I SA/Ke 240/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi Z.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K.) postanowieniem z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z [...]2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzutu Z. CH. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]z [...]r. i [...] z [...] r. wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy w Dz., obejmujących należność z tytułu podatku rolnego za III i IV kwartał 2014 r. oraz III i IV kwartał 2015 r. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w celu realizacji zobowiązania wynikającego z przedmiotowych tytułów wykonawczych [...] r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia zobowiązanego w ZUS. Zawiadomienie o zajęciu świadczenia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone na adres zobowiązanego 8 czerwca 2016 r. W dniu [...] r. do Urzędu Skarbowego w P. wpłynęło pismo Z. CH. z [...] r. zatytułowane: "Zarzut na nieistnienie zobowiązania". W uzasadnieniu pisma Z. CH. podniósł, że nie jest dysponentem żadnej części majątku po rodzicach, nie posiada żadnych dokumentów dotyczących własności nieruchomości, nie figuruje w ewidencji gruntów jako właściciel ani współwłaściciel gruntów. Ponadto zobowiązany wskazał na kwestie własności nieruchomości oraz gruntów, uwłaszczenia podwórka, które stanowiło dojście do budynku mieszkalnego i gospodarczego oraz swojej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zwrócił się do wierzyciela Burmistrza Miasta i Gminy w Dz. o zajęcie stanowiska w zakresie zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego. Postanowieniem z [...] r. nr [...] wierzyciel - Burmistrz Miasta i Gminy w Dz. uznał zarzuty za nieuzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., postanowieniem z 30 września 2016 r. nr SKO [...] utrzymało w mocy ww. postanowienie. Po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, postanowieniem z [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. uznał zarzut za nieuzasadniony. 1.3. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie zobowiązany podniósł zarzut z art. 33 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. 2016.599 ze zm.) dalej zwana "u.p.e.a."., tj. zarzut nieistnienia obowiązku. Organ podniósł, że w świetle przepisów art. 29 § 1, art. 34 § 1a u.p.e.a. niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie organ wskazał na wiążący charakter odpowiedzi wierzyciela, wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. 1.4. Zdaniem organu powyższe powoduje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie może w zakresie powyższego zarzutu rozstrzygać odmiennie od rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Burmistrza Miasta i Gminy w Dz.. Podstawę prawną obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi są decyzje nr [...] r. oraz nr [...] r. Zatem brak jest podstaw do uznania, że obowiązek objęty ww. tytułami nie istnieje, bowiem wynika on z powyższych decyzji. Kwestie związane z ustaleniem wysokości podatku rolnego mogą być badane jedynie na etapie postępowania podatkowego w przedmiocie wymiaru zobowiązania. W postępowaniu podatkowym strona może podnosić kwestie związane z prawidłowością wyliczenia zobowiązania. Natomiast postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego i ma na celu wykonanie woli wierzyciela wyrażonej w dokumencie urzędowym jakim jest tytuł wykonawczy. Na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie może być zatem ponownie rozpatrywana kwestia prawidłowości naliczenia zobowiązania z tytułu podatku rolnego. Powyższe decyzje stworzyły zatem stan powagi rzeczy osądzonej i stanowią one podstawę prawną obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Organ podkreślił, że z postanowienia wierzyciela wynika, że Z. CH. nie składał odwołań od decyzji będących podstawą wystawienia przedmiotowych tytułów wykonawczych. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie Z. CH. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zarzucił naruszenie: 1. art. 29 w zw. z art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sytuacji niedopuszczalności egzekucji z uwagi na błędne wskazanie wierzyciela – Urzędu Miasta i Gminy w Dz. oraz podpisanie przez osobę nieuprawnioną; 2. art. 34 w zw. z art. 33 u.p.e.a. poprzez prowadzenie egzekucji z uwagi na nieistnienie obowiązku podatkowego, błąd co do osoby zobowiązanego, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej. 2.2. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jego zdaniem tytuły wykonawcze nie zostały wystawione w sposób prawidłowy. Błędnie wskazano jako wierzyciela Urząd Miasta i Gminy w Dz., podczas gdy wierzycielem w przypadku należności podatkowych jest Burmistrz Miasta i Gminy Dz.. Według strony ponadto tytuły podpisała osoba nieuprawniona – Sekretarz Miasta i Gminy w Dz.. Skarżący nie otrzymał bowiem żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że jest to osoba upoważniona do działania w imieniu wierzyciela. 