I SA/Ke 287/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K.na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 13.684 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...]. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2010 r. M.-K. L. K. i Wspólnicy Spółka Jawna w K. ("Spółka") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od roku 2011 organy podatkowe prowadzą wobec niej kontrolę, co spowodowało utratę płynności finansowej Spółki. 23 lutego 2015 r. Spółka zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Obecnie przeciwko Spółce prowadzone są postępowania egzekucyjne (w załączeniu kopie 3 postanowień o umorzeniu postępowania egzekucyjnego). Spółka oświadczyła, że ani ona ani jej wspólnicy nie mają możliwości uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 13.684 zł lub w części, a nieuiszczenie wpisu spowoduje nieodwracalne skutki. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości (–)14.810.935,80 zł, wartość środków trwałych (według bilansu na ostatni rok) w wysokości 889.043,15zł, wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu w wysokości (-)998.538,39zł. Stan konta na rachunku bankowym wynosi 23.119,32 zł, przy czym środki finansowe na rachunku bankowym są zablokowane, stan gotówki w kasie wynosi 0,00 zł, a stan zobowiązań 15.848.900,76 zł (bez uwzględnienia odsetek od zobowiązań oraz kosztów kasacyjnych. Zarządzeniem z 8 czerwca 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez: - wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z L. K. oraz Z. K.; - przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych za rok 2015 L. K. i Z. K. oraz osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym; - wykazanie i udokumentowanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody L. K. i Z. K. oraz osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 maja 2016 r.; - wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do L. K. i Z. K. oraz do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez L. K. i Z. K. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych (właściciel/współwłaściciel) przez L. K. i Z. K. oraz przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje L. K. i Z. K. poniesionych w roku 2016 np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza L. K. i Z. K. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki. W odpowiedzi Spółka przedłożyła następujące dokumenty: - oświadczenie, że L. K. i Z. K. pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym, zamieszkują nieruchomość należącą do ich córki;; - kserokopię zeznania PIT-36L L. K. za 2015 r. (przychody /pozarolnicza działalność gospodarcza/: 8.700,00zł, koszty uzyskania przychodów 4.000,00 zł, dochód: 4.700,00zł,); - kserokopię zeznania PIT-36L Z. K. za 2015 r. (przychody/pozarolnicza działalność gospodarcza/: 37.346,32 zł, koszty uzyskania przychodów 32.237,75 zł, dochód: 2.126,57zł,); - oświadczenie, że L. K. od 1 stycznia do 31 maja 2016 r. nie osiągnął żadnych dochodów; - oświadczenie, że Z. K. od 1 stycznia do 31 maja 2016 r. osiągnęła dochód w wysokości 2.403,13 zł z tytułu zasiłku dla bezrobotnych; - oświadczenie, że L. K. i Z. K. nie posiadają nieruchomości; - oświadczenie, że L. K. i Z. K. w okresie ostatnich trzech miesięcy nie posiadali żadnych kont bankowych; - oświadczenie, że L. K. i Z. K. nie posiadają pojazdów samochodowych; - oświadczenie L. K. i Z. K., że koszty utrzymania nieruchomości, w której zamieszkują ponosi ich córka; - oświadczenie L. K. i Z. K., że na wydatki związane z życiem codziennym przeznaczają miesięcznie kwotę ok. 1000 zł . Spółka nie przedłożyła zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych (właściciel/współwłaściciel) przez L. K. oraz Z. K. samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); nie określiła ani nie udokumentowała wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje L. K. oraz Z. K. poniesionych w roku 2016 np. czynsz, energia, media, telefon. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zaznaczyć należy, że w rozpatrywanym przypadku badanie zdolności płatniczych Spółki rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.) powoływanej dalej jako k.s.h. każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31 ustawy k.s.h. Art. 31 § 1 i 2 k.s.h. stanowi natomiast, iż wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy więc najpierw rozważać w stosunku do samej spółki, a w sytuacji, gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z kolei w myśl art. 255 ustawy p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a. [druk PPPr], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Przepis ten, który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). W toku rozpoznawania wniosku Spółka wykazała brak współpracy w zakresie wyjaśnienia wszystkich wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników. Skarżąca w zakreślonym terminie nie przedłożyła całości żądanych dokumentów i oświadczeń, które były niezbędne do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wspólników Spółki. Mając na uwadze postawę Spółki należy stwierdzić, że nie wykazała, pozostawania jej wspólników w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby Spółkę do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Złożone przez Spółkę na wezwanie dokumenty i oświadczenia zawierają jedynie częściowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej jej wspólników, zatem Spółka wezwana do uzupełnienia wniosku nie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku. Nieuzupełnienie wniosku przez skarżącą o wszystkie żądane dokumenty spowodowało natomiast, że niewyjaśnione pozostały wszystkie okoliczności dotyczące możliwości partycypowania wspólników Spółki w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, a brak precyzyjnych oświadczeń skarżącej, co do sytuacji majątkowej jej wspólników nie pozwala na stwierdzenie, że wspólnicy nie są w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe uznano, że nieuzupełnienie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy o wszystkie żądane dokumenty nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie tych kosztów. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, co stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Reasumując, skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy w ramach toczącego się postępowania z wniosku o przyznanie praw pomocy. Fakt ten uniemożliwia weryfikację złożonych oświadczeń, co więcej wzmacnia wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jej możliwości płatniczych. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że przedstawiona wyżej postawa skarżącej nie pozwala w konsekwencji na uwzględnienie wniosku. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.