I SA/Ke 288/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi E. C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., z dnia [...] r. [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z [...] 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] 2018 r. nr [...] w sprawie odmowy E. C. i W. C. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie 332 zł w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. w kwocie [...] zł. oraz w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...] zł. Organ ustalił, że wnioskiem z 19 grudnia 2017 r. E. C. oraz W. C. zwrócili się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. w kwocie [...] zł oraz w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...] zł. Podnieśli, że ich aktualna sytuacja finansowa i rodzinna nie pozwala na opłatę podatku od nieruchomości. Podatniczka jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Z kolei podatnik został "pozbawiony przez GOPS jedynego źródła dochodu" jakim był stały zasiłek w wysokości 450 miesięcznie. Podatnicy są osobami niepełnosprawnymi. W toku postępowania wszczętego ww. wnioskiem organ wezwał strony do uzupełnienia wniosku o identyfikatory podatkowe, złożenia dokumentów poświadczających ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz złożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową dotyczącą podatnika i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na powyższe podatnicy przedłożyli oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym oraz sytuacji materialnej, dowody potwierdzające niepełnosprawność wnioskodawców, zaświadczenia z PUP oraz PESELe wnioskodawców. Na podstawie dokumentów przedłożonych przez podatników organ ustalił, że zobowiązani posiadają nieruchomość w W. o powierzchni 1177 m2 zabudowaną budynkiem mieszkalnym o powierzchni 125 m2 i nie posiadają udokumentowanych dochodów. Zobowiązani posiadają samochód Volkswagen Transporter, który według oświadczenia jest niesprawny. Kolegium wskazało, że podstawę prawną umorzenia zaległości podatkowych stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie wydane na podstawie tego przepisu jest oparte na uznaniu administracyjnym. Podatnik, aby wywołać zamierzony skutek, powinien wykazać okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego “ważny interes" lub “interes publiczny". To podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w sytuacji, uzasadniającej przyznanie ulgi. Obowiązkiem organu jest natomiast ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia. Z kolei korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Wybór taki nie może być jednak dowolny. Organ nie dopatrzył się ważnego interesu podatnika. Stwierdził, że nie przemawia za tym sytuacja majątkowa wnioskodawców, ponieważ mimo tego, że są bezrobotni i nie korzystają z pomocy społecznej, to płacą rachunki. Jednocześnie, pomimo wezwania organu, wnioskodawcy nie przedstawili wyczerpująco ani argumentów ani dokumentów, które przekonywałyby o zaistnieniu przesłanek dla przyznania ulgi. W opinii Kolegium, trudności finansowe podatników i brak pracy nie mogą skutkować każdorazowo obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Na powyższą decyzję E. C. i W. C. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W ocenie skarżących Wójt Gminy P. nie dostosował się do zaleceń i podstaw prawnych wskazanych przez Kolegium, które 3 razy uchylało decyzje wójta. Według skarżących nieprawdą jest, że nie udowodnili, iż nastąpiło zdarzenie losowe. Skarżącej uniemożliwiono bowiem "złośliwie" prowadzenia działalności gospodarczej, co skutkuje niemożnością jakiegokolwiek zarobkowania. Jako zdarzenie losowe skarżący podali ponadto ich choroby i niepełnosprawność i idącą za nimi niemożność zarobkowania. Wskazali, że samochód Volkswagen Transporter został dawno bezpłatnie oddany do kasacji. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r., poz. 1302), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest ocena zgodności z obowiązującymi przepisami prawa decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] 2018 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy P. z [...] 2018 r. nr [...] w sprawie odmowy E. C. i W. C. umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2014 r. w kwocie [...] zł w podatku od nieruchomości I i II raty za 2015 r. w kwocie [..] zł. oraz w podatku od nieruchomości za 2017 r. w kwocie [...] zł. Rozstrzygnięcie to zostało podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800). Z brzmienia w/w przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp. Brzmienie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazuje, że organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną wyłącznie na wniosek podatnika. Podatnik, aby wywołać zamierzony skutek ma obowiązek uzasadnić wniosek, wskazując na kwalifikowane warunki zagrożenia swojego interesu. Powinien zatem wskazać, co w praktyce rodzi problemy, okoliczności, które jego zdaniem uzasadniają jego "ważny interes" lub "interes publiczny". Aby nie narazić się na negatywne rozstrzygnięcie, strona powinna ujawniać fakty oraz dowody będące w jej posiadaniu, przyczyniając się tym samym do wyjaśnienia sprawy. To podatnik występuje ze stosownym wnioskiem o wszczęcie postępowania w tym zakresie i to podatnik powinien starać się wykazywać, że znajduje się w takiej sytuacji, która uzasadnia przyznanie takiej ulgi. Oznacza to, że w przypadku postępowania w sprawie umorzenia, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Podatnik musi mieć świadomość, że zgodnie z ogólną zasadą postępowania dowodowego, ciężar dowodzenia spoczywa na tym, kto wywodzi określone skutki prawne. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien współprzyczyniać się do gromadzenia dowodów. Obowiązkiem organu jest natomiast ocenić, czy w konkretnej sprawie istnieją przesłanki umorzenia. Ocena ta może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej). Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Jak wynika z akt sprawy, argumentami podawanymi przez podatników, stanowiącymi ich zdaniem o konieczności umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, jest trudna sytuacja materialna oraz zdrowotna. W tej sytuacji w pełni prawidłowe były działania organu, który wpierw wezwał podatników do złożenia dokumentów poświadczających istnienie ich ważnego interesu lub interesu publicznego w umorzeniu tego podatku, a następnie - wobec zaniechania tej czynności przez strony – zgromadził materiały dotyczące podatników z innych spraw toczących się przez organem. Należy podkreślić, że organ podatkowy nie może się ograniczyć jedynie do analizy podniesionych przez podatnika we wniosku argumentów. Na organie ciąży obowiązek ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym z wykorzystaniem wiedzy znanej organowi z urzędu. Obowiązki te organ wypełnił, ustalając, że podatnicy to osoby bezrobotne, korzystające z pomocy osób trzecich. Są właścicielami działki o powierzchni 1.177 m2, na której znajduje się dom o powierzchni 125 m2. Posiadają jeden samochód – niesprawny według oświadczenia. Na tej podstawie organ doszedł do słusznego przekonania, że po stronie podatników nie istnieje ważny interes, o którym mowa w art. 67 a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nie przemawia za tym sytuacja majątkowa skarżących, ponieważ mimo tego, że są bezrobotni i nie korzystają z pomocy społecznej, to płacą rachunki. W tym miejscu godzi się zauważyć, iż skarżący korzystają z pomocy rodziny, bowiem według ich oświadczenia finansowo pomaga im ojciec W. C.. Należy zwrócić uwagę, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie uzależnia możliwości umorzenia zaległości podatkowej tylko od złej sytuacji finansowej i materialnej podatnika. Jedną z dwóch przesłanek udzielenia tej ulgi jest "ważny interes podatnika", a pojęcie to jest zdecydowanie szersze. Dlatego organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi, musi wziąć pod uwagę nie tylko sytuację materialną i finansową podatnika, ale także te argumenty podatnika, w których on upatruje istnienie tego interesu. Tak też uczynił organ w przedmiotowej sprawie. Trafnie organ wskazał, że interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeświadczenie podatników nie zostało poparte żadnymi rzeczowymi argumentami z ich strony oraz stosownymi dowodami. Ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to np. utrata możliwości zarobkowania lub utrata majątku. Interes podatnika w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej należy również upatrywać szerzej, mając na względzie nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia. Podatnicy nie wykazali, nie przedkładając na wezwanie organu stosownych dowodów, a i dostępne dla organu dokumenty nie wskazały, by dotyczyła ich któraś z tych sytuacji. Z załączonych przez skarżących orzeczeń wynika, iż wobec E. C. orzeczono lekki stopień niepełnosprawności i stwierdzono obniżoną zdolność do wykonywania pracy (do 31 marca 2019r.), natomiast wobec W. C. orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności i stwierdzono że jest zdolny do wykonywania pracy w warunkach pracy chronionej (do 30 kwietnia 2018r.). Nie można tym samym przyjąć, iż strony nie mają żadnej możliwości podjęcia zarobkowania, a stwierdzona niepełnosprawność nie pozwala na podjęcie jakiegokolwiek zajęcia zarobkowego. Odnosząc się natomiast do argumentu skarżącego dotyczącego utraty prawa do zasiłku stałego, należy wskazać, iż również on nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego aktu. Jak bowiem wynika z treści decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] 2016 r. (uchylającej decyzję o przyznaniu zasiłku stałego) powodem jej podjęcia były: stwierdzona przez pracownika socjalnego dysproporcja pomiędzy udokumentowaną wysokością dochodu, a sytuacją majątkową osoby lub rodziny wskazującą, że osoba lub rodzina jest w stanie przezwyciężyć trudną sytuację życiową, wykorzystując własne zasoby majątkowe oraz brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. W uzasadnieniu decyzji podano nadto, że strona odmówiła zawarcia kontraktu socjalnego, nie udzielała odpowiedzi na zadawane pytania, lekceważąco odnosiła się do pracownika socjalnego. Zatem, analogicznie jak w kontrolowanej sprawie, jedną z przyczyn wydania rozstrzygnięcia organu był brak współpracy ze strony wnioskodawcy. Nie jest również rzeczą organu, ani w konsekwencji Sądu w niniejszym postępowaniu badanie okoliczności wykreślenia z rejestru działalności gospodarczej prowadzonej przez E. C., pozostają one bowiem poza zakresem przedmiotowym kontrolowanej sprawy. Podsumowując, podatnicy, pomimo wezwań organu, nie przedstawili ani argumentów ani dokumentów, które przekonywałyby o zaistnieniu przesłanek dla przyznania ulgi. W związku z powyższym, organy orzekły na podstawie zgromadzonego przez nie materiału dowodowego, który w takiej postaci dał im podstawę do odmowy umorzenia zaległości. Należało zatem uznać, że w kontekście przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe, przy biernej postawie skarżących podjęły czynności zmierzające do ustalenia ich sytuacji finansowej. Odniosły się do podnoszonych przez nich argumentów przemawiających w ich ocenie za umorzeniem zaległości, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, procedując w zgodzie z zasadami Ordynacji podatkowej. Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy p.p.s.a. podlegała oddaleniu.