2.3. Skarżący wskazał, że nie jest dysponentem żadnej części majątku po rodzicach. Nie posiada żadnych dokumentów dotyczących własności tych nieruchomości. Jego zdaniem nie zasadnie zatem został opodatkowany podatkiem rolnym. Powinien płacić podatek ten kto jako posiadacz samoistny z niej korzysta. 2.4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że zarzut z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. został po raz pierwszy podniesiony w skardze. Zarzuty te zostały wniesione po terminie. Stąd nie mógł odnieść się do niego wierzyciel, a tym samym również organ egzekucyjny. Dyrektor zauważył jednak, że tytuły wykonawcze w pozycji F1 (nazwa wierzyciela) zawierają prawidłowe oznaczenie wierzyciela oraz w pozycji F7 zostały prawidłowo podpisane przez osoby działające z upoważnienia Burmistrza. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd stwierdził, że stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3.2. Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ egzekucyjny w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zakreślając ramy prawne postępowania wywołanego zarzutami egzekucyjnymi należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Z kolei stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., nieodzownym było poddanie kontroli Sądu stanowiska wierzyciela. Wymaga bowiem wyjaśnienia, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem, których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą m.in. nadano wskazaną treść powołanemu przepisowi p.p.s.a., podkreślono, że postanowienia te mają charakter incydentalny. Wskazano także, że w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. 3.3. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że postanowienie wierzyciela z 5 lipca 2016 r., które wywołało wyżej opisany skutek związania organu egzekucyjnego jest zgodne z prawem. Nie budzą wątpliwości ustalenia zarówno organu wierzyciela jak i powtórzone przez organy egzekucyjne okoliczności związane z kwestią istnienia zobowiązania skarżącego wynikającego z tytułów wykonawczych nr [...] z [...] r. i [...] z [...] r. wystawionych przez Burmistrza Miasta i Gminy w Dz.. Tytuły te obejmują należność z tytułu podatku rolnego za III i IV kwartał 2014 r. oraz III i IV kwartał 2015 r. Z kolei podstawę prawną obowiązków objętych ww. tytułami wykonawczymi są prawomocne decyzje nr [...] z [...] r. oraz nr [...] z [...] r. Istotne jest, że skarżący nie składał odwołań od tych rozstrzygnięć. Kwestie stanowiące przedmiot zarzutu (skarżący twierdzi, że nie jest dysponentem żadnej części majątku po rodzicach oraz że nie posiada dokumentów dotyczących własności tych nieruchomości) mogły podlegać ocenie właśnie w postępowaniu podatkowym. Stosownie bowiem do art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z kolei jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu (art. 34 § 1a u.p.e.a.). Z powyższych regulacji wynika, że niedopuszczalne jest badanie zasadności obowiązku objętego tytułami wykonawczymi na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnych dokumentów, które świadczyłyby o tym, że nie jest spadkobiercą po zmarłych rodzicach. Organ podatkowy (wierzyciel) jest natomiast w posiadaniu dokumentów stwierdzających, że skarżący jest jednym ze spadkobierców i w związku z tym ciąży na nim obowiązek podatkowy. W związku z powyższym Sąd nie znalazł dowodów, które mogłyby wskazywać na to, że stanowisko organów, co do nieistnienia zobowiązania jest błędne. W szczególności dowodów takich nie zawiera skarga. 3.4. Odnosząc się do zarzutu niespełnienia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., tj. podstawy zarzutu z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. (błędne wskazanie wierzyciela oraz podpisanie tytułu przez osobę nieuprawnioną) należy wskazać, że został on dopiero podniesiony w skardze. Skarżący nie może natomiast kwestionować prowadzonego postępowania egzekucyjnego zarzutami, które nie były przedmiotem rozpoznania przez organy w zaskarżonych postanowieniach i nie mogą być badane przez Sąd. Zarzuty są szczególnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wnoszonym w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym jest on pouczany w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.). Oznacza, że zarzuty nie mogą być skutecznie składane lub uzupełniane o nowe podstawy w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu. Sąd nie mógł więc ocenić zasadności tego zarzutu. Dodatkowo jedynie należy wskazać, że organ odniósł się do tych zarzutów w odpowiedzi na skargę (pkt 2.4.). 3.5. Podsumowując, stwierdzenie przez organy niezasadności zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów odpowiada prawu. Zarzuty skargi sformułowane w ich kontekście również należy uznać za niezasadne. Z racji zaś omówionej wyżej istoty postępowania dotyczącego oceny zasadności zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych (pkt 3.4.) Sąd nie odnosi do innych eksponowanych w skardze kwestii niezwiązanych z zarzutami zgłoszonymi w postępowaniu egzekucyjnym. 3.6. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a, oddalił skargę.