I SA/Ke 29/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 marca 2013 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]r. nr [...]w sprawie odmowy umorzenia B. J. należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres 06/2009-06/2012 w łącznej kwocie 9.333,35 zł w tym: z tytułu składek – 7921,35 zł oraz z tytułu odsetek za zwłokę – 1412,00 zł . 1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że B. J. od września 1991 roku prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wypożyczania strojów karnawałowych, sprzedaży detalicznej odzieży używanej oraz komisu odzieży używanej i wyselekcjonowanej odzieży artystycznej. Z uwagi na niedopełnienie ustawowego obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych na koncie rozliczeniowym zobowiązanej powstało zadłużenie. Wnioskiem z dnia 25 lipca 2012 r. B. J. zwróciła się o umorzenie należności składkowych motywując go brakiem środków finansowych pozwalających na opłacenie składek. 1.3. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm. - dalej: u.s.u.s.) podstawowym warunkiem umożliwiającym umorzenie jest całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Jednocześnie stosownie do art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umorzone, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe warunki umarzania tych należności określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365 dalej: rozporządzenie). Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że w przypadku zobowiązanej nie zachodzi całkowita nieściągalność, w związku z tym organ przeprowadził postępowanie w oparciu o treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s i przepisy cyt. wyżej rozporządzenia. Zgodnie z § 3 rozporządzenia organ może umorzyć należności z tytułu składek , jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W szczególności , gdy opłacenie należności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych , gdy zobowiązany poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego , nadzwyczajnego zdarzenia, oraz z wypadku przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad członkiem rodziny pozbawiającej zobowiązanego możliwości zarobkowania. 1.4. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił, że zobowiązana zamieszkuje i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w komunalnym lokalu mieszkalnym. Z tytułu świadczenia emerytalnego wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym uzyskuje dochód w kwocie 799,18 zł. Po potrąceniu przez komornika sądowego kwoty 199,79 zł na poczet zaległości składkowych do wypłaty pozostaje jej kwota 687,13 zł. Z prowadzonej działalności gospodarczej poniosła za rok 2010 oraz 2011 stratę odpowiednio w wysokości 4.313,88 zł oraz 763,50 zł, przy przychodzie odpowiednio w wysokości 14.296,00zł oraz 16.979 zł. B. J. jako stałe miesięczne koszty związane z utrzymaniem i mediami wskazała: czynsz – 410,20 zł, energia elektryczna – ok. 140 zł /2 miesiące/, telefon - ok. 150-200zł, TV Vectra – 10,10 zł, wyżywienie – 300, utrzymanie higieny osobistej i domu – 200 zł. Dodatkowe obciążenie budżetu zobowiązanej stanowią koszty jej leczenia w wysokości ok. 200 zł miesięcznie. Zeznała, że przyjmuje leki na nadciśnienie, osteoporozę, cholesterol, korzysta z usług dentystycznych i protetycznych. Zobowiązana oświadczyła, że nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Oprócz zaległości z tytułu składek posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów konsumpcyjnych – w Lucas Bank pożyczka zaciągnięta na okres od czerwca 2010 r. do czerwca 2013 roku w kwocie 12.363,54 zł, wysokość jednej raty 422,29 zł oraz w AIG Bank – kredyt zaciągnięty na okres od lipca 2010 roku do lipca 2013 roku w kwocie 10.174,67 zł, wysokość jednej raty 387,08 zł. Zobowiązana posiada zadłużenie u osób fizycznych z tytułu zaległych czynszów za lokale wynajmowane do prowadzenia działalności w łącznej kwocie 3.000 zł. Na poczet w/w zaległości dokonuje dobrowolnych wpłat w wysokości 350-400 zł miesięcznie w zależności od posiadanych środków. Nadto posiada zobowiązania wobec Miejskiego Zarządu Budynków w K. z tytułu nieopłacenia czynszu za lokal mieszkalny. Zaległości te zostały rozłożone na 23 raty w wysokości 150 zł miesięcznie. Skarżąca nie wywiązuje się z warunków ugody, a zobowiązania czynszowe wobec Miejskiego Zarządu Budynków w K. wynoszą 5.351,41 zł. Organ ustalił nadto , że B. J. nie posiada nieruchomości, ani środków transportu. 1.5. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wobec B. J. nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek warunkujących umorzenie zaległości. Wskazał, ze sytuacje materialną skarżącej ustalił w oparciu o złożone przez nia wyjaśnienia. Podniósł , że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej zobowiązana ponosi stratę, a mimo jej nierentowności prowadzi ją nadal , generując dalsze długi wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Mimo wykazania b. niskich dochodów wywiązuje się ze spłaty zaciągniętych kredytów oraz ponosi bieżące wydatki znacznie przekraczające wykazywane dochody. Mimo zgłaszanych trudności finansowych nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Zdaniem organu powyższe okoliczności świadczą o tym, że skarżąca nie wykazała wobec organu całych swych dochodów , konsekwencją czego było uznanie , że po jej stronie nie zaszły okoliczności umożliwiające umorzenie zaległości. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych B. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Nie precyzując zarzutów pod adresem zaskarżonej decyzji wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i korzystną dla niej zmianę rozstrzygnięcia.. 2.2. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, [pz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargo oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana w powyższy sposób kontrola zaskarżonej decyzji wykazała , że odpowiada ona prawu co oznacza, że skarga nie był zasadna. 3.2 Stan faktyczny w sprawie nie był kwestionowany , a istota sporu sprowadzała się do oceny, czy prawidłowo zastosowano przepis prawa materialnego. Skarżąca mimo ogólnikowych zarzutów skargi podnosiła, że jej sytuacja finansowa upoważniała organ do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości. Prawidłowo organ wskazał, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (DZ.U.2003.141.1365) wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 28 ust. 3b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). W rozporządzeniu tym wskazano, że ZUS może umorzyć zaległości z tytułu składek , jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na swój stan zdrowia i sytuacje rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności , ponieważ pociągnęłoby to dla niego zbyt ciężkie skutki. Ustawodawca wskazał przy tym , że sytuacja taka wystąpi w przypadku gdy: 1. opłacenie składki pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opiekli nad przewlekle chorym członkiem rodziny Wnioskując o umorzenie zaległości B. J. wskazała na swoja trudną sytuacje majątkową podkreślając, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza generuje straty. Organ w oparciu o wyjaśnienia skarżącej przeanalizował jej sytuacje osobistą i ekonomiczną. Wskazał, że w/g skarżącej jej jedynym źródłem utrzymania jest emerytura w wysokości brutto 799,18 zł , przy czym komornik ściąga z niej co miesiąc na poczet zaległości 199,79 zł. Mając taki dochód netto skarżąca wskazała, że ponosi stałe miesięcznie wydatki, których wysokość znacznie przekracza jej dochody. Same wydatki związane z codziennym życiem wynoszą wg wskazań skarżącej ok. 1140 zł ( 410 czynsz , 70 zł energia , telefony 150zł , TV kablowa 10 zł , wyżywienie 300 zł, środki higieny 200 zł ). Oprócz tego ponosi miesięczne koszty leczenia 200 zł oraz spłaca pożyczki : dwie bankowe raty po 378,08 zł i 422,29 zł oraz reguluje swoje inne zadłużenia np. z tytułu zaległości za wynajem lokalu dobrowolnie po 350 – 400 zł miesięcznie. Oceniając powyższe ustalenia prawidłowo organ wskazał, że skoro wydatki znacznie przekraczają przychody to oznacza to, że skarżąca nie wykazał w toku postępowania całych swoich przychodów w szczególności tych z prowadzonej działalności gospodarczej. Wniosek taki w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego jest w pełni uprawniony co oznacza, że nie można organowi zarzucić dowolności w ustaleniu i rozważeniu materiału dowodowego ( art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Nadto wskazać należy , że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie oznacza braku przychodów albowiem koszty generujące wykazywaną stratę mogą być ponoszone w większości wg uznania przedsiębiorcy. 2. W tym kontekście wskazać należy , że ustawodawca w będącym podstawą rozstrzygnięcia § 3 ust. 1 cyt. wyżej rozporządzenia nałożył na starającego się o uzyskanie ulgi w spłacie zaległości obowiązek udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuacje rodzinną. Innymi słowy ciężar wykazania okoliczności uzasadniających rozważenie możliwości przyznania ulgi spoczywa na starającym się o taką ulgę ( patrz np. orzeczenia NSA II GSK 685/11 LEX nr 1216696 , WSA w Łodzi III SA/Łd 1098/11 LEX nr 1109948). Skoro B. J. nie wykazała całych swoich przychodów to prawidłowo organ wskazał, że nie wykazała okoliczności skutkujących możliwością umorzenia zaległości składkowych. 3.3 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. orzekł jak w sentencji - art. 151 p.p.s.a.