I SA/Ke 246/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie Asesor WSA Mirosław Surma (spr.),, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi F. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Ke 246/06 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...], nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na akta egzekucyjne, podał, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dokonał w dniu 28 sierpnia 2000r., na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości spółki cywilnej "A" w podatku VAT oraz podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1999-2000, zajęcia świadczenia emerytalnego F. G. Zawiadomienie o dokonanej czynności egzekucyjnej nr [...] wraz z odpisem tytułu wykonawczego odebrała w dniu 30 sierpnia 2000r. żona zobowiązanego M.G. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji od tego dnia przysługiwało zobowiązanemu prawo do zgłoszenia w ciągu 7 dni zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zarzut nieistnienia obowiązku F. G. wniósł dopiero w dniu 10 maja 2006r., a zatem, zdaniem organu, z rażącym uchybieniem terminu. Uchybienie terminu do złożenia zarzutów powoduje zaś bezskuteczność czynności zobowiązanego, co potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994r., sygn. SA/Wr 1463/93. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał na konieczność udzielenia zobowiązanemu przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. szczegółowej odpowiedzi w kwestii różnicy między kwotą 10.255,74zł potrąconą przez ZUS, a kwotą 7.176,83zł wykazaną w postanowieniu Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie F. G., kwestionując zasadność prowadzenia egzekucji wobec jego osoby, podniósł niezasadność stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów. Uzasadniając swe stanowisko wskazał, że w latach 1994-2001 prowadził działalność gospodarczą jako wspólnik spółki cywilnej "A". Za okres od lipca 1999r. do grudnia 2000r. powstały zaległości podatkowe spółki w zakresie podatku VAT oraz podatku dochodowego. Skarżący przyznał, że czynnością nr [...] z dnia [...]. wszczęto przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne z tytułu wspomnianych zaległości, jednak z powodu choroby psychicznej nie mógł wówczas zaskarżyć tej czynności. Tymczasem o jego odpowiedzialności (jako osoby trzeciej) za zaległości podatkowe spółki Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. orzekł dopiero decyzją z dnia [...] nr [...] . Następnie zaś na wniosek skarżącego decyzją z dnia [...]., nr [...] organ ten umorzył zaległość podatkową w wysokości 1030,67zł wraz z odsetkami. Decyzją z dnia [...] nr [...] , ten sam organ orzekł natomiast odpowiedzialność podatkową skarżącego jako osoby trzeciej na kwotę 145zł, tj. z tytułu zaległości za miesiąc luty i marzec 2001r., a decyzją z dnia [...] nr [...], umorzył także tę zaległość podatkową wraz z odsetkami. Z wymienionych rozstrzygnięć wynika zatem, w ocenie skarżącego, że zaległości podatkowe spółki "A", za które (z opóźnieniem) orzeczono o jego odpowiedzialności, zostały umorzone. Niezasadność zajęcia świadczeń emerytalnych ([...]) potwierdził w 2006r. także komornik skarbowy. W tej sytuacji rozstrzygnięcie organów, sprowadzające się, bez żadnego uzasadnienia, do stwierdzenia niedotrzymania terminu do wniesienia zarzutów stanowi zdaniem skarżącego rażące uchybienie ze strony tych organów. Uchybieniem takim jest zwłaszcza brak wyjaśnienia co do wyegzekwowanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych kwoty 10.678,54zł, o której zwrot wnosi skarżący, a wykazaną tylko przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. kwotą 7.176,83zł. Ponadto skarżący, podnosząc swą trudną sytuację materialną i zdrowotną, a także niezależne od niego przyczyny złej sytuacji oraz likwidacji spółki "A", powołał się na konieczność uwzględnienia interesu podatnika przy rozpoznaniu sprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że zajęcia świadczenia emerytalnego skarżącego dokonano także w dniu [...], nr [...] na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS O/K. na F. G. za zaległości w składkach za lata 1999-2000. Zawiadomienie o tym zajęciu zobowiązany odebrał osobiście w dniu 14 października 2004r., lecz również nie złożył zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, mimo, że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone wraz z zawiadomieniem, co potwierdza informacja zawarta na stronie drugiej tego zawiadomienia. W związku z powyższym Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu [...]. postanowienie nr [...], w którym stwierdził uchybienie terminu do złożenia zarzutu. Ustosunkowując się do zarzutów skargi Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że przedmiotem zaskarżonego postanowienia było jedynie utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. stwierdzającego, iż zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne został złożony z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Analiza materiału dowodowego sprawy wykazała, iż postępowanie poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia dotknięte jest wadami prawnymi mogącymi mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po pierwsze, w ocenie Sądu brak było podstaw faktycznych do zakwalifikowania pisma zobowiązanego z dnia 10 maja 2006r., inicjującego postępowanie podlegające przedmiotowej kontroli sądowej, jako zarzutu w rozumieniu