I SA/Ke 264/11

Dnia 31 maja 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 12 maja 2011r. w wysokości 500zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych Z. K. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i wnuczką w wieku 15lat. Skarżący jako posiadany majątek wykazuje dwa domy w K. jeden wielkości 118m², drugi wielkości 100m². Źródłem utrzymanie rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane przez skarżącego i jego żonę z tytułu emerytury – skarżący w wysokości 2455zł miesięcznie, żona w wysokości 1605zł miesięcznie. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący podnosi, że wydatki na utrzymanie jednej osoby w rodzinie stanowią kwotę 1517zł miesięcznie. Obecnie jego rodzina ma problemy z bieżącym egzystowaniem i dodatkowe opłaty są nie do udźwignięcia. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem zarówno on jak i jego żona uzyskują stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 4060zł. Podkreślić trzeba ponadto, że skarżący jest właścicielem dwóch nieruchomości – dwóch domów jednorodzinnych położonych w K. przy ul. A. oraz przy ul. P., przy czym zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych służy tylko jeden z domów. Dom przy ul. P. zgodnie z oświadczeniem skarżący odziedziczył po matce i aktualnie spłaca go w ratach bratu – skarżący nie podaje wysokości rat. Zgodnie z oświadczeniami skarżącego złożonymi na etapie postępowania administracyjnego dom ten służył w latach poprzednich do prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, aktualnie jest niezamieszkały, ale remontowany dla córki i jej dzieci. Jak oświadcza skarżący w okresie zimowym dom ten wymaga podstawowego ogrzewania, przez cały rok dyżurnego oświetlenia, usuwania nieczystości, energia elektryczna oraz woda są niezbędne także do remontu, utrzymania zieleni oraz higieny. W toku postępowania administracyjnego skarżący złożył szereg kserokopii faktur dokumentujących ponoszenie znacznych kosztów na utrzymanie posesji przy ul. P. – energia ok. 74,42zł miesięcznie, monitorowanie domu przez Solid Security - 36,60zł miesięcznie, woda 79,96zł za 4 miesiące, gaz ok. 242,77zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 1573zł rocznie, wywóz odpadów – 70,50zł za 3 miesiące, zakup opału /groszek ekoret/ - 2026,41zł, Akta administracyjne zawierają również szereg kserokopii faktur potwierdzających ponoszenie wysokich kosztów utrzymania domu, w którym skarżący zamieszkuje wraz z rodzina tj. przy ul. A.. Koszty utrzymania domu skarżący oszacował w protokole z dnia 23 września 2010r. na kwotę ok. 2100zł miesięcznie (opłata za usługi telekomunikacyjne, monitorowanie domu, opłata za telewizję cyfrową, gaz, energia, woda). Zgodnie z oświadczeniami złożonymi podczas postępowania administracyjnego do powołanego wyżej protokołu z dnia 23 września 2010r. żona skarżącego jest opiekunem prawnym, wnuczki, która nie otrzymuje żadnych pieniędzy od swoich rodziców i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu dziadków. W tym miejscu nie można pominąć faktu, że wnuczka pobiera naukę w szkole prywatnej, której koszt skarżący oszacował na kwotę 518zł miesięcznie (460zł miesięcznie czesne oraz 700zł rocznie wpisowe), skarżący wykazał ponoszenie kosztów związanych z opłaceniem obiadów w szkole (opłata za wrzesień 2010r. – 147zł) oraz wydatki nie tylko na zakup niezbędnych podręczników szkolnych, ale również na zakup lektur szkolnych. Biorąc pod uwagę powyższe uznano, iż osiąganie przez skarżącego i jego żonę dochodów w wykazanej wysokości (4060zł miesięcznie) umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie uzyskiwanymi przez skarżącego i jego żonę dochodami oraz oszczędności w wykazanych wydatkach (np. ponoszenie kosztów utrzymania dwóch domów, czy pobieranie nauki przez wnuczkę w szkole prywatnej) pozwolą na poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.