I SA/Ke 269/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia SO(del.) Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 16 maja 2011r. w wysokości 500zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego. Na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie złożył ww. wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Złożony wniosek skarżący uzasadnia trudną sytuacją finansową. Oświadcza, że jest zadłużony w kilku bankach. Pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z niepracującą żoną oraz trojgiem małoletnich dzieci. Skarżący wraz z żoną uzyskuje z gospodarstwa rolnego miesięczny dochód w kwocie 2000zł. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom wielkości 100m² oraz nieruchomość rolną wielkości 7,09ha. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia adwokata. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. Sprzeciw nie zawiera uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego wykazana we wniosku prowadzi do konkluzji, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, nie wykazał natomiast, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy. Skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i trojgiem małoletnich dzieci. Uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 2000zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom wielkości 100m² oraz nieruchomość rolną wielkości 7,09ha. Podkreślić należy, że posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Na ocenę sytuacji materialnej ma wpływ posiadanie majątku tj. domu i nieruchomości rolnej o wielkości 7,09ha. Majątek ten stanowi znaczące zabezpieczenie finansowe skarżącego i jego rodziny. Uwzględniając powyższe należy uznać, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego, jakkolwiek oceniając możliwości finansowe partycypowania przez niego w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 ustawy p.p.s.a., należało przyjąć że nie może ponieść pełnych kosztów postępowania. I tak, Sąd stojąc na stanowisku, że koszty sądowe nie mogą zamykać stronie drogi do sądu, ocenił sytuację finansową skarżącego przy uwzględnieniu tej reguły. Stąd Sąd przyjmując, że sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym orzekł o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja jak wskazano wyżej nie zachodzi w odniesieniu do skarżącego. Przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. W ocenie Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu należało oddalić z uwagi na fakt, iż na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego brak jest przymusu adwokacko-radcowskiego, a skarżący jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi do sądu pierwszej instancji, jak również składanie stosownych pism w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.