W ocenie kolegium podniesione przez wnioskodawcę argumenty nie uprawdopodabniają należycie istnienia braku u wnioskodawcy winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Podkreśliło, że wniesienie zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu nie wymaga osobistej wizyty w organie. Zgodnie bowiem z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2023r., poz. 1047 ze zm.), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekracząjącym 30 dni starostę o zbyciu/nabyciu pojazdu. Przepis ten nie precyzuje, w jakiej formie należy dokonać tego zawiadomienia, nie wymaga jednakże bezwzględnie wizyty w organie. Można zawiadomić organ o nabyciu pojazdu za pomocą poczty elektronicznej, lub przez pełnomocnika. Sama treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. wskazuje na konieczność rozpatrywania przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania zgłoszenia nabycia pojazdu wynikających z art. 58 K.p.a., a więc uzasadnienia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wnioskodawca nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, doprowadzając do uchybienia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu i nie uprawdopodobnił, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jego winy. Na marginesie kolegium wskazało, że strona dopuściła się znacznej zwłoki w zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu. Termin do dokonania przez stronę zgłoszenia upływał 10 czerwca 2021 r., a strona aż do 3 listopada 2023 r. tj. dnia w którym złożyła wyjaśnienia i wniosła o przywrócenie terminu, nie wykonała powyższego obowiązku. Kolegium wyjaśniło ponadto, że brak jest przepisu prawnego, który zwalniałby z obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, w sytuacji gdy przed upływem terminu na zgłoszenie właściciel dokona demontażu pojazdu. Przepis art. 78 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym ma charakter porządkowy. Obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 Prawo o ruchu drogowym jest bezwzględny i nie wskazuje na okoliczności wyłączające jego zastosowanie. Zarówno z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i z przepisów ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów nie wynika, że zgłoszenie właściwemu staroście o zezłomowaniu pojazdu zastępuje obowiązek zgłoszenia jego nabycia. Są to dwa oddzielne obowiązki. Na potwierdzenie swojego stanowiska kolegium przywołało wyrok WSA w Kielcach z 25 sierpnia 2022 r. I SA/Ke 215/22. Na powyższe postanowienie P. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji. Zarzucił naruszenie: 1. art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (j.t. Dz.U.2021.2095) dalej "ustawa COVID-19", poprzez brak przywrócenia terminu 30 dni na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, mimo że skarżący spełnił wszystkie przesłanki implikujące przywrócenie tego terminu, w szczególności uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; 2. art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez rażące i bezprawne przekroczenie granic uznania administracyjnego; 3. art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID-19 poprzez zdecydowanie zawężającą wykładnię regulacji związanych z przywróceniem terminu; 4. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności brak podjęcia przez organy najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego; 5. art. 8 § 1 K.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej; 6. art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady równości wobec pracy, nierówne traktowanie skarżącego w porównaniu z podmiotami znajdującymi się w podobnej sytuacji; 7. art. 9 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady informowania, a także nieprawidłową interpretację zasady ignorantia iuris nocet w prawie administracyjnym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że był przekonany, że skoro w terminie do zawiadomienia o nabyciu pojazdu, pojazd jest już zniszczony i wszczęte jest postępowanie w sprawie jego wyrejestrowania, to nie ma konieczności zgłaszania nabycia pojazdu. Według skarżącego, wniosek o wyrejestrowanie pojazdu "konsumuje" zgłoszenie nabycia pojazdu, a także stanowi zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Ponadto uznanie organów administracyjnych stało się dowolnością, w wyniku której organ I instancji zinterpretował wszystkie okoliczności na niekorzyść skarżącego. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał na potrzebę mniej rygorystycznego pojmowania przesłanek implikujących przywrócenie terminu i przemawiające za koniecznością ochrony przedsiębiorców w związku z trudnościami, jakie wystąpiły w obliczu pandemii COVID-19. Proces przywracania terminu do dokonania czynności ma charakter uproszczony i odformalizowany. Organy powinny wziąć pod uwagę cały kontekst sprawy, a wykładnia przepisów związanych z instytucją przywrócenia terminu nie może być zbyt rygorystyczna, aby nie zamykać obywatelom drogi do obrony ich praw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2022, poz. 2492) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez organ administracji przyjęto za podstawę rozważań sądu. Sprawa została rozpoznana przez sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Organy uznały, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, a stanowisko to zasługuje na akceptację. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy o COVID w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Z brzmienia art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy o COVID-19 wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża – z siedmiu do trzydziestu dni – termin na złożenie wniosku o przywrócenie. Pomimo, że z przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 K.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów K.p.a. Przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID-19 nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki dające podstawę do przywrócenia terminu, określone w art. 58 K.p.a. Stosownie do art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminowi, należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, powinien odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej, spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Jest ono środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyroki NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; CBOS). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i same przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów. W realiach badanej sprawy, ocena organu, zgodnie z którą skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było od niego niezależne, jest prawidłowa. Skarżący wskazał dwie, zdaniem sądu wykluczające się przyczyny uchybienia terminu do dokonania zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Powoływał się na istnienie stanu pandemii i związane z tym utrudnienia organizacyjne i formalne oraz wskazał na przekonanie, że nie jest obowiązany zawiadamiać o nabyciu pojazdu, skoro w terminie na to zawiadomienie, dokonał jego demontażu. Dodał przy tym, że poczynił w tym względzie konsultacje. Zdaniem sądu argumentów tych prawidłowo organ nie uwzględnił. Skarżący nie wykazał, że podejmował jakiekolwiek próby dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu osobiście, poprzez pocztę elektroniczną, za pośrednictwem operatora pocztowego Poczty Polskiej, firmy kurierskiej czy też jeszcze innych osób lub podmiotów. Ponadto, skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność polegającą na sprzedaży i demontażu pojazdów powinien wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. W prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest bowiem wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami, (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności gospodarczej), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Powołanie się w sposób bardzo ogólny na konsultacje celem upewnienia się co do obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w takiej sytuacji oraz na zarzut nierównego traktowania względem innych przedsiębiorców, bez przedstawienia dodatkowych okoliczności, również nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie mógł dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie. Skarżącego nie mógł w tym zakresie zastąpić organ administracyjny. Nie jest on bowiem upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego art. 58 § 1 K.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W konsekwencji uprawnione jest stanowisko, że niedochowanie przez skarżącego terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu było wynikiem niedołożenia przez niego należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 58 § 1 i 2, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, i art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są niezasadne. Nie sposób doszukać się także naruszenia art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy o COVID-19. Z przepisu tego wynika jedynie obowiązek organu poinformowania osoby, która uchybiła przewidzianemu przepisami prawa terminowi, o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie, co organ I instancji uczynił. Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.