art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa egzekucyjna. Niedopuszczalnym było również w piśmie z dnia 24 maja 2006r. ([...]) żądającym sprecyzowania przez zobowiązanego treści pisma z dnia 10 maja 2006r. sugerowanie, że pismo to może zostać zakwalifikowane jako zarzut. Należy bowiem podkreślić, że organ przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu egzekucyjnego zawierający zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty są zatem środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub nawet wcześniej, na etapie postępowania zabezpieczającego (art.166b ustawy egzekucyjnej), nie zaś w jego toku. Po upływie wskazanego siedmiodniowego terminu zobowiązany może skorzystać z możliwości obrony przed egzekucją poprzez przedstawienie organowi egzekucyjnemu dowodów stwierdzających wykonanie obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy chodzi o błąd co do osoby zobowiązanego, to jest wskazanie okoliczności uzasadniających odstąpienie od egzekucji (vide: art.45 ustawy egzekucyjnej). Następstwem odstąpienia od czynności egzekucyjnych może być też zawieszenie lub umorzenie postępowania egzekucyjnego, jeżeli zachodzą przyczyny z art. 56 lub 59 postępowania egzekucyjnego. Tego rodzaju przesłanki organ egzekucyjny zobowiązany jest zawsze badać z urzędu. Bez wątpienia wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Sugerowanie natomiast stronie możliwości takiej kwalifikacji pisma (jako zarzutów), po upływie prawie 6 lat od terminu dla ich wniesienia podważa zaufanie strony do działania organów administracji i jest w ocenie Sądu niedopuszczalnym. Do obowiązków organu egzekucyjnego należy obok stosowania przymusu wyjaśnianie i przekonywanie o słuszności podejmowanych czynności egzekucyjnych. Z treści pisma zobowiązanego z dnia 10 maja 2006r. wynikało, że kwestionuje on prawidłowość dokonywanych przez organy egzekucyjne potrąceń; wg zobowiązanego z jego emerytury potrącono i przekazano organowi egzekucyjnemu 11 275,52 zł, natomiast zadłużenie wynosiło tylko 1.695,65 zł. Na nieprawidłowość potrąceń wskazał również zobowiązany w piśmie z dnia 22 czerwca 2006r., a na wezwanie i sugestie organu wskazał, że jego wyjaśnienia stanowią zarzut wobec niesłusznie prowadzonej egzekucji. W ocenie Sądu, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi, zakwalifikowanie pism zobowiązanego jako zarzutów z etapu wszczęcia egzekucji jest nieprawidłowe. Takiej zaś kwalifikacji dokonał organ egzekucyjny, uznając, że skoro zawiadomienie o dokonaniu zajęcia świadczenia rentowego o nr [...] zostało odebrane przez zobowiązanego w dniu 30 sierpnia 2000r. to termin do wniesienia zarzutów, określony w art. 27 §1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej upłynął z dniem 6 września 2000r. Organ II instancji zaakceptował to stanowisko wskazując, że zarzut został wniesiony z rażącym uchybieniem terminu. Faktycznie więc, dokonując takiej kwalifikacji pism zobowiązanego i podejmując takie rozstrzygnięcie uniemożliwiono zobowiązanemu jakiekolwiek zwalczanie działań organu egzekucyjnego. Po drugie, kompetencje decyzyjne organów egzekucyjnych z definicji ograniczone są ramami postępowania egzekucyjnego. Dlatego niedopuszczalnym jest dokonywanie przez organy wypowiedzi procesowych poza ramami postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie znamiennym jest że według kwalifikacji pisma zobowiązanego dokonanego przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. zarzuty zobowiązanego dotyczą tytułów wykonawczych realizowanych w drodze zajęcia świadczenia rentowego z dnia [...]Z analizy akt sprawy wynika, że zajęcie to (o nr [...] ) dotyczyło pięciu tytułów wykonawczych: 1) [...] na należność z tytułu VAT za lipiec 1999r. w wysokości 15.183,74 zł; 2) [...] na należność w podatku dochodowym za styczeń 2000r. w wysokości 401,07 zł; 3) [...] na należność w podatku dochodowym za luty 2000r. w wysokości 419,55 zł; 4) [...]na należność z tytułu VAT za luty 2000r. w wysokości 676,00 zł; 5) [...] na należność z tytułu VAT za grudzień 1999r. w wysokości 1.914,00 zł. Tytuły te doręczono zobowiązanemu w dniu 30 sierpnia 2000r. W dacie zaś złożenia przez zobowiązanego pisma z dnia 10 maja 2006r., inicjującego poddane sądowej kontroli postępowanie, egzekucja w zakresie trzech tytułów (wymienionych wyżej w pkt 1,4 i 5) została umorzona już postanowieniem z dnia [...] nr [...] . W aktach sprawy brak natomiast tytułów ujętych wyżej w punktach 2 i 3. Jednocześnie należy zauważyć, że zajęcie obejmujące wszystkie te tytuły ([...]) zostało odwołane w całości pismem z dnia 19 kwietnia 2006r. Stąd w ogóle wątpliwości może budzić podejmowanie rozstrzygnięć procesowych skoro nie ma pewności co do tego czy postępowanie egzekucyjne odnośnie tytułów (od których organy rozpoznawały zarzuty i uznały ich bezskuteczność) toczyło się. Wobec powyżej wykazanych wad postępowania, Sąd stwierdza konieczność wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego. Ponownie rozpoznając sprawę należy ustalić co jest treścią żądań zobowiązanego, czy istnieją przesłanki formalne do ich rozpoznania, a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie. Jednocześnie należy zwrócić uwagę na konieczność udzielania przez organy administracji wyjaśnień na każde żądanie strony i to w sposób możliwie szczegółowy odnoszący się do treści żądania. Reasumując, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Uzasadnieniem orzeczenia o kosztach jest przepis art. 200 ustawy P.p.s.a.