I SA/Ke 291/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata K. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...].[...]utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]r. nr [...]w sprawie uznania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne przez organ egzekucyjny - Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr SM 1/2228/13 - za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec J. P. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]r. nr SM 1/2228/13 obejmującego należność z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. W piśmie z dnia 30 grudnia 2013 r. zatytułowanym “Skarga", J. P. powołała się na nieprawomocność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. stanowiącej podstawę prawną dochodzonej należności. Dyrektor Izby Skarbowej w K., przekazał całość akt sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., celem rozpatrzenia wniosku strony zgodnie z właściwością, jako zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. wydał ww. postanowienie z dnia [...]r. Utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji Dyrektor Izby Skarbowej w K. powołał art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.) dalej zwana “u.p.e.a.", określający podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz art. 34 § 1 i § 2 tej ustawy, zgodnie z którym zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ wskazując na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2007 r. I FPS 4/06 podniósł, że w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego (Naczelnika Urzędu Skarbowego w S.), a zatem wydanie postanowienia, w sprawie stanowiska wierzyciela jest bezprzedmiotowe. Zgodnie zaś z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, że zarzut zobowiązanej na prowadzone postępowanie egzekucyjne, dotyczący nieistnienia obowiązku, bądź brak jego wymagalności uzasadniony faktem wniesienia skargi do sądu na decyzję wymiarową, będącą podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest bezzasadny. Z tytułu wykonawczego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr SM 1/2228/13 wynika, że podstawą prawną należności jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...][...]w sprawie określenia stronie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 239 e ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) dalej zwana “Ordynacja podatkowa", ostateczna decyzja podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie, przy czym wstrzymanie wykonania może nastąpić w wyniku działania organu pierwszej instancji, organu odwoławczego oraz sądu administracyjnego, w związku ze złożeniem skargi na ostateczną decyzję administracyjną. Pierwsza z instytucji uregulowana została w art. 239f Ordynacji podatkowej. W przedmiotowej sprawie nie zachodziła żadna z obligatoryjnych przesłanek wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej zwana “ustawa p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez sąd, określa z kolei art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Do dnia wydania przedmiotowego postanowienia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie otrzymał od sądu administracyjnego aktu w przedmiocie wstrzymania przedmiotowej decyzji. Omawiany tytuł wykonawczy wypełnia ponadto dyspozycje zawarte art. 27 u.p.e.a. Biorąc zatem pod uwagę fakt, że zobowiązanie wynika z decyzji ostatecznej, której wykonanie nie zostało wstrzymane, Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził bezzasadność zgłoszonych zarzutów. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. J. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., twierdząc, że jest dla niej krzywdzące i nie wnika w materię zagadnienia, z uwagi na fakt, że w tej sprawie prowadzone jest postępowanie w WSA w K.. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie dwóch decyzji Izb Skarbowych. Zdaniem skarżącej należność, której domaga się od niej urząd skarbowy jest nienależna. Kwota objęta opodatkowaniem podlega bowiem zwolnieniu podatkowemu. Skarżąca podniosła, że z powodu zaległości w czynszu, została wyeksmitowana wraz z rodziną z lokalu, w którym mieszkała 30 lat. W kwietniu 2012 r. spółdzielnia dokonała przelewu na konto skarżącej wkładu mieszkaniowego. Do urzędu skarbowego przesłała natomiast PIT – 8 z całą kwotą otrzymaną na przetargu do opodatkowania. Skarżąca nie zgadza się z taką sytuacją, dlatego skierowała sprawę do WSA w K.. Opiera swoje stanowisko w sprawie na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r. W opinii prawników spółdzielnia wysłała do urzędu skarbowego nieprawidłowy dokument. Skarżąca dodała, że od kilku lat nie pracuje. Zajmowała się opieką nad niepełnosprawnym synem, później matką. Jest klientką MOPS - u. Od kilku lat leczy się. W lipcu 2013 r. podpalono lokal, w którym miszkała. Poniosła ogromne straty. Włożyła własne pieniądze by przystosować zastępczy lokal do zamieszkania. Instytucje skarbowe wiedziały o tych zdarzeniach, jednak postanowiły zastosować wobec skarżącej przymus. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. uznające zarzuty skarżącej, zawarte w piśmie z dnia 30 grudnia 2012 r., na prowadzone postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Spór w sprawie dotyczy ustalenia czy w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego prawidłowe jest stanowisko organu egzekucyjnego, co do niezasadności zgłoszonego przez zobowiązaną zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Na wstępie wyjaśnienia wymaga kwestia niezastosowania w sprawie przepisu art. 34 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zarzut zgłoszony m.in. na podstawie art. 33 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Powyższe wynika z faktu, że organ egzekucyjny jakim jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. jest jednocześnie wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym, co prawidłowo podniósł organ, wydanie postanowienia, w sprawie stanowiska wierzyciela jest w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Instytucja zarzutu nie służy zatem weryfikacji czynności egzekucyjnych podjętych po doręczeniu tytułu wykonawczego i upływie terminu do jego wniesienia. Organ nie ma przy tym obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego. Podstawy zarzutu zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie egzekwowana jest w sposób przymusowy przez organ skarbowy należność pieniężna z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. na podstawie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...][...]w sprawie określenia skarżącej tego zobowiązania podatkowego. Decyzja ta jest decyzją ostateczną. Organ egzekucyjny, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., przystępując do czynności egzekucyjnych, doręczył zobowiązanej w dniu 27 grudnia 2013 r. odpis tytułu egzekucyjnego zawierający zgodnie z art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a., pouczenie zobowiązanej o przysługującym jej prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zobowiązana pismem z dnia 30 grudnia 2013 r., tj. w terminie, zgłosiła zarzut znajdujący oparcie w przepisie art. 33 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a., tj. zarzut nieistnienia obowiązku oraz brak jego wymagalności. Zarzut ten skarżąca wyprowadziła z faktu złożenia przez nią skargi na ww. decyzję do sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że stanowisko organu egzekucyjnego, będącego jednocześnie wierzycielem, uznające ww. zarzuty za nieuzasadnione jest prawidłowe. Zasadą wynikająca z przepisu art. 239e Ordynacji podatkowej jest bowiem, że decyzje ostateczne, a taką jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...][...], podlegają wykonaniu, chyba że nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji. Zasada ta znajduje potwierdzenie w art. 61 § 1 ustawy p.p.s.a, zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z kolei przepis art. 239f Ordynacji podatkowej wskazuje sytuacje, w których organ zobligowany jest do wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej. Z przepisu tego wynika, że organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego na wniosek lub z urzędu. Wstrzymanie na wniosek następuje po przyjęciu zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę (art. 239f § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Z kolei wstrzymanie wykonania decyzji z urzędu następuje po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę (art. 239f § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Możliwość wstrzymanie wykonania decyzji po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego ma również ten sąd na podstawie art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Zdaniem Sądu organ prawidłowo dokonał analizy możliwości wstrzymania wykonania decyzji i ustalił, że żaden z ww. przewidzianych prawem przypadków nie miał miejsca. Wstrzymanie wykonania decyzji nie nastąpiło ani przez organ, ani przez sąd administracyjny. Organ pierwszej instancji nie wstrzymał wykonania decyzji w związku ze złożeniem skargi do WSA w K. od decyzji wymiarowej, z uwagi na niespełnienie warunku określonego w art. 239f Ordynacji podatkowej, tj. brak wniosku podatnika i zabezpieczenia na składniku majątkowym podatnika oraz prawomocnego wpisu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego. Organ, do dnia wydania postanowienia, nie otrzymał też rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie wstrzymania decyzji wymiarowej. Skoro zobowiązanie wynikało z decyzji ostatecznej, której wykonanie nie zostało wstrzymane, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu nieistnienia obowiązku ewentualnie braku jego wymagalności. Stanowiska organu nie podważają skutecznie zarzuty zawarte w skardze. Zarzuty te dotyczą decyzji wymiarowej. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § u.p.e.a.). Na marginesie należy wskazać, że skarga J. P. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]wyrokiem WSA w K. z dnia 29 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ke 44/14 została oddalona. Wyrok ten jest prawomocny. Nie mogą też odnieść skutku zarzuty skarżącej dotyczące poniesionych przez nią nakładów finansowych na mieszkanie, prowadzonego postępowania eksmisyjnego, sytuacji życiowej, materialnej i zdrowotnej skarżącej jako pozostające poza zakresem przedmiotowym niniejszej sprawy, która jak już wyżej wskazano, obejmuje weryfikację czynności egzekucyjnych na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K., na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wynagrodzenie adwokatowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348).