I SA/Ke 239/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 roku sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie opłaty za kartę pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. I SA/Ke 239/06 Uzasadnienie Wnioskiem z dnia 29 maja 2006 r. I. K. zwróciła się do Starosty w K. o wznowienie postępowania w sprawie zwrotu opłaty za kartę pojazdów o nr rej. [...] i [...]. W uzasadnieniu żądania powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie U 6/04. Następnie pismem z 5 lipca 2006 r. wyjaśniła, że jest właścicielką samochodu o nr rej. [...]. Rozpoznając tenże wniosek Starosta w K. decyzją z dnia [...] znak [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją nr. [...] z dnia [...]. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] 1.9 TDI, nr rej. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że przedmiotowy samochód zarejestrowany został decyzją Starosty na podstawie art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Z 2003r. Nr. 58 poz. 515 ze zm.).W ramach procedury obowiązującej przy rejestracji pojazdów właścicielowi została wydana karta pojazdu na podstawie art. 77 ust. 3 w/w ustawy po pobraniu opłaty za tę czynność zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 załącznika nr 1 do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdów do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. Nr 192 poz. 1878 ze zm.) w wysokości określonej § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310), tj. 500 zł. Pośród czynności składających się na zarejestrowanie pojazdu decyzją administracyjną jest efekt finalny czyli zarejestrowanie lub odmowa zarejestrowania pojazdu. Pobranie opłaty wynikającej wprost z przepisów prawa jest natomiast czynnością materialno – techniczną wobec czego nie ma tu zastosowania administracyjny tryb postępowania. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006r. orzekł, iż § 1 ust.1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137 poz. 1310) jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) oraz art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP i traci on moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006r. Do tej daty, zdaniem organu, pobieranie opłaty w wysokości 500 zł miało więc postawę prawną. Skoro zatem wnioskodawca kwestionuje jedynie jedną z czynności postępowania rejestracyjnego, która decyzją administracyjną nie jest, brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Rozpoznając odwołanie I. K. od powyższego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o odmowie wznowienia postępowania w sprawie pobrania opłaty za kartę pojazdu marki [...] 1.9 TDI o nr rej. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że w ocenie organu odwoławczego rozstrzygnięcie organu I instancji nie jest adekwatne do złożonego wniosku, który nie dotyczył wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu a wznowienia postępowania w sprawie zwrotu opłaty za wydanie karty tego pojazdu. Zdaniem Kolegium są to dwie zupełnie odrębne sprawy i sposób ich załatwienia jest również odmienny. W niniejszej sprawie niedopuszczalnym zaś jest wznowienie postępowania bowiem sprawy z zakresu opłaty za kartę pojazdu nie kończą się decyzjami administracyjnymi, a tylko takie decyzje ostateczne warunkują możliwość zastosowania tego trybu. Organ odwoławczy przy tym wskazał, że opłata za kartę pojazdu stanowi czynność materialno – techniczną, a wniosek o zwrot części opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu podlega rozpatrzeniu przez właściwy organ podatkowy w trybie przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Końcowo zaś podał, że odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia i ostatecznego załatwienia jest sprawa dotycząca wniosku I. K. w części zwrotu nadpłaty za wydanie karty pojazdu [...], nr rej. [...]. Na powyższe rozstrzygnięcie I. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę przepisów, pominięcie zebranych w sprawie materiałów i brak wyczerpujących ustaleń. W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy nie uwzględniły skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżony akt administracyjny pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów i wychodząc poza granice skargi należy stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Proces decyzyjny organu odwoławczego narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest wynikająca z art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, (t. j. z 2000 r., Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej Kpa, zasada dwuinstancyjności postępowania. Stanowi ona konkretyzację tej zasady ujętej w art. 78 Konstytucji RP. Zasada ta wyraża się w dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, która jest tożsama pod względem przedmiotowym i podmiotowym. W niniejszej sprawie organ odwoławczy działając w warunkach art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, dokonując odmiennej kwalifikacji wniosku inicjującego postępowanie przed organem I instancji i rozstrzygając sprawę, naruszył powyższą zasadę. Otóż organ I instancji uznał, iż wniosek I. K. dotyczy wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu, natomiast organ odwoławczy wniosek ten zakwalifikował jako żądanie wznowienia postępowania w sprawie opłaty za kartę pojazdu. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyraziło pogląd, że są to dwie zupełnie odrębne sprawy i sposób ich załatwienia jest też odmienny. Jeśli więc tak uznał organ odwoławczy to niedopuszczalnym było podejmowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skoro bowiem, w ocenie Kolegium, inny był przedmiot sprawy, to należało skorzystać ze swych uprawnień kasacyjnych i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, otwierając drogę postępowania pozostającą w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności. Brak więc tożsamości przedmiotowej sprawy w ramach prowadzonego postępowania przez organy administracji, spowodowało, iż sprawa została rozpoznawana jedynie przez jedną instancję, co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa w związku z art. 15 Kpa. Po drugie, w ocenie Sądu, skoro wniosek I. K. budził wątpliwości, co do jego kwalifikacji, co znalazło też odzwierciedlenie w różnym jego odczytaniu przez Starostę i Kolegium, to należało wyjaśnić intencje wnioskodawcy. Przepis art. 61 § 1 Kpa wskazujący na możliwość zainicjowania postępowania administracyjnego na wniosek strony należy bowiem interpretować w związku z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej. Skoro zatem jednostka rozporządza swym prawem, a wszczęcie postępowania następuje na jej wniosek to szczególnego znaczenia nabiera prawidłowe odczytanie wniosku strony. Zadaniem organu administracji publicznej jest zatem ustalenie czy żądanie zawarte we wniosku dotyczy sprawy o indywidualnym charakterze oraz czy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji. Jeżeli żądanie zawarte w podaniu o wszczęcie postępowania nie pozwala ze względu na jego enigmatyczność na ustalenie wstępnych przesłanek, organ winien wezwać wnoszącego do uzupełnienia w tym zakresie podania w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tego braku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia (art.64 § 2 Kpa). W niniejszej sprawie I. K. wprawdzie w podaniu o wszczęcie postępowania zawarła wniosek o wznowienie postępowania to jednak wskazała równocześnie, że faktycznie dochodzi zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Na taką treść podania wskazują też dalsze pisma skarżącej złożone do sprawy. W takim przypadku na organie spoczywał obowiązek wyjaśnienia jaka była faktyczna wola strony. Nie wywiązanie się przez organ z tego obowiązku spowodowało w istocie nie rozpatrzenie żądania strony. Po trzecie, wyjaśnienia wymaga kwestia tej części wniosku, w której domagano się zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu [...], nr rej [...], tj. czy sprawa ta została wyłączona do odrębnego rozpoznania, czy też strona wycofała wniosek w tej części. Rozpoznając sprawę ponownie organy ustalą, w trybie art. 64 Kpa, w pierwszej kolejności, jaka jest faktyczna wola strony. Jeśli strona wskaże, że jej intencją jest żądanie zwrotu opłaty za kartę pojazdu należy rozważyć jego dopuszczalność w aspekcie właściwości organu i trybu rozpoznania tego wniosku. Z uwagi na rodzaj wad, które nie mogą zostać konwalidowane w postępowaniu przed organem odwoławczym, Sąd, działając w warunkach art. 135 ustawy P.p.s.a. wyeliminował z obrotu również rozstrzygnięcie organu I instancji